II SA/Kr 1223/08
WyrokWSA w Krakowie2009-02-11
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Szkodzińska, Sędzia NSA Andrzej Niecikowski, Sędzia NSA Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, stwierdzając istnienie podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, ale jednocześnie uznając, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, prawidłowo utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, czy też powinien wydać decyzję stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, stwierdzając istnienie podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, ale jednocześnie uznając, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, nie może utrzymać w mocy zaskarżonej decyzji. Zamiast tego, powinien wydać decyzję stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, zgodnie z art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Utrzymanie w mocy decyzji w takiej sytuacji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków. Skarżąca domagała się wznowienia postępowania, zarzucając brak zawiadomienia o jego wszczęciu. Organ odwoławczy uznał przesłankę wznowienia zaistniałą, ale jednocześnie stwierdził, że mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędzia NSA Krystyna Daniel Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi T.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 września 2008 ., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej T.R. kwotę 200 zł ( słownie: dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...] lipca 2007 r. ([...]) na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 7 pkt 4 oraz art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627 ze zm.), § 3 ust. 1 pkt 63, 72a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczególnych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) Wójt Gminy, po rozpoznaniu wniosku "A". Spółka z o. o., wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie sieci i przyłączy kanalizacji sanitarnej wraz z kontenerową oczyszczalnią ścieków, przyłączami energetycznymi do sieci NN dla projektowanego budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego dla miejscowości M. gmina [...]. Zgodnie z treścią decyzji kanalizacja ścieków sanitarnych i opadowych miała być zlokalizowana na działkach 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, kanalizacja ścieków opadowych na działce nr 8, natomiast dwie oczyszczalnie ścieków na działce nr 9.
Decyzją z dnia [...] września 2007r. ([...]) na skutek rozpatrzenia wniosku inwestora z dnia 3 sierpnia 2007r. "o skorygowanie w treści decyzji numerów działek objętych przedsięwzięciem", Wójt Gminy, na podstawie art. 155 kpa zmienił w/w decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje planowanego przedsięwzięcia. Zmiana ta polegała na zastąpieniu numerów działek w ten sposób, że jako lokalizację kanalizacji ścieków sanitarnym i opadowych wymieniono działki nr 1, 3, 4, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, obrębu M., jako lokalizację kontenerowych oczyszczalni ścieków wskazano działki: 20, 21, 22, 7, 23, 24, 25 obrębu M. i działki: 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32 obrębu M.
W dniu 6 lutego 2008 r. T. R. złożyła, oparty na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wniosek o wznowienie postępowania "mającego na celu wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia...". We wniosku wskazała, że dopiero z doręczonego jej w dniu 7 stycznia 2008 r. pisma Urzędu Gminy dowiedziała się, jakoby w dniu 8 marca 2007 r. wszczęte było postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i że fakt ten został podany do publicznej wiadomości. Przecząc temu ostatniemu faktowi T. R. zarzuciła, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zostało umieszczone w publicznie dostępnym wykazie danych, czyli na stronie internetowej Urzędu Gminy, ani w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy. W związku z tym, na podstawie art. 145§4 kpa wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego, gdyż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Wniosek o wznowienie postępowania w dniu 5 lutego 2008 r. złożył również inwestor "A". uzasadniając, iż nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sposób przewidziany prawem, poprzez zamieszczenie informacji na stronie internetowej.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2007 r. i z dnia [...] września 2007 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. ([...]), na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 §1 pkt 4 kpa, art. 46 ust. 1 pkt 1, ust. 7 pkt 4 oraz art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska odmówił uchylenia decyzji z dnia 2 lipca 2007 r. ([...]) oraz decyzji z dnia [...] września 2007r. ([...]).
W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy podał co następuje:
W trakcie wznowionego postępowania wpływały uwagi i zastrzeżenia stron postępowania - mieszkańców gminy co do planowanej inwestycji. Dotyczyły one głównie niezgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, warunków usytuowania planowanej oczyszczalni ścieków i jej oddziaływania na sąsiednie nieruchomości. Strony postępowania kwestionowały także treść raportu oddziaływania na środowisko z dnia 26 lutego 2007r., dostarczonego przez inwestora. Kwestionowano zapisy dotyczące oddziaływania na środowisko atmosferyczne oraz odnoszące się do zasięgu oddziaływania akustycznego
Osobom składającym uwagi i zastrzeżenia umożliwiono zapoznanie się z treścią raportu. Jednak poza krytyką samego przedsięwzięcia nie przedłożono stosownych dokumentów kwestionujących zasadność istniejącego raportu
Wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla planowanego przedsięwzięcia, w myśl z art. 51 ustawy Prawo ochrony środowiska organ I instancji, po uzgodnieniu ze Starostą (postanowienie z dnia 18 grudnia 2006 r. ), oraz z Państwowy Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w K. (postanowienie z dnia [...] grudnia 2006 r.), postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. ([...]) nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu i określił jego zakres zgodnie ze wskazaniami w/w organów opiniujących. Raport ten został sporządzony przez biegłych z listy Wojewody i został uzgodniony z organami opiniującymi zgodnie z art. 48 ustawy (postanowienie PIS z dnia [...] kwietnia 2008 r. i postanowienie Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r.). Z treści raportu wynika, że planowana inwestycja nie będzie znacząco oddziaływać na środowisko oraz otoczenie na skutek emisji gazów, wód do gruntu i hałasu. Ewentualne oddziaływanie na środowisko będzie miało charakter lokalny i czasowy. Takie oddziaływanie może pojawić się tylko w bezpośrednim otoczeniu inwestycji oraz w obszarze bezpośrednio przynależnym do inwestycji. W toku postępowania o zmianę decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. uzgodnienia z właściwymi organami zostały ponowione (pisma z dnia 20 września 2007 r., oraz z dnia 10 września 2007 r.).
Wbrew zarzutom podnoszonym przez mieszkańców Gminy inwestycja jest zgodna z § 33 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przyjętego uchwałą nr XLVI/383/2006 Rady Gminy Michałowice z dnia 31 maja 2006 r. (Dziennik Urzędowy Województwa małopolskiego Nr 453 z dnia 2 sierpnia 2006r.). Teren realizacji oczyszczalni oznaczony został w planie symbolem "W"- teren infrastruktury technicznej, dla którego jako przeznaczenie podstawowe ustalono realizację obiektów i urządzeń w zakresie pozyskiwania i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizację. "Umożliwia się lokalizację oczyszczalni na terenie "W" w przypadku niemożności podłączenia do systemu kanalizacji zbiorczej ........zgodnie z § 38 ust. 1 pkt 6 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego".
"Wszczęcie postępowania z dnia 8 marca 2007 r. umieszczone było na tablicy ogłoszeń, pozostałe pisma: postanowienie o zakresie i wymagalności raportu oraz końcowa decyzja z dnia [...] lipca 2007 r. umieszczone były na tablicach ogłoszeń czyli w sposób zwyczajowo przyjęty, w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach zwierających informacje o środowisku i jego ochronie oraz w Biuletynie Informacji Publicznej".
"Obwieszczenie i wszczęcie" postępowania o zmianę decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. zostało podane do publicznej wiadomości poprzez zamieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie, na tablicy ogłoszeń urzędu, oraz na stronie internetowej BIP.
Nie jest więc prawdą, że wnioskujący wznowienie T. R. i inwestor "A". nie mieli możliwości brania udziału w toczącym się postępowaniu. "Wobec stwierdzenia przez organ, że strony miały możliwość uczestniczenia w postępowaniu orzeczono jak w sentencji".
W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] maja 2008 r. T. R. powtórzyła treść wcześniej kierowanych uwag pod adresem organu I instancji. Wskazała na treść protestów mieszkańców gminy, z których wynika, że i oni nie wiedzieli o toczącym się postępowaniu, jak i na okoliczność niepowiadomienia samego inwestora o wszczęciu postępowania.
Odwołanie wnieśli również mieszkańcy Gminy. Powtórzyli zastrzeżenia zawarte sprzeciwach kierowanych do Wójta Gminy po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania oraz wnieśli o uchylenie decyzji z dnia 5 maja 2008 r. Odwołanie to stanowi pismo, pod którym umieszczono 16 podpisów.
Decyzją z dnia 29 września 2008 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania "T. R., J. B. i innych", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 kpa, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 56 ust. 1b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta.
Kolegium przyjęło, że T. R. zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ jej oświadczenie, iż informację o postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzyskała z pisma doręczonego jej 7 stycznia 2008 r., nie zostało zakwestionowane.
Kolegium stwierdziło, że wbrew twierdzeniom organu I instancji zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Odwołujący się nie zostali bowiem, jak wymagają tego przepisy art. 19 i art. 32 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska, powiadomieni o wydaniu postanowień uzgadniających i opiniujących, o których mowa w art. 51 ust. 2 w/w ustawy. Tym samym pozbawiono strony możliwości zażalenia się na w/w postanowienia opiniujące. Strony odwołujące były powiadamiane zgodnie z art. 46 a pkt 5 w związku z art. 49 kpa jedynie o decyzjach z dnia [...] lipca 2007 r., [...] września 2007 r., a także o zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. i postanowieniu o wznowieniu postępowania.
Organ odwoławczy stwierdził, że zaistniała w przedmiotowej sprawie wadliwość procesowa nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego - tj. przepisów ustawy o ochronie środowiska, dotyczących postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć. Wskazał, że o ile postępowanie prowadzące do wydania decyzji Wójta Gminy zawierało pewne wady formalne dotyczące dostępu stron do informacji o środowisku, o tyle same decyzje nie były wadliwe. Uchybienia formalne nie wpłynęły więc zdaniem organu odwoławczego na prawidłowość podjętych decyzji ostatecznych. W sprawie więc zaistniała przesłanka z art. 146 § 2 Kpa, w myśl której nie uchyla się decyzji w przypadku, gdy w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Chodzi tu o sytuację, gdy organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, w oparciu o przepisy prawa materialnego rozstrzygnie sprawę tak, jak już została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 151 kpa organ administracji może odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a. Organ administracji może również uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy lub w wypadku gdy nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności o których mowa w art. 146 kpa wydać decyzję stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W tym ostatnim przypadku organ administracji winien wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji (art. 151 § 2 kpa). Zgodnie natomiast z art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji także w przypadku, gdy w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się również do raportu o oddziaływaniu na środowisko. Jednak w tej kwestii, jak i w kwestii zgodności planowanej inwestycji z założeniami Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego podzieliło stanowisko organu I instancji. Wskazało na zgodność planowanej inwestycji z ustaleniami planu i na prawidłowość sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, wobec ustalenia, iż w sprawie mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta z dnia [...] maja 2008 r.
W dniu 14 listopada 2008 r. T. R. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie art. 146 § 2 oraz art. 7-10 kpa, a także art. 19 ust. 1 i 2 pkt. 4a, 5, 7, art. 32 ust. 1, art. 46 ust.1 pkt 1, art. 51 ust. 2 oraz art. 56 ust. 1b, ustawy Prawo ochrony środowiska.
Skarżąca zarzuciła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze "bezprawnie i arbitralnie" uznało, iż w przedmiotowej sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie mógł orzec o poprawności ostatecznych decyzji wydanych w sprawie, opierając się tylko na dotychczas zgromadzonych materiałach, tj. raporcie o oddziaływaniu na środowisko, zapisach Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego oraz wydanych w sprawie opiniach i uzgodnieniach. W ocenie T. R. organ odwoławczy winien był umożliwić stronom postępowania ponowne składanie wyjaśnień, podnoszenie zarzutów i liczyć się z możliwością ujawnienia nowych dowodów w sprawie.
Strona skarżąca wskazała ponadto, iż zabiegi organu wydającego decyzje o środowiskowych ustaleniach zgody miały na celu uniemożliwienie jej kwestionowania uzgodnień umożliwiającym zlokalizowanie oczyszczalni ścieków w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości będącej własnością skarżącej. Zarzuciła organom prowadzącym postępowanie chęć zatajenia informacji o zamierzeniu inwestycyjnym w postaci oczyszczalni ścieków.
Jako kuriozalne skarżąca podała, iż w sprawie o wznowienie postępowania wnioskodawcą był inwestor "A"., wnioskujący o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody. Wniosek inwestora został potraktowany przez skarżącą jako próba wyczyszczenia nieprawidłowości postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zaskarżona decyzja dotknięta jest wadami uniemożliwiającymi jej pozytywną ocenę pod względem zgodności z prawem.
Choć organ odwoławczy zacytował przepisy art. 151 § 2 i art. 146 § 2, to nie uczynił z nich właściwego użytku. Stwierdził bowiem, że odmowa uchylenia decyzji jest konsekwencją uznania, że w wyniku wznowieniu postępowania zapadłaby decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. Oba w/w przepisy budują jedną normę prawną. W jej hipotezie opisano stan, w którym stwierdzono istnienie podstawy wznowieniowej, ale też przewidziano, że "nowa" decyzja co do istoty odpowiadałaby "starej". Dla takiego stanu kierowana do organów dyspozycja zawarta jest w przepisie art. 151 § 2 nakazującym organowi "stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa". Wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej przewidziane jest tylko w przepisie art. 151 § 1 pkt 1 jako następstwo stwierdzenia braku podstawy wznowieniowej. Użyte w art. 146 § 2 kpa sformułowanie "nie uchyla się" nie jest określeniem sposobu rozstrzygnięcia, lecz ogólnym zakazem podejmowania decyzji o uchyleniu. Dopełnieniem tego zakazu jest wynikający z art. 151 § 2 nakaz wydania decyzji stwierdzającej naruszenie prawa. Skoro więc organ stwierdza, że podstawa wznowieniowa zachodzi, ale wydana po wznowieniu decyzja odpowiadałaby decyzji dotychczasowej, winien postąpić stosownie do tego nakazu. Rzecz w tym, że do takiego, merytorycznego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie nie był uprawniony. Organ I instancji bowiem swe rozstrzygnięcie oparł na przepisie art. 151 § 1 pkt 1, który ma zastosowanie wówczas, kiedy brak jest podstawy wznowieniowej. Organ ten wyraźnie wskazał, że wnioskujący wznowienie byli prawidłowo o postępowaniu zawiadomieni, nie mogą zatem powoływać się na pozbawienie ich możliwości udziału w tym postępowaniu. Stwierdzenie braku podstawy wznowieniowej obliguje organ do zakończenia postępowania jurysdykcyjnego przez wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. W takiej sytuacji postępowanie wznowieniowe w ogóle nie wkracza w etap merytorycznego badania, projektowania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy i porównywania go z istniejącą ostateczną decyzją. Co do zasady założyć więc należy, że organ, wydając decyzję w oparciu o przepis art. 151 § 2 pkt 1 ogranicza się do przeprowadzenia postępowania tylko co do przyczyn wznowienia, a nie co do rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie przez organ rozpoznający odwołanie od takiej decyzji, jako podstawy rozstrzygnięcia, przepisu art. 151 § 2 kpa zamiast przepisu art. 151 § 1 pkt 2, nie jest tylko "kosmetycznym zabiegiem", ale wskazuje wprost, że postępowanie wznowieniowe co do rozstrzygnięcia sprawy zostało przeprowadzone tylko na etapie postępowania odwoławczego. Z całą pewnością stan taki narusza w sposób istotny wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Prawdą jest, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, ustosunkowując się do zarzutów stron, zawarł również uwagi dotyczące meritum sprawy, ale organ odwoławczy nie stwierdził nawet, czy i ewentualnie dlaczego taka treść uzasadnienia decyzji organu I instancji pozwala na przyjęcie, że organ ten przeprowadził postępowanie także "co do rozstrzygnięcia". Przede wszystkim jednak mogąca powstać na tle treści uzasadnienia decyzji organu I instancji ewentualna niepewność co do granic rozpoznanej sprawy jest istotną wadą tej decyzji. Kwestionując tę decyzję strona porusza się przecież w zakreślonych nią granicach.
