II SA/Kr 1222/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 kwietnia 2009r. znak. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 15 lutego 2012r. A.F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w K. z dnia [...] kwietnia 2009r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na małe dochody, wydatki na utrzymanie i zakup leków. Podnosi, iż aktualnie sam nie osiąga dochodów, wraz z żoną ma na utrzymaniu dwie uczące się córki. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwoma córkami. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia małżonki skarżącego w kwocie 2 541,20 zł. Do stycznia 2012r. skarżący pobierał rentę, aktualnie została wstrzymana. Podaje, iż jest inwalidą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 60 m2 oraz działkę, nie określając bliżej jej powierzchni ani statutu. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Stwierdza, iż rachunków bankowych nie posiada. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy – skarżący przedkłada zaświadczenie o dochodach pobieranych przez żonę, rachunek za gaz w wysokości 1635,30 zł, faktury za elektrykę w kwotach od 130,95 zł do 322,76 zł, xera nie wykupionych recept. Dodaje, iż zeznania podatkowego za 2011 rok jeszcze nie składał, rachunków bankowych nie posiada, a także żadnych nieruchomości za wyjątkiem budynku mieszkalnego. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, iż dochód rodziny wynosi miesięcznie 2541,20 zł ( netto 1401 zł ), na co składa się wynagrodzenie za prace małżonki. Wydatki potwierdzone fakturami i rachunkami to kwota 1137 zł miesięcznie ( gaz i elektryka ). Oświadczył, iż na wykup przepisanych leków go nie stać. Tymczasem z prostej kalkulacji uzyskiwanych przez 4- osobową rodzinę dochodów ( wynagrodzenie żony w wysokości 1401 zł na rękę ) i jedynie już tych przedstawionych przez stronę wydatków ( 1635 zł gaz – rachunek za 2 miesiące, 320 zł elektryka ) rodzi się uzasadniona wątpliwość co do faktycznej kwoty środków finansowych jaką dysponuje rodzina skarżącego. Miesięczne wydatki kształtują się bowiem na poziomie około 1137 zł, skarżący nie wykazuje żadnych zaległości w opłatach, są one pokrywane na bieżąco. Przy tak określonych wydatkach – na utrzymanie 4 osobowej rodziny, w tym dwóch córek uczących się – pozostaje kwota 264 zł miesięcznie, nie mówiąc o innych, a nie wykazanych i udokumentowanych kosztach utrzymania jak np. woda, ścieki, podatki, ubezpieczenie, koszty nauki dzieci. Skarżący nie podaje, że korzysta z pomocy społecznej, nie wykazuje, iż ma jakiekolwiek zadłużenie, że w związku z ciężką sytuacją materialną zaciągnął kredyt, pożyczkę. Budzi to zatem uzasadnione wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego – szczególnie wobec okoliczności znanych Sądowi z urzędu, a omawianych w sprawach m. innymi o sygn. akt II SA/ Kr 400/09 i III SA/Kr 744/11. Skarżący wezwany był do przedstawienia wykazu swych nieruchomości – w tym nieruchomości będących jego własnością, jak i w użytkowaniu wieczystym. W odpowiedzi - oświadczył jedynie, iż jest właścicielem tylko domu mieszkalnego. Natomiast w złożonym wcześniej formularzu swego wniosku wskazywał ponadto działkę, nie określając jednak ani jej powierzchni ani przeznaczenia i sposobu użytkowania. Nie przedstawił – wymaganego wypisu z ewidencji gruntów. Nie oświadczył również, czy on bądź członkowie rodziny posiadają samochody. Jest to o tyle istotne, iż z dokumentów zgromadzonych w innych aktach spraw skarżącego, toczących się w tutejszym Sądzie wynikało, iż był on posiadaczem 4 samochodów. Stwierdzić należy, że skarżący poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia kwestii wątpliwych nie przedstawił w sposób przekonywujący swojej sytuacji i tym samym uniemożliwił dokonanie jednoznacznej oceny jakie tak naprawdę są jego prawdziwe możliwości płatnicze. Wskazując na powyższe przypomnieć wypada, że z ustaleń poczynionych w sprawie II SA/Kr 400/09 wynikało, iż skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów, z którego czerpie wymierne korzyści. Z informacji przekazanych bowiem w tamtej sprawie przez Starostwo Powiatowe w L. – Wydział Komunikacji wynikało, że A.F. zamieszkały [...] jest właścicielem pojazdu marki [...] z 1997 r. zarejestrowany w dniu 7 kwietnia 1997 r., pojazdu Renault Megane z 2000 r. zarejestrowany w dniu 14 sierpnia 2007 r. Jest współwłaścicielem pojazdu marki Opel Corsa z 2003 r. zarejestrowany w dniu 19 października 2003 r. oraz pojazdu marki Fiat Panda z 2004 r. zarejestrowany w dniu 22 czerwca 2009 r. Z kolei Urząd Miasta L. – Wydział Finansowy w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. poinformował, iż A. i M.F. posiadają dom mieszkalny przy ul. [...] z działką o powierzchni 817 m2 oraz dom przy ul. [...] w L. budynek o pow. 100m2 wydzierżawiony pod działalność gospodarczą z działką o pow. 858 m2, działkę przy ul. [...] w L. o pow.[...] cz., działkę przy ul. [...] w L. o pow. 173 m2. Powyższe informacje potwierdzone zostały przez Wydział Geodezji Gruntu i Katastru Starostwa Powiatowego w L. w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. Sytuacja ta oczywiście mogła ulec zmianie na przestrzeni ostatniego roku, rzeczą skarżącego było jednak jednoznaczne wyjaśnienie okoliczności związanych ze zbyciem poszczególnych składników majątkowych, a także okazanie stosownych dokumentów źródłowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej, niewyjaśnionych okoliczności - za nieuzasadnione i wątpliwe. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu tym bardziej, iż na obecnym etapie postępowania jego udział w sprawie nie jest obligatoryjny. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).