II SA/Kr 1201/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg R.S. , A.F. i B.J. na decyzję Wojewody z dnia 13 sierpnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu R.S. pomocy prawnej w zakresie całkowitym. W dniu 7 kwietnia 2016r. skarżący R.S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z 13 sierpnia 2015r. wydaną w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, do budynku znajdującego się przy ul.[...] w Z. nie ma żadnego tytułu prawnego. Nie wykazał cennych ruchomości ani oszczędności. Jako zobowiązania miesięczne podał koszty życia codziennego, bez określenia ich wysokości oraz rodzaju. Podniósł, że nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Dodatkowo podniósł, że zmaga się w chorobą alkoholową, korzysta z pomocy Caritas Archidiecezji [...] nie posiada stałej pracy ani dochodów, utrzymuje się z "datków, zbieractwa, osób dobrej woli". Nadmienił, że pielgrzymuje pieszo do miejsc świętych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z 7 czerwca 2016r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych oraz koszów ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wysokości uzyskiwanych dochodów potwierdzonych stosownymi dokumentami skarbowymi, szczegółowych danych majątkowych, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Skarżący udzielił odpowiedzi enigmatycznie, bez określania liczb i kwot. Tymczasem, z dostępnych powszechnie źródeł informacji wynika, iż w lokalu przy ul. [...] w Z. , prowadzony jest pod nazwiskiem skarżącego wynajem pokoi. Ponadto, z ogólnie dostępnych źródeł, wynika, że skarżący jest rzeźbiarzem, artystą. Sam określa, iż utrzymuje się z datków i pomocy osób trzecich bez określania jakichkolwiek kwot tej pomocy. Z jednej strony oświadcza, iż nie opłaca rachunków, z drugiej, iż ponosi koszty życia codziennego, nie wskazując jednocześnie ich wysokości i źródeł finansowania. R.S. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazał, że ze względu na problemy alkoholowe nie jest w stanie podjąć żadnej pracy, nie ma prawa do emerytury ani renty, nie posiada żadnych środków do życia. Jego córka jest narkomanką i wyrzuciła go z zajmowanego wcześniej mieszkania przy ul. [...] w Z. oraz pobiła. Podkreślił, że nie jest w stanie wykazać, że pewne fakty nie mają miejsca. Wyjaśnił również, że nic mu nie wiadomo na temat wynajmu pokoi pod adresem ul. [...] w Z. Być może córka chcąc zarobić na narkotyki, postanowiła wynająć pokój turystom, pod jego nazwiskiem. Stan techniczny domu nie pozwala na wynajem pokoi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Należy wskazać, że przyznanie pomocy prawnej zarezerwowane jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). R.S. wniósł o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zatem przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. konieczne było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis art. 255 p.p.s.a. umożliwia zatem przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy uznał, że złożone oświadczenie jest niewystarczające dla oceny aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, stąd na podstawie powołanego przepisu, wezwał wnioskodawcę o dodatkowe, szczegółowo określone w wezwaniu informacje. Mimo to, skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, uniemożliwiając tym samym weryfikację oświadczenia o stanie majątkowym. Co więcej, składając sprzeciw od postanowienia z 7 czerwca 2016r. miał pełną świadomość na skutek jakich okoliczności wniosek został oddalony, w dalszym ciągu jednak nie podał, ani nie udokumentował kto jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z. , nie przedłożył rachunków bankowych, ani obciążeń budżetu domowego, nie przedstawił zeznania podatkowego. Wyjaśnienia skarżącego są lakoniczne i niczym nie poparte. Trudno dać wiarę twierdzeniom, że nie ma żadnego stałego miejsca zamieszkania, nie osiąga żadnych dochodów, utrzymuje się z bliżej nieokreślonych datków, które jednak pozwalają mu na piesze pielgrzymki do miejsc świętych. Twierdzenia tej treści są tym bardziej niewiarygodne, jeżeli weźmie się pod uwagę, że skarżący jest stroną bardzo aktywną w postępowaniu sądowym, co przejawia się we wnoszeniu licznych pism procesowych, których koszt musi być znaczny. Sąd zważył również, że skarżący nie wnosił o prawo pomocy na wcześniejszym etapie postępowania, uiszczając wpis od skargi w kwocie 200 zł. Ponadto, w dalszym ciągu na stronie http://[...] znajduje się oferta wynajmu pokoi przez R.S. , a wyjaśnienia w sprzeciwie, że to córka posłużyła się jego danymi osobowymi nie są przekonywujące. Wreszcie skarżący zupełnie pominął milczeniem informację w zaskarżonym postanowieniu o prowadzeniu działalności rzeźbiarskiej. W świetle przedstawionych okoliczności sąd uznał, że złożone oświadczenie o stanie majątkowym nie pozwala na ustalenie rzeczywistej kondycji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.