II SA/Kr 1226/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr) WSA Barbara Pasternak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję , II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." w K. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta K. decyzją Nr [...] z [...].03.2003r. znak: [...] na podstawie art. 151 § l pkt l, art. 150 §1 w zw. z art. 104 k.p.a. po wznowieniu postępowania administracyjnego na żądanie K.S. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia [...].02.2002 r. znak: [...] o pozwoleniu na użytkowanie lokali użytkowych nr 1A i 1B w budynku mieszkalnym przy ul. W. w K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 12.02.2002 r. Prezydent Miasta K. na wniosek Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." udzielił pozwolenia na użytkowanie lokali nr l A i l B w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. W. w K. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 28.02.2002 r. Wniosek K.S. o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją wpłynął 3.07.2002 r. i zawierał stwierdzenie, że wnioskodawczyni jest członkiem Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." i w przedmiotowym budynku posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr 44 na I piętrze bezpośrednio nad lokalami użytkowymi, dla których wydano w/w pozwolenie użytkowania i jako bezpośredni sąsiad ma prawo uczestniczyć w postępowaniu. Wnioskodawczyni zakwestionowała zgodność i prawidłowość realizacji inwestycji polegającej na wybudowaniu przedmiotowych lokali użytkowych Nr l A i l B w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. W. w K. z pozwoleniem na budowę, a w konsekwencji także wydanie przez Prezydenta Miasta K. decyzji Nr [...] z dnia [...].02.2002 r. znak: [...] o pozwoleniu na użytkowanie w/w lokali. Ustosunkowując się do twierdzeń zawartych we wniosku o wznowienie postępowania organ I instancji wskazał, że zgodnie z ustawą z 16.09.1982 r. Prawo Spółdzielcze w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie brała udział Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa "I." jako podmiot reprezentujący członków spółdzielni oraz ich interesy prawne. Tak więc interes prawny K.S., będącej członkiem Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." i posiadającej spółdzielcze prawo własności, był w wystarczający sposób reprezentowany przez tę Spółdzielnię. Nadto organ I instancji stwierdził, że podstawą do wydania decyzji Nr [...] z dnia [...].02.2002 r. znak: [...] o pozwoleniu na użytkowanie w/w lokali była ostateczna decyzja nr [...] z [...].10.1998r. zmieniająca na wniosek inwestora decyzję o pozwoleniu na budowę z [...].08.1997 znak: [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą zewnętrzną na terenie położonym przy ul. W. w K., na działkach nr "1" i "2" w zakresie: poszerzenia inwestycji o 2 lokale użytkowe (1A i 1B). Organ I instancji wskazał, że do wniosku o wydanie decyzji pozwolenia na użytkowanie z dnia 21.01.2002 r. wnioskodawca dostarczył wszystkie wymagane prawem dokumenty, w tym że budynek wielorodzinny wraz z dwoma lokalami użytkowymi (l A i l B) na parterze przy ul. W. został wybudowany zgodnie z projektem oraz warunkami pozwolenia na budowę zawartymi w decyzji nr [...] z [...].10.1998 r. Od tej decyzji odwołała K.S., wnosząc o jej uchylenie lub zmianę. Zarzuciła, że lokale użytkowe Nr l A i l B w budynku przy ul. W. w K., zostały wybudowane niezgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę oraz niezgodnie z "dokumentacją techniczną, sztuką budowlaną i normami prawnymi". Nadto wskazała, że jest właścicielką lokalu nr 44 w budynku przy ul W. w K. Wojewoda decyzją z dnia [...].05.2003 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 81 ust. l pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z 7. 07. 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 49 poz. 414 z późń. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że K.S. w chwili złożenia wniosku o wznowienie postępowania w 3 lipcu 2002 r. posiadała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w budynku, który stanowił własność Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I.", natomiast z informacji uzyskanych przez organ II instancji od w/w Spółdzielni wynika, że z dniem 19.12.2002 r. (data aktu notarialnego) K.S. nabyła prawo własności do w/w lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. W. w K. W ocenie organu II instancji okoliczność ta sprawia, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie oraz z naruszeniem postanowień art. 7 i art. 77 k.p.a. bowiem "aktualny stan prawny" nie został w niej uwzględniony i organ I instancji nie zbadał wszystkich podanych we wniosku okoliczności oraz nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na okoliczność czy w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki z art. 145 k.p.a. podane we wniosku o wznowienie postępowania, do czego organ I instancji był zobligowany. Od tej decyzji wniosła skargę Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa "I." nie precyzując bliżej wniosku, ale podnosząc, że decyzja organu odwoławczego oddala w czasie możliwość użytkowania zbudowanych kilka lat temu przedmiotowych lokali użytkowanych. Wskazała, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie lokali użytkowych nr l A i l B w budynku przy ul W. w K. została wydana ponieważ organy nadzoru budowlanego nie dopatrzyły się żadnych istotnych uchybień w realizacji zatwierdzonego projektu budowlanego. Nadto strona skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja była rozpatrywana przez E.O. z Urzędu Wojewody M., której wyłączenia domagała się strona skarżąca, kwestionując jej bezstronność. Zdaniem strony skarżącej E.O. dowiedziała się, że K.S. uzyskała prawo własności wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr 44 w budynku przy ul. W. w K. i ta okoliczność została uznana przez organ odwoławczy za wystarczającą do uchylenia decyzji organu I instancji. Strona skarżąca podniosła, że gdyby ten fakt nie został ujawniony to decyzja organu I instancji byłaby utrzymana. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i wskazał, że zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Dlatego też właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Administracyjny Sąd w Krakowie. W świetle art. l § l p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych (art. l i art. 3 p.p.s.a.). W ramach kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów posterowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 §1 p.p.s.a. W wyniku dokonanej przez Sąd oceny należy stwierdzić, że skarga Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." w K. na decyzję Wojewody z dnia z [...]. 05.2003 r. znak: [...] zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem i stanowi w istocie wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego. Celem tego postępowania jest bowiem ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy. Wynika z tego, że przepis art. 138 § 2 k.p.a nie powinien być interpretowany rozszerzająco ponieważ organ odwoławczy jest uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej tylko w sytuacji gdy spełnione są przesłanki wynikające z treści art. 138 § 2 k.p.a. tj. gdy zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego. Tymczasem w mniejszej sprawie, dotyczącej postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Nr [...] z [...].02.2002 r. znak: [...] o pozwoleniu na użytkowanie lokali użytkowych nr l A i l B w budynku mieszkalnym przy ul. W. w K. niesporne i nie budzące wątpliwości jest, że K.S., jako osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr 44 w budynku przy ul W. w K. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem w/w decyzji ponieważ nie była stroną tego postępowania, a podmiotem reprezentującym ją i jej interesy - podobnie jak i innych członków Spółdzielni - była Spółdzielnia Mieszkaniowa "I.". Należy przy tym podkreślić, że według obowiązującego stanu prawnego brak przepisów prawa materialnego, z których wynikałoby, że członkom spółdzielni mieszkaniowych posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje status strony. Stanowisko to jest aprobowane w orzecznictwie. Stosownie do wyroku NSA z 12.05. 1994 r. SA/Ka 2500/93 ("Jurysta" z 1995 r. Nr 12 s. 21) mieszkańcy, w tym poszczególni członkowie spółdzielni mieszkaniowych nie są stronami trzecimi w procesie inwestycji. Nie mają bowiem interesu prawnego czy szczególnego tytułu prawnego do tego aby w stosunkach zewnętrznych (nie wynikających z członkostwa spółdzielni) mogli występować i podważać decyzje - nie adresowane do nich jako stron w znaczeniu materialno - prawnym. W związku z powyższym K.S. jako osoba, która nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie lokali użytkowych l A i l B w budynku przy ul. W. w K. nie mogła skutecznie domagać się wyeliminowania ostatecznej decyzji nr [...] z [...].02.2002 r. znak: [...] o pozwoleniu na użytkowanie lokali użytkowych nr 1A i 1B w budynku mieszkalnym przy ul. W. w K. w nadzwyczajnym trybie art. 145 § l pkt 4, stanowiącym że: "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu." A jeśli tak, to organ I instancji stosując się do-dyspozycji normy określonej w art. 145 § l pkt 4 k.p.a. przy zastosowaniu art. 151 § l pkt. l słusznie odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej gdyż stwierdził brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l pkt. 4 k.p.a., w sytuacji, gdy w postępowaniu o wydanie w/w decyzji brała udział Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa "I." jako podmiot reprezentujący interesy prawne członków tej Spółdzielni. Należy podkreślić, że w świetle cytowanego art. 145 § l pkt. 4 k.p.a. inicjatorem postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną może być w okolicznościach przewidzianych w art., 145 § l pkt l wyłącznie strona, która bez własnej winy została pozbawiona w udziału w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie K.S. nie brała co prawda udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną ale nie przysługiwał jej przymiot strony w postępowaniu zwykłym, co słusznie zauważył organ I instancji podejmując decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...].02.2002 r. o pozwoleniu na użytkowanie lokali nr l A i l B w budynku przy ul. W. w K. Tymczasem organ II instancji stanął na stanowisku, że skoro K.S. podniosła, że nabyła własność lokalu nr 44 w budynku przy ul. W. w dniu 19.12.2002 r. to należy przyjąć, iż decyzja organu I instancji jest przedwczesna i zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenie czy rzeczywiście K.S. w dniu 19.12. 2002 r. nabyła własność lokalu nr 44, do którego przysługiwało jej wcześniej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu ponieważ jako właścicielka lokalu nr 44 nabywa również uprawnienia strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną nr [...] z 12.02. 2002 r. znak: [...] i w konsekwencji może się ona domagać wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § l pkt. 4. k.p.a. W ocenie Sądu stanowisko organu II instancji należy uznać za błędne w sytuacji gdy organ I instancji po wszczęciu postępowania na wniosek K.S. w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z 12.02.2002r. znak: [...] jednoznacznie ustalił, że K.S. jako osobie posiadającej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu nr 44 nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zwykłym, a jej interesy prawne, podobnie jak interesy pozostałych członków Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I." reprezentowała Spółdzielnia. Oznacza to że nawet ustalenie, że K.S. nabyła własność lokalu nr 44 w dniu 19.12.2002r. nie daje podstaw do wyeliminowania w/w decyzji ostatecznej z [...].02.2002 r. co prawidłowo stwierdził organ I instancji po wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego w/w decyzją. Inne okoliczności podnoszone w skardze nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało orzec na podstawie art. 145 § l pkt. l lit. "c" jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.