II SA/Kr 124/15
WyrokWSA w Krakowie2015-04-02
Skład orzekający: Mirosław Bator, Paweł Darmoń, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, są zobowiązane do stosowania tych przepisów, a jeśli tak, to w jaki sposób powinny je interpretować?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, nadal są zobowiązane do stosowania tych przepisów. Jednakże, powinny stosować je w sposób prokonstytucyjny, uwzględniając wskazówki Trybunału zawarte w uzasadnieniu wyroku, w szczególności zasady proporcjonalności, równości i sprawiedliwości oraz konieczność indywidualizacji kary.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia przez Prezydenta Miasta P.N. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie jednego drzewa bez wymaganego pozwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom stosowanie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego P.N. kwotę 2817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Iwona Niżnik- Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 listopada 2014 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego P.N. kwotę 2817 (dwa tysiące osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta decyzją z dnia 2 września 2014 r., znak: [...] wymierzył P. N. administracyjną karę pieniężną za usunięcie jednego drzewa z gatunku brzoza brodawkowata bez wymaganego pozwolenia z dz. nr [...] obr. [...] przy ul. W. w K. w kwocie: 13.325,91 zł.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia opisał przebieg postępowania. W szczególności wskazał, że w trakcie postępowania w sprawie zgody na usunięcie 6 szt. drzew stwierdzono brak jednego egzemplarza brzozy brodawkowatej (nr 5 we wniosku o zezwolenie). Na podstawie materiałów sprawy ustalono, że drzewo usunięto pomiędzy 23 stycznia a 4 marca 2014 r. Właścicielem działki, z której usunięto drzewo był P. N., a zatem mógł on ponosić odpowiedzialność za usunięcie przedmiotowego drzewa. W trakcie oględzin działki w dniu 4 marca 2014 r. odnaleziono także pniak o średnicy 28 cm i obwodzie 82 cm. P. N. pismem z dnia 20 marca 2014 r. wyjaśniał, że w czasie prac na sąsiedniej działce operator koparki uderzył w drzewo, w wyniku czego doszło do jego złamania, a pracownicy budowy, chcąc zatuszować sprawę, nie konsultując z nim tego, usunęli drzewo. P. N. oświadczył również, że w pełni ponosi odpowiedzialność za zdarzenie i zobowiązuje się do poniesienia konsekwencji, które następnie wyciągnie wobec inwestora i Firmy Budowlanej. Ponadto organ I instancji wskazał, dlaczego, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 6/12 zastosował w sprawie niekonstytucyjne przepisy.
Od opisanej decyzji odwołanie złożył P. N., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżonej decyzji zarzucił to, iż została oparta na niekonstytucyjnych przepisach. Wskazał również, że obwód pnia drzewa nr 5 wynosił 51 cm, a nie 82 cm.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 5 listopada 2014 r., znak [...] na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody(tj. Dz. U. z 2013 r. nr 627, z późn. zm., zwanej dalej ustawą), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306, z późn. zm.) w zw. z obwieszczeniem Ministra Środowiska z 24 października 2013 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2014 (M.P. z 2013 r. poz. 835) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., nr 267 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że kary za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia mają charakter obligatoryjny. Odpowiedzialność w tym przypadku została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Karę nakłada się na posiadacza nieruchomości, bowiem jedynie ta osoba jest legitymowana do wystąpienia z wnioskiem zezwolenie na wycięcie drzewa.
W dalszej części uzasadnienia podtrzymano stanowisko organu I instancji w zakresie konieczności zastosowania przepisów, co do których Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, jednakże odroczył wejście w życie utratę mocy obowiązującej. Kolegium podkreśliło, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy, a co za tym idzie wydane na ich podstawie przepisy wykonawcze, zachowały moc i powinny być stosowane. Organy administracji publicznej, jako związane nie tylko Konstytucją, ale także ustawami oraz innymi przepisami powszechnie obowiązującymi winny stosować te przepisy do momentu, aż te nie utracą mocy obowiązującej. Gdyby po orzeczeniu o niekonstytucyjności przepisów Trybunał Konstytucyjny odraczał utratę ich mocy obowiązującej, a w tym okresie miano by nie stosować tych przepisów, to odroczenie nie miałoby żadnego znaczenia, a zatem byłoby pustą instytucją prawa, która winna być stosowana właśnie po to, aby sytuacja luki prawnej nie miała miejsca. Dlatego też w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy, jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Wbrew zarzutom odwołania nie ma zatem podstaw do uchylenia skarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
Kolejno wyjaśniono, że skarżoną decyzją wymierzono karę za usunięcie brzozy brodawkowatej nr 5 o obwodzie pnia 51 cm. Zatem nie ma dla sprawy znaczenia, że w czasie oględzin w dniu 4 marca 2014 r. znaleziono także kłodę drzewa o średnicy 28 cm i obwodzie 82 cm. Z uwagi na niemożność pomiaru pozostałości po usuniętym drzewie w czasie oględzin w dniu 13 maja 2014 r. (zawiadomiony prawidłowo o oględzinach odwołujący nie stawił się, a działka była ogrodzona i nie było dostępu do niej, dowód: protokół oględzin i zdjęcia z oględzin, karta 27-30 akt sprawy) przyjęto wymiar drzewa nr 5 z wniosku o zezwolenie na usunięcie oraz ekspertyzy dendrologicznej autorstwa dr Z. B., znajdującej się w aktach sprawy. Taki wymiar usuniętego drzewa nie był kwestionowany przez odwołującego w toku postępowania, ani w odwołaniu (gdzie wprost podnosi, że w dniu 14 sierpnia 2013 r. ustalono wymiar drzewa na 51 cm). Dlatego zdaniem Kolegium prawidłowo organ I instancji przyjął ten wymiar jako podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Z uwagi na przyznanie się do odpowiedzialności oraz fakt, że P. N. jest właścicielem działki, z której usunięto bez zezwolenia drzewo (co wynika z wypisu z rejestru gruntów i nie jest kwestionowane przez odwołującego), należało wymierzyć mu administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez zezwolenia.
Odnosząc się do ustaleń dotyczących wieku usuniętego drzew posłużono się metodą tablic wiekowych autorstwa prof. dr L. M., według których drzewo o obwodzie ok. 35 cm gatunku brzoza brodawkowata ma 10 lat, a w wieku 20 lat osiąga obwód około 69 cm. Ponadto z ekspertyzy dendrologicznej autorstwa dr Z. B. wynika, że drzewo w 2010 miało 14 lat (a zatem w momencie usunięcia powinno mieć lat 17). Odwołujący nie kwestionował wieku drzewa ani w toku postępowania, ani w odwołaniu. Dlatego też organ I instancji prawidłowo przyjął, iż wiek drzewa obligował posiadacza do uzyskania zezwolenia na jego usunięcie.
W przedmiocie wyliczenia kary wskazano, że ustalony obwód usuniętego drzewa wynosił 51 cm. Wynikająca z obwieszczenia Ministra Środowiska z 24 października 2013 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2014 stawka za 1 cm usuniętej brzozy wynosi 36,75 zł, gdyż drzewo to należy do 2 grupy drzew wskazanych w tym obwieszczeniu. Z uwagi na wymiary drzewa współczynnik różnicujący do stawki za obwód pnia wynosi 2,37. Kwotę obliczoną na podstawie obwodu drzewa pomnożonego o stawkę i współczynnik różnicujący następnie pomnożono razy 3. Kolegium zweryfikowało obliczenia kary dokonane przez organ I instancji i są one prawidłowe.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. N., zarzucając jej:
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny uznał go za niekonstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12,
2/ naruszenie przepisów proceduralnych, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a/ art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny w/w wyrokiem za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej
b/ art. 7 w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ocenę i oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na ustaleniach organu pierwszej instancji bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W niniejszej sprawie zastosowano przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz oparto wysokość kary pieniężnej na § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w związku z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 24 października 2013 roku w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2014, które to przepisy zostały wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 roku, sygn. akt SK 6/12 uznane za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał dokonał derogacji odroczonej w czasie na okres 18 miesięcy. W orzecznictwie upowszechniło się stanowisko, że "w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia TK przepis traci moc z chwilą ogłoszenia tego przepisu, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji, określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania niekonstytucyjnych przepisów" (zob. m.in. wyrok NSA z 21.6.2007 r., I OSK 1030/06).
W niniejszej sprawie wydano decyzję o wymierzeniu kary w wysokości wskazanej w § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (w związku z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 24 października 2013 roku w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 201). Treść tych aktów sztywno wskazuje na wysokość kar, które powinny być wymierzane za wycięcie drzew, co zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z prawem powszechnie obowiązującym. Z tego powodu organ przy wymierzeniu kary administracyjnej powinien był wziąć pod uwagę fakt, iż w dniu 23 stycznia 2014 roku skarżący wniósł odpowiedni wniosek o zezwolenie na wycięcie drzew z nieruchomości przy ul. W., aby uczynić zadość obowiązującym przepisom. Przyczyną niezgodnego z prawem działania było udostępnienie inwestorowi terenu w celu ułatwienia prowadzenia robót ziemnych na sąsiedniej działce i nieuważne działanie operatora koparki, za co skarżący nie ponosi winy.
Zarzucono, że niezgodnym z przepisami postępowania było przyjęcie przez SKO za organem pierwszej instancji obwodu pnia 51 cm, skoro wątpliwości budzić może znalezienie w czasie oględzin z dnia 3 marca 2014 r. kłody o innych obwodach. Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Powoływanie się przez SKO na niemożność dokonania pomiaru w czasie oględzin w dniu 13 maja 2014 r. jest bezpodstawne również dlatego, że zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji powinien zebrać materiał dowodowy i udowodnić, w sposób nie budzący wątpliwości fakty, które stanowią podstawę decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja jest wadliwa i podlega uchyleniu.
Organy obu instancji, jako podstawę prawną decyzji o nałożeniu kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia wskazały przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842). Przepisy te były przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. SK 6/12 (Dz.U.2014 poz. 926) orzekł:
I. Art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
II. Przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto postanowiono na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Ogłoszenie powyższego wyroku nastąpiło w Dzienniku Ustaw z dnia 14 lipca 2014 r., a zatem wymienione wyżej niekonstytucyjne przepisy tracą moc z dnia 15 stycznia 2016 r.
Problematyka wpływu odroczenia mocy obowiązującej norm prawnych uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z ustawą zasadniczą na rozpoznawaną sprawę wywołuje duże rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie. Według pierwszego stanowiska norma prawna, choć niezgodna z Konstytucją obowiązuje do czasu upływu terminu wyznaczonego przez Trybunał i powoduje konieczność jej stosowania tak przez organy administracyjne, jak i sądy. Sprowadza się, zatem do literalnego odczytania treści art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i braku rozróżnienia pojęć obowiązywania danego przepisu oraz obowiązku jego stosowania. Drugie przeciwstawne stanowisko wskazuje na konieczność maksymalnego zagwarantowania przestrzegania Konstytucji, praw jednostki, autonomii orzeczniczej sądów i wreszcie ekonomii procesowej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 2697/14 (LEX nr 1596976) "W indywidualnie określonych sytuacjach, mimo odroczenia w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12) utraty mocy obowiązującej przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p., przy uwzględnieniu celu tego odroczenia, fakt stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP wyżej wymienionych norm, jak również funkcja i ustrojowe zadania sądów administracyjnych oraz ich autonomia orzecznicza pozwalają na odmowę zastosowania przez sąd wyżej wymienionych przepisów".
Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.). W sytuacji odroczenia wejścia w życie orzeczenia Trybunału stwierdzającego niezgodność danych przepisów z Konstytucją w okresie odroczenia nadal są zobowiązane do stosowania tych przepisów, jednakże w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego winny stosować prokonstytucyjną wykładnię tych przepisów. Wszystkie organy władzy publicznej mają, bowiem obowiązek zapewnienia w pierwszym rzędzie standardów konstytucyjnych - ochronę prawa własności i swobodę jego wykonywania. Celem dokonania takiej wykładni należy sięgnąć do wskazówek Trybunału zawartych w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku.
Trybunał uznał dopuszczalność ustanawiