II SA/Kr 1206/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. O. i W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. O. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia [...] 2006 roku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania rodzinie M. i W. Opalińskim pomocy materialnej na dofinansowanie do opłat czynszowych. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wyjaśnił, że w dniu [...] 2006 r. skarżący zwrócili się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej na dofinansowanie do opłat czynszowych. Do wniosku skarżący załączyli m.in. wyrok Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia [...] 2005 r , sygn. [...] ustalającego , że z tytułu czynszu lokalu mieszkalnego nr 7 znajdującego się w budynku przy ul. [...] skarżący powinni opłacać czynsz według określonych w tym wyroku stawek czynszowych w okresie od 1998 r do 2003 r oraz wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] 2006 r., sygn. [...] oddalającego apelację powodów . Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej ustalono, iż skarżący mieszkają i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci w wieku szkolnym. Skarżąca nie podjęła żadnej pracy zarobkowej, utrzymywała się z zasiłku stałego, natomiast skarżący otrzymywał świadczenie rentowe z ZUS . Ponadto skarżący otrzymywali zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 86,00 zł miesięcznie oraz alimenty w kwocie 320,00 zł. W aktach administracyjnych znajduje się dokument "Wyliczenie zaległych opłat za czynsz dot. Państwa M. i W. O. zam. K. ul. [...]" sporządzony przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Filia Nr 1 , z którego wynika, że łączna wysokość zaległości wynosi 6.932,25 zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ administracyjny stwierdził , że wysokość zadłużenia czynszowego wynosi 6.932,25 zł. Wskazując na art. 39 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.593 ze zm.), dochód rodziny skarżących oraz na zakres świadczonej pomocy , organ administracyjny stwierdził, że spłata znacznego zadłużenia czynszowego wykazanego przez skarżących, przekracza możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Niewielkie wsparcie finansowe na ten cel , organ uznał za niecelowe. Ponadto organ administracyjny podniósł, że skarżący nie przedstawili pracownikowi socjalnemu dokumentów, w których wykazaliby podjecie starań o rozłożenie zaległości czynszowej do spłaty w ratach , ani nie wykazali chęci podjęcia spłaty zadłużenia we własnym zakresie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnieśli " o dokładne sprawdzenie jak chodzi o dofinansowanie zaległości czynszowych w kwocie 6.932,25 zł " , a ponadto podnieśli , że W. O. otrzymuje rentę w wysokości 626 zł. , a jego żona ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i jest w trakcie załatwiania stosownych świadczeń związanych z tym orzeczeniem. Skarżący wnieśli o dokładne zbadanie sprawy pod kątem zasadności otrzymanej odmowy na dofinansowanie zaległości czynszowych, dodając, że sprawa o eksmisję rodziny i nadpłatę ( prawdopodobnie z tytułu czynszu ) jest w toku. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził , że rodzina skarżących spełniała kryterium dochodowe do uzyskania pomocy w ramach ustawy o pomocy społecznej . Zgodnie z art. 39 ust. 2 ww. ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, który w szczególności może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt, że wyznacznikami przyznania i ustalania wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Nie zawsze zatem pomoc społeczna może zostać przyznana zgodnie z żądaniem strony w pełnej wysokości. Decyzja dotycząca zasiłku celowego jest decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawy równowartościowych prawnie rozwiązań , po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny oraz na skutek uznania przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie sytuacja wnioskodawcy była badana zgodnie z zasadą, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie naruszała zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Opłacenie zaległych opłat za czynsz , w ocenie organu odwoławczego , nie jest pierwszą potrzebą życiową. Przyznanie tego rodzaju pomocy nie odpowiada celom pomocy społecznej, a skarżący nie mogą oczekiwać, że wszystkie problemy finansowe, z jakimi borykają się , zostaną rozwiązane przez pomoc społeczną. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której skarżący podtrzymując swój wniosek w zakresie dofinansowania do zaległości czynszowych w kwocie 6.932,25 zł, wskazali na trudną sytuację finansową swojej rodziny oraz na utrudnienia ze strony właścicieli domu, w którym mieszkają , polegające na braku gazu, a przez to braku możliwości korzystania z kuchenki . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, dodając , że w niniejszej sprawie sytuacja skarżących była badana zgodnie z zasadą, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Opłacenie zaległych opłat za czynsz nie jest pierwszą potrzebą życiową, a przyznanie tego rodzaju pomocy nie odpowiada celom pomocy społecznej. Na rozprawie w dniu [...] 2008 r skarżący podniósł zarzut , iż nie istnieje zaległość czynszowa, gdyż gdyby taka zaległość istniała nie wygrałby sprawy cywilnej dotyczącej najmu lokalu, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Na pytanie Sądu, dlaczego więc złożył wniosek o przyznanie pomocy materialnej na dofinansowanie do zaległych opłat czynszowych , skarżący oświadczył , że był zmęczony toczącymi się sprawami. Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżących oświadczył, że " w tych okolicznościach tym bardziej istnieje potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania przed organami administracji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270). Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie, z dnia 25.02.2004 r , syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ). W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne dotyczyło kwestii przyznania skarżącym pomocy finansowej na dofinansowanie zadłużenia z tytułu czynszu. W aktach administracyjnych znajduje się dokument zatytułowany "Wyliczenie zaległości opłat za czynsz , dot. P. M. i W. O. , zam. K ul.[...]" , w którym pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Filia Nr 1 w K., dokonał wyliczenia zaległości za czynsz za kolejne lata w okresie od 1998 r do 2003 r, łącznie na kwotę 6.932,25 zł. W dokumencie tym nie wskazano, co było podstawą do przyjęcia określonych kwot jako zaległości w kolejnych latach. Organ administracyjny w decyzji pierwszoinstancyjnej odmawiając przyznania rodzinie skarżących pomocy materialnej na dofinansowanie do opłat czynszowych przyjął , że zaległości takie istnieją w kwocie 6.932,25 zł .Organ pomocy społecznej nie wyjaśnił jednak, na jakiej podstawie przyjął taką wysokość zaległości czynszowych. W wydanym rozstrzygnięciu organ nie odniósł się do dokumentu "Wyliczenie zaległości" i nie wskazał dowodów , na których oparł się przy ustaleniu stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wskazujących na istnienie zaległości w kwocie 6.932,25 zł. Organ odwoławczy również przyjął jako element stanu faktycznego , że zaległość czynszowa w wysokości 6.932,25 zł istnieje. Ustalenia te zostały zakwestionowane przez skarżących na rozprawie w dniu [...] 2008 r . Stwierdzenie istnienia bądź nie istnienie zaległości w czynszu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej zasiłku na dofinansowanie tej zaległości, bowiem od zaistnienie tej okoliczności faktycznej uzależniony jest w rozpatrywanej sprawie przedmiot postępowania administracyjnego, którym jest zasiłek celowy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ administracyjny nie dokonał właściwego ustalenia stanu faktycznego, nie wyjaśnił istnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a w konsekwencji nie dokonał prawidłowej jego oceny, a tym samym naruszył art.7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym , które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji.