II SA/Kr 1203/16

Straszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. i J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 sierpnia 2016r. nr. [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżących od kosztów sądowych, ustanowić dla skarżących adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. II SA/Kr 1203/16 U Z A S A D N I E N I E W dniu 21 marca 2017r. skarżący złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ich skargi na decyzję [...] WINB w K. w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, ale przede wszystkim ze względu na stan zdrowia obydwojga małżonków, ich niepełnosprawność, niezdolność do pracy, koszty leczenia. Uważają, iż zachodzi konieczność wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2017r. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć postępowanie w tym zakresie , na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowieniem bowiem starszego referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2016r. skarżący zostali w całości zwolnieni od ponoszenia kosztów sądowych. Rozpatrując zaś wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej zważono, co następuje. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe . Źródłem utrzymania rodziny jest dochód osiągany przez skarżących z tytułu rent w łącznej kwocie netto 1556,11 zł. Z oświadczenia skarżących znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż posiadają oni mieszkanie o pow. 49,6 m2 i wartości ok. 200 000 zł. Nie wykazują cennych ruchomości czy oszczędności. W aktach sprawy znajdują się kopie następujących dokumentów: zaświadczenia z ZUS z dnia [...].08.2016 r. o wysokości renty stałej z tytułu niezdolności do pracy B. C., zaświadczenia z ZUS z dnia [...] .08. 2016 r. o wysokości renty stałej z tytułu niezdolności do pracy J. C., orzeczenia z dnia [...] lipca 2009 r. o stopniu niepełnosprawności B. C., orzeczenia z dnia [...] grudnia 2008 r. o stopniu niepełnosprawności J. C. Jak wynika z akt sprawy i oświadczeń skarżących - skarżąca jest inwalidką, całkowicie niezdolną do pracy na dowód czego – jak wskazano powyżej - przedkłada stosowne zaświadczenia. Skarżący J. C. jest osobą cierpiącą na wiele przewlekłych chorób, w tym [...] , schorzenia [...] – [...] , uszkodzenie [...] , [...] . Osiągane dochody nie dają skarżącym możliwości skutecznego leczenia wszystkich chorób. Z oświadczeń skarżących wynika, iż posiadane schorzenia i niepełnosprawność eliminują ich z rynku pracy, a dochody z renty generują życie na granicy ubóstwa i nędzy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących, należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej przerasta – zdaniem orzekającego – ich możliwości finansowe. W ocenie orzekającego, skarżący wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalisty bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny w wysokości łącznie 1556 zł, koszty leczenia, brak oszczędności, brak majątku, który nie służyłby do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i mógłby przynosić pożytki - w odniesieniu do zwyczajowych, podstawowych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności, braku cennych ruchomości, złego stanu zdrowia obydwojga wnioskodawców - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie im profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżących - opłacenie pełnomocnika z wyboru mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Nie mają też znaczenia argumenty strony o ewentualnej nieznajomości prawa, czy skomplikowanym, w jej mniemaniu, charakterze pracy. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).