II SA/Kr 122/07

Sygn. akt II SA/ Kr 122/ 07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Grażyna Firek ( spr. ) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości B w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego skargę oddala Wójt Gminy................... decyzją z dnia ....................wydaną w oparciu o art. 104, 107, 130 § 4 k.p.a. oraz art 16 ust, 1- 6, art. 20 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 24 ust. 1, 2 i 4, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz, 2255 z późn. zrn.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, póz. 881 z późn. zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130, póz. 903), przyznał Z.Z. zasiłek pielęgnacyjny na osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, powstałej przed 21 rokiem życia na T.Z., w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 roku do 31 stycznia 2008 roku. Organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, iż Z.Z. spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania powyższego świadczenia. Z uwagi na okoliczność, że decyzja uwzględnia w całości żądanie strony, na zasadzie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpiono od dalszego uzasadnienia faktycznego i prawnego, wspominając jedynie, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznano zasiłek na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Wnosząc w terminie odwołanie od powyższej decyzji, Z.Z. nie wskazała oczekiwanego sposobu zakończenia postępowania. Podniosła, że jej syn, T.Z., otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny do 16 roku życia, tj. do lipca 2006 roku, potem mu go odebrano, dopiero zaś po roku decyzją sądu uzyskał zasiłek od stycznia 2005 roku. Wskazała, że Urząd Gminy nie odnotował, iż zasiłek został zawieszony, zaś obecnie wypłacono zasiłek od momentu złożenia dokumentów, tj. od września 2006 roku. Sąd świadczenie przyznał od 2006 roku, syn jest w stałym leczeniu neurologicznym, a miesięczny koszt leków wynosi........ zł- jest to kwota niezbędna do funkcjonowania, w innym bowiem wypadku stałe leczenie nie będzie możliwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w .............. decyzją z dnia ...............wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 16 ust. 3 i 4, art. 24 ust. 1- 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) i § 6 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130, póz. 903) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku, nr 79, póz. 856 z późn. zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując następnie, iż stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków, związanych z opieką i pomocą dla osoby niepełnosprawnej, zaś ust. 3 i 4 tegoż artykułu przewiduje, iż zasiłek taki przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, posiadającej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, w wysokości 153 zł miesięcznie. W ocenie organu odwoławczego decyzja wydana w pierwszej instancji jest prawidłowa. Wskazano także na kolejne przepisy, w tym art. 24 ust. 3a omawianej ustawy, w myśl którego w razie uzyskania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności zasiłek ustala się od pierwszego dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jednakże nie wcześniej niż od miesiąca, w którym został złożony wniosek o kontynuację świadczenia. Analiza akt postępowania wykazuje, iż taki wniosek został złożony w dniu 28 września 2006 roku. Samorządowe Kolegium zauważyło, iż decyzja w przedmiotowej sprawie jest decyzją związaną i organ nie ma możliwości wyboru spośród kliku równoprawnych rozwiązań. Nadto wskazano, iż organ pierwszej instancji mógł odstąpić od uzasadnienia decyzji wyłącznie wówczas, gdyby we wniosku wskazano nie tylko żądane świadczenie, ale również sprecyzowano jego wysokość, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, jednak uzasadnienie decyzji odwoławczej stanowi konwalidację tegoż uchybienia. W skardze, którą od powyższej decyzji Z.Z. wniosła w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .............., zawarte zostało żądanie wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od stycznia do sierpnia 2006 roku. Zarzuciła, iż informowała Urząd Gminy w ................., że syn miał zasiłek pielęgnacyjny, jednakże urzędnik tego nie odnotował ani nie kazał złożyć stosownych dokumentów, zatem przyznanie świadczenia z pominięciem spornego okresu wynika nie z jej winy, ale z zaniedbania pracownika gminy. Nadto zwróciła uwagę, iż nie mogła złożyć dokumentów, ponieważ sprawa sądowa była jeszcze w toku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ............... w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. W