Powyższe oznacza, że nie tylko decyzja zaskarżona, ale i decyzja organu I instancji wydane zostały bez zachowania porządku określonego przepisami o wznowieniu postępowania.
Organy obu instancji naruszyły również w sposób istotny przepisy art. 7, 77 i 107 kpa. Przyczyną tego uchybienia była między innymi wadliwa wykładnia przepisów dotyczących stron i zawiadomień w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.
Kwestią podstawową w sprawie było ustalenie kto był stroną w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W przedstawionych aktach administracyjnych nie ma żadnych dokumentów pozwalających na ustalenie kręgu osób zainteresowanych, w tym także T. R. Co prawda znajduje się w aktach "lista stron" (spisana prawdopodobnie dopiero na etapie postępowania odwoławczego), ale w żaden sposób nie została ujawniona metoda i podstawa jej sporządzenia. Dane osobowe i adresy nie stanowią same w sobie źródła interesu prawnego, a tylko taki pozwala na nadanie danej osobie statusu strony postępowania administracyjnego (art. 28 kpa). W konsekwencji także i to, w jaki sposób organ I instancji, a za nim Samorządowe Kolegium ustaliły, że liczba stron postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przekroczyła 20, pozostało niewyjaśnione. Wytknięte uchybienie ma znaczenie istotne. "Lista", o której wyżej mowa zawiera jedynie [...] pozycje. Ta bliskość granicy (powyżej 20 stron) określonej przepisem art. 46a ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej – ustawy) odsyłającym do art. 49 kpa wymagała szczególnej dbałości w ustaleniu, czy w postępowaniach: zakończonym kwestionowaną ostateczną decyzją i decyzją obecnie zaskarżoną w ogóle zachowany został właściwy tryb zawiadomień. Przy braku odpowiednich ustaleń i stosownych dokumentów nie jest też możliwe stwierdzenie, czy wniosek o wznowienie, a potem odwołanie od decyzji organu I instancji pochodziły od osób uprawnionych. Tę ostatnią kwestię organ odwoławczy pominął milczeniem, a co więcej we własnej decyzji, naruszając przepis art. 107 kpa, nie wymienił nawet wszystkich osób, których odwołania rozpoznał.
