II SA/Kr 1225/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 8 grudnia 2017r. skarżąca M. B. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy - tym razem w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej do NSA od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego w sprawie o sygn. II SA/Kr 1225/16. Strona skarżąca domaga się ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów ustanowienia adwokata z wyboru. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą ubogą, wydatkuje większość osiąganych dochodów na utrzymanie, utrzymuje się jedynie z minimalnego, niepełnego wynagrodzenia. Wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Wskazuje na koszty utrzymania, leczenia, koszty dojazdu do pracy. Ponadto wskazuje, iż na uiszczenie opłat w kilku sprawach prowadzonych przez tut. Sądem skarżąca musiała zaciągnąć pożyczkę w kwocie [...]zł, którą teraz spłaca. Podnosi, iż oprócz comiesięcznych kosztów utrzymania ponosi aktualnie dodatkowe koszty w kwocie [...]zł na zastrzyki, które są niezbędne, zakupiła również obuwie zimowe oraz zapłaciła ratę podatku od nieruchomości. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie . Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącej jest jej kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Poprzedni wniosek – postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2017r. został rozpoznany w taki sposób, iż utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2017r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata z urzędu. A zatem - ponieważ postanowienie w przedmiocie prawa pomocy stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wynika z tego, iż przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Skarżąca jako okoliczność, która wpłynęła na jej obecną trudniejszą sytuację materialną wskazuje konieczność poniesienia licznych kosztów postępowań sądowych oraz oblig adwokacki do sporządzenia skargi kasacyjnej. Dodaje również, iż w niniejszej sprawie do występowania przed sądem I instancji oraz przeglądania akt wynajęła adwokata z wyboru – przedkłada stosowną fakturę wystawioną przez Kancelarię Adwokacką na kwotę [...]zł. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zatrudniona jest w niepełnym wymiarze etatu z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na zasadach współwłasności z T.i J. S. dom oraz nieruchomość rolną o pow. 15 arów. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje, iż nie posiada samochodu ani nie prowadzi żadnych inwestycji. Wykazuje koszty : prąd – 149,81 zł, bilet miesięczny 100 zł, odpady 10 zł, podatek od nieruchomości rata 45 zł, zakup leków 150 zł, 138 zł, woda – 59,51 zł, Wskazuje, iż pozostała z dochodu część finansów przeznaczana jest na wyżywienie. Instytucja przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Obecnie skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł . Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około 600 zł ( opłaty za media, wykup lekarstw ). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych. Wskazane obecnie dodatkowe koszty poniesienia kosztów sądowych należnych od licznych skarg złożonych w tut. sądzie były do przewidzenia i ew. zaplanowania. Strona musi liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych – w szczególności na początku – należnego wpisu sądowego – od składanych szeregu skarg do tut. Sądu na decyzje czy postanowienia organów administracyjnych. Po przeprowadzeniu analizy dołączonych do szeregu wniosków składanych w sprawach prowadzonych przed tut. Sądem - dokumentów orzekający uznał zatem, iż skarżąca nie wykazała skutecznie, iż spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie pełnomocnika z urzędu szczególnie wobec okoliczności, iż na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego występowała z adwokatem z wyboru. Jednoznacznie z akt sprawy wynika, iż z tytułu zatrudnienia strona uzyskuje stały miesięczny dochód. Wykazana kwota wynagrodzenia jest niewielka, jednak należy zwrócić uwagę, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego ją do korzystania z pomocy społecznej, przekraczając kwoty wynikające ustawy z 8 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 930) nawet kilkukrotnie (z zaświadczenia złożonego do sprawy o sygn. II SA/Kr 1616/16 wynika, że wynagrodzenie zasadnicze to kwota [...]zł netto). Nie ulega również wątpliwości, że skarżąca posiada zdolność kredytową, a zatem jej sytuacja materialna daje – w ocenie wyspecjalizowanych instytucji finansowych - gwarancję spłaty zadłużenia. Już ten sam fakt uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W tym miejscu trzeba także zaznaczyć, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów czy pożyczek, o których wspomina skarżąca nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów – szczególnie w całości, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Kredyty, pożyczki świadczą bowiem o zdolnościach kredytowych strony, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy w całości ( post. NSA z 28.06.05 II GZ 56/05 ). Nie stanowią też wydatków koniecznych opłaty za zakup papieru do druku itp. Orzekający w związku z wątpliwościami jakie zrodziły się po analizie przedstawionych przez skarżącą dokumentów, a także w związku ze znanymi z urzędu faktami, iż skarżąca działała również przez pełnomocnika z wyboru przed Sądem Okręgowym w K. sygn. akt [...] sprawie tej zostało cofnięte jej prawo pomocy, a co się z tym wiąże, zarówno w przedmiotowej sprawie jak i w sprawach prowadzonych przed Sądami cywilnymi stać ją na ustanowienie pełnomocnika z wyboru - nie jest w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej i bytowej, rodzinnej skarżącej, a fakt prowadzenia przez skarżącą szeregu postepowań przed tutejszym Sądem pozwala na wniosek, iż musi się ona liczyć z kosztami do jakich jest zobowiązana ustawą, gospodarując swym dochodem w taki sposób aby umożliwić prowadzenie tychże postepowań. Argumentem, przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być też fakt, że ze skargi tej samej skarżącej toczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 341/12, Lex Omega nr 1270155). Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 723/14, Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 521/12, Lex Omega nr 1261047). Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).