uzupełnieniu wskazano ponownie na przepis, uzależniający okres przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od momentu złożenia wniosku, a także zaznaczono, że z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika obowiązek informowania osób uprawnionych o treści powszechnie obowiązujących przepisów. Również dyspozycja art. 9 k.p.a., nakazująca organom administracji wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach mających wpływ na ich prawa i obowiązki nie zwalnia osób, żądających świadczenia z obowiązku zaznajamiania się z przepisami, regulującymi ich prawa i obowiązki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 póz. 1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uchylenia, stwierdzenia nieważności albo stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, sąd skargę oddala w myśl art. 151 p.p.s.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów tak prawa materialnego, jak i prawa procesowego, wobec czego skarga musiała ulec oddaleniu. Nie budzi zastrzeżeń Sądu sposób prowadzenia kontrolowanego postępowania administracyjnego przez organy pomocy społecznej. Skarżąca w całym jego toku miała możliwość czynnego udziału w sprawie, co spełnia wymóg art. 10 k.p.a. Również postępowanie wyjaśniające prowadzone było zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., w myśl którego w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego- zasadę prawdy obiektywnej, znajdującą rozwinięcie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.p.a., zgodnie z którym na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma nastąpić ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, a także w art. 107 § 3 k.p.a., obligującym organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, jak również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, który nie budził zresztą zastrzeżeń strony, organy administracji publicznej w należyty sposób zastosowały normy prawa materialnego. Wskazać należy na okoliczność, iż decyzja o przyznaniu świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego jest tzw. decyzją związaną, co oznacza, iż może ona zostać przyznana wyłącznie w sytuacjach przewidzianych przepisami prawa, jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku spełnia wszystkie kryteria. Prawidłowo ustalony stan faktyczny determinuje zatem rozstrzygnięcie sprawy, a organy nie posiadają żadnej możliwości modyfikacji uprawnień strony w drodze uznania administracyjnego. Podobnie związanie ściśle określonymi przepisami prawa rozciąga się na wysokość należnego świadczenia, jak również na datę, od której ono przysługuje. Organy administracji publicznej nie mają prawa przyznać świadczenia za okres wcześniejszy, niż data jego należności wynikająca z przepisów. Orzeczenie takie musiałoby zostać uznane za pozbawione podstawy prawnej, co oznaczałoby jego nieważność (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jak trafnie wskazały organy orzekające, w niniejszej sprawie termin, od którego przysługiwało prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, określony jest wyraźnie w art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do jego brzmienia, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustała się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Wyraźnie zatem widać, iż jeżeli wniosek o ustalenie świadczenia jest składany w oparciu o ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, do takiego ustalenia może dojść najwcześniej od pierwszego dnia miesiąca, w którym osoba uprawniona złożyła wniosek. Przepis ten jest sformułowany w sposób nie mogący wzbudzać wątpliwości, wobec czego organy nie mogły ustalić świadczenia za okres wcześniejszy niż od dnia 1 września 2006 roku, skoro wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w 28 dniu tegoż miesiąca. Zgromadzony w sprawie materiał nie daje jednocześnie podstaw do weryfikacji twierdzeń skarżącej, jakoby do opóźnienia w złożeniu wniosku doszło z winy urzędnika. Nie zostały przedstawione żadne dowody, które mogłyby wykazać, bądź chociażby uprawdopodobnić, że do takiej sytuacji kiedykolwiek doszło. Na marginesie zauważyć należy, iż nawet jeżeli takie działanie urzędnika miało miejsce w rzeczywistości, czego nie można ani potwierdzić, ani wykluczyć, mogłoby rodzić po jego stronie odpowiedzialność dyscyplinarną i odszkodowawczą, natomiast - wobec wyraźnego brzmienia przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie dawałoby podstawy do ustalenia świadczenia za okres poprzedzający miesiąc, w którym złożony został formalny wniosek. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.