II SA/Kr 1237/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017r. nr. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego oraz zmianie decyzji o pozwoleniu na budowę p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. W dniu 5 grudnia 2017r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia 1 sierpnia 2017r. wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą schorowaną, nieznającą przepisów prawnych. Sprawa, zdaniem skarżącej, jest trudna i zawiła. Skarżąca przedstawia zaświadczenie o wysokości emerytury, zaświadczenia lekarskie, faktury za telefon, wodę, odpady, energię elektryczną, zeznanie podatkowe za 2016r, dowody potwierdzające opłaty za gaz . Ponadto przedkłada oświadczenie małżonka, z którego wynika, iż nie prowadzi on ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego oraz z nią nie mieszka. Nie ma on konta bankowego ani oszczędności. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Z mężem pozostaje w separacji. Przedstawia - jak wskazano powyżej- stosowne oświadczenie męża, iż nie prowadzi on ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego, nie mieszka z nią, sam pobiera jedynie emeryturę. Skarżąca utrzymuje się z emerytury w kwocie [...]zł netto. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada [...] domu po rodzicach, w którym obecnie mieszka o pow. 42 m2 o wartości ok. [...] zł, a także mieszkanie na zasadach współwłasności z mężem w ˝ części, z którym pozostaje w separacji. Do wniosku dołącza – jak wskazano - także oświadczenie S. M., iż nie mieszka i nie prowadzi on ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Jako koszty utrzymania wymienia gaz [...] zł, prąd [...] zł, woda [...] zł, telefon [...] zł, leki [...] zł, ubezpieczenie na życie [...] zł, środki czystości [...] zł. Łącznie zatem jest to kwota [...]zł. Skarżąca przedstawia także zeznanie podatkowe za 2016r., z którego wynika, że w rzeczonym roku osiągnęła przychód z tytułu emerytury w kwocie [...]zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów ( [...] zł emerytury ), zwyczajowe i wykazane koszty utrzymania w łącznej kwocie ok. [...] zł plus koszty wyżywienia, a także samotność, brak jakichkolwiek innych dochodów czy pomocy osób bliskich - w kontekście wymaganych obecnie i już uiszczonych kosztów sądowych w kwocie [...]zł należnego od skargi wpisu sądowego - nie jest ona w stanie ponieść kolejnych kosztów w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia dalszych ew. kosztów uznano za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika należy uznać, iż w obecnej sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni nie będzie ona w stanie ponieść także i tych kosztów. Skarżąca wykazuje dochody w kwocie [...]zł i wydatki rzędu około [...] zł. Ponadto w dokumentach dołączonych do innych spraw skarżącej ( np. II SA/Kr [...] ), prowadzonych w tut. Sądzie poświadczony jest zły stan zdrowia strony stosownymi zaświadczeniami lekarskimi ( choroba przewlekła i nieuleczalna ) wymagający znacznych nakładów na leki. W niniejszej sprawie skarżąca przedkłada jedynie zaświadczenie o skierowaniu na leczenie sanatoryjne. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają natomiast przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie, a ta, zdaniem orzekającego wskazuje na konieczność pomocy wnioskodawczyni w zakresie ustanowienia dla niej profesjonalnego pełnomocnika. [...] bowiem dochodów wnioskodawczyni : [...] zł do koniecznych wydatków miesięcznych ok.[...] zł nie pozwala bowiem – zdaniem orzekającego – skarżącej na poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru biorąc pod uwagę rynkowe koszty ustanowienia takiego pełnomocnika. Oświadczenie skarżącej o braku jakichkolwiek innych poza świadczeniami ZUS - dochodów, poświadczenie zeznaniem podatkowym wysokości środków finansowych osiąganych z tyt. emerytury, wykazane koszty utrzymania, samotność, brak oszczędności przemawiają za przychyleniem się do wniosku strony o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu, nawet mimo braku obligu jego uczestnictwa na obecnym etapie postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 w zw. z art. 258, 39, 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).