II SA/Kr 1206/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 lipca 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych . W dniu 2 listopada 2015r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję WINB z dnia 20 lipca 2015r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż posiadane przez niego środki nie pozwalają na uiszczenie należnych kosztów. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytury małżonków w łącznej kwocie 1954,57 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on udział wynoszący ½ części w kamienicy położonej przy Al. K. w K.. Wnioskodawca nie wykazuje cennych ruchomości ani oszczędności. Jako comiesięczne obciążenia skarżący podaje koszty leków, prądu, gazu na łączna kwotę 550 zł, żywności 1100 zł oraz wykazuje zobowiązania w kwocie 500 000,00 zł – pożyczka od córki. Na wezwanie orzekającego do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez : przestawienie zeznania podatkowego za 2014r, wyjaśnienie, czy z posiadanej nieruchomości osiąga dochody, potwierdzenie wydatków na utrzymanie, potwierdzenie zobowiązań miesięcznych wobec córki, oświadczenie czy posiada samochód, a także przedstawienie rachunków bankowych – skarżący na powyższe wezwanie nie odpowiedział wcale. Wezwanie do uzupełnienia braków otrzymał 23 listopada 2015r. Do Sądu wpłynęło natomiast w dniu 10 grudnia 2015r. pismo S. W., w którym wskazuje, iż w oświadczeniu majątkowym skarżący zamieścił nieprawdę. Nigdy nie była ona pożyczkodawcą żadnych pieniędzy na rzecz S. W.. Ponadto wskazuje, iż z informacji jej wiadomych, strona wraz z żoną uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu emerytury przyznanej w S. i w A., które to świadczenia zostały pominięte w oświadczeniu majątkowym wnioskodawcy. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie we własnym zakresie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Dane zwarte w złożonym przez niego w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wysokości uzyskiwanych dochodów potwierdzonych stosownymi dokumentami, obciążeń pożyczkowych, szczegółowych danych majątkowych, dochodami z posiadanego majątku jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Okoliczności tych skarżący nie wyjaśnił w żaden sposób. Nie przedstawił danych, dokumentów czy oświadczeń dotyczących pożyczki, kosztów utrzymania, posiadanego majątku, samochodów, oszczędności, kosztów leczenia, ew. dochodów z kamienicy. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej. Ponadto, jak wskazano powyżej, do sądu wpłynęło pismo S. W., które w zdecydowany sposób podważa wiarygodność wnioskodawcy, sugeruje jego dodatkowe dochody z emerytur przyznanych w [...] i A., precyzuje informację o rzekomej pożyczce w kwocie 500 000 zł. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych. Orzekający ma bowiem wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego, dochodów rodziny, obciążeń budżetu domowego . Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Poniesienie zaś kosztów sądowych może być tylko czasowe, gdyż stronie będzie przysługiwał na zasadach art. 200, 203 cyt. ustawy zwrot kosztów sądowych w przypadku uwzględnienia jej skargi. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).