Przyjąwszy bezkrytycznie, że w sprawie oceny zachodziły podstawy do zastosowania trybu zawiadomień regulowanego przepisem art. 49 kpa, organy obu instancji w sposób wadliwy określiły relacje pomiędzy tym przepisem a przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie kwestionowanej w ramach wznowienia decyzji ostatecznej i w dacie decyzji zaskarżonej). Z rozważań organów zdaje się wynikać pogląd, że spełnienie wymagań ustawy dotyczących: dostępu do informacji o środowisku i udziału społeczeństwa w postępowaniu o ocenę, jest równoznaczne z realizacją wymogów z art. 49 kpa. Takie "pomieszanie" przepisów dotyczących różnych zupełnie instytucji prawnych nie znajduje żadnego uzasadnienia. Każda z instytucji : dostęp do informacji o środowisku (dział IV rozdział 1), udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska (dział V), oraz postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (dział VI) stanowi obszar odrębnej regulacji. Dlatego dla wykazania, czy postępowanie w sprawie oceny przeprowadzone zostało w zgodzie z przepisem art. 49 kpa w związku z art. 46a ust. 5 ustawy, nie jest wystarczające stwierdzenie, że organ dochował obowiązków związanych z publikacją informacji o środowisku. Tym obowiązkiem podstawowym, realizowanym poza proceduralnymi ramami toczących się postępowań administracyjnych jest prowadzenie w formie elektronicznej publicznie dostępnych wykazów danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku (art. 19 ust. 6 i nast. ustawy). W wykazie takim winny znaleźć się między innymi: informacja o wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, oraz informacja o wydanej decyzji w tym przedmiocie (art. 19. ust. 1 pkt 4, 4a w związku z ust. 6 ustawy). W wykonaniu obowiązków związanych z zapewnieniem udziału społeczeństwa w postępowaniu organ winien podać do publicznej wiadomości fakt zamieszczenia w opisanym wykazie tych dwóch ostatnio wymienionych informacji (art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 2). Ustawa nie precyzuje sposobów upubliczniania, choć zastrzega, że winno to nastąpić także na stronie internetowej, o ile taka jest przez organ prowadzona. Zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu nie jest tożsame z prawidłowym zawiadamianiem stron postępowania administracyjnego. Powinności organu wobec stron postępowania regulują przepisy kpa, w tym, w wypadkach przewidzianych ustawą – art. 49 kpa.
Ani więc samo zamieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych informacji o wniosku i o decyzji, ani nawet podanie do publicznej wiadomości faktu zamieszczenia tych informacji w wykazie nie są równoznaczne z "zawiadomieniem stron o decyzji i innych czynnościach przez obwieszczenie lub inny zwyczajowo przyjęty sposób". Bez bliższego wyjaśnienia okoliczności nie można więc poprzestać na stwierdzeniu, że zamieszczenie informacji w publicznie dostępnym wykazie jest zarazem obwieszczeniem o decyzji, czy też innym, zwyczajowo przyjętym w danej miejscowości sposobem przekazywania informacji. W aktach sprawy brak jest materiału pozwalającego na stwierdzenie, czy strony postępowań: w sprawie oceny, w sprawie zmiany decyzji i wreszcie nawet postępowania wznowieniowego, były prawidłowo zawiadamiane w trybie art. 49 kpa. Nie zostało wyjaśnione i wykazane gdzie, kiedy i jakiej treści umieszczone zostały obwieszczenia, względnie jaki inny zwyczajowo przyjęty sposób w sprawie zastosowano. W takich warunkach niemożliwe było prawidłowe ustalenie, czy zachodziła w sprawie podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, niemożliwe też było ustalenie, czy wniosek o wznowienie złożony został w ustawowym terminie.
Organ odwoławczy, przyjmując (jak wyżej wykazano - co najmniej przedwcześnie), że o wydanej decyzji strony postępowania zostały prawidłowo zawiadomione w trybie art. 49 kpa, jednocześnie termin do złożenia wniosku o wznowienie policzył od daty doręczenia skarżącej znacznie późniejszego pisma zawierającego informację o decyzji. Zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nietrudno dostrzec, że w rozumowaniu organu zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Zawiadomienie wszak stron w trybie art. 49 kpa jest zawiadomieniem (doręczeniem) skutecznym, choćby faktycznie dana informacja do strony nie dotarła. Przyjęcie przez ustawodawcę pewnej fikcji prawnej w tym zakresie jest zabiegiem celowym, mającym służyć między innymi stabilności decyzji administracyjnych. Samo więc to, że określona osoba faktycznie o decyzji dowiedziała się później nie przesądza jeszcze o istnieniu podstawy wznowieniowej. Podstawa ta zachodzić może wówczas, kiedy organ nie uczynił zadość wymaganiom z art. 49 kpa.
Brak rozróżnienia powyższych kwestii doprowadził organ odwoławczy do dalszych i głębszych sprzeczności. Otóż licząc termin do złożenia podania o wznowienie od daty dowiedzenia się przez skarżącą o decyzji, jako istniejącą przyczynę wznowienia organ odwoławczy wskazał nie brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania i o wydanej decyzji, lecz brak "zgodnych z art. 19 i art. 32 ust. 1 ustawy zawiadomień o wydaniu postanowień uzgadniających, o których mowa w art. 51 ust. 2 ustawy". Innymi słowy organ uznał za usprawiedliwione wznowienie postępowania głównego, ale nie z przyczyn w nim ulokowanych, lecz dotyczących postępowań prowadzonych przez organy współdziałające. Na marginesie zauważyć należy, że mówiąc o postanowieniach "uzgadniających i opiniujących" organ przywołał przepis, w którym mowa jest nie o uzgodnieniach, a o postanowieniu organu głównego w przedmiocie potrzeby opracowania raportu oddziaływania i jego zakresu. W istocie więc nie wiadomo nawet o które postanowienia chodzi : czy o te, które wydano uzgadniając potrzebę i zakres raportu, czy też o te, które wydano uzgadniając, w trybie art. 106 kpa, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Umknęło też zupełnie organowi, że w postępowaniu o zmianę decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań z dnia 2 lipca 2007 r. postanowienia "uzgadniające i opiniujące" w ogóle nie zostały wydane, ponieważ organy współdziałające poprzestały na pisemnym oświadczeniu o podtrzymaniu poprzednio sformułowanych w postanowieniach opinii.
Zupełnie bezrefleksyjnie organy założyły, że wniosek o wznowienie dotyczy zarówno postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., jak i postępowania zakończonego decyzją zmieniającą z dnia [...] września 2007 r. Wszczęte postępowanie wznowieniowe dotyczyło jednocześnie obu w/w postępowań, obu decyzji dotyczy też zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji o odmowie uchylenia. Instytucja wznowienia ze swej istoty ma za zadanie sprawdzenie, czy uznawane przez ustawodawcę za istotne okoliczności związane z konkretnym postępowaniem powodują konieczność wyeliminowania wydanej w tymże postępowaniu decyzji. W rozpatrywanej sprawie decyzje, których dotyczyło wznowienie, wydane zostały w wyniku różnych postępowań, z których każde mogło być dotknięte odrębnymi "wadami". Jeśli w obu tych postępowaniach strony zostały pozbawione możliwości udziału, to oznacza, że oba te postępowania dotknięte są taką samą rodzajowo, ale przecież nie tą samą wadą. Każde z w/w postępowań zostało przecież przeprowadzone w innym trybie i w innych warunkach. Nie bez znaczenia jest i to, że decyzja zmieniająca z dnia [...] września 2007 r. w treść decyzji zmienianej ingeruje "tylko" w części, nie sposób więc uznać, że to tylko ona kształtuje stan prawny w sprawie.
Opisane uchybienia sprawiają, że ani zaskarżona, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą zostać utrzymane w obrocie. Konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego od początku, przy uwzględnieniu powyżej sformułowanych uwag dotyczących zarówno przedmiotu postępowania wznowieniowego i jego porządku, jak i właściwej wykładni przepisów art. 46a ust. 5 ustawy w zawiązku z art. 49 kpa.
Dopiero wynik tego etapu postępowania przesądzi o potrzebie zbadania meritum sprawy. Już teraz jednak można zasygnalizować, że zawartość przedstawionych Sądowi akt nie pozwala na weryfikację twierdzeń o zgodności inwestycji z planem zagospodarowania (brak wyrysu z oznaczeniem terenu inwestycji, brak analizy sformułowań części tekstowej planu), ani nawet na określenie rzeczywistego zakresu decyzji zmieniającej (brak materiału graficznego i wyjaśnień).
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzje organów obu instancji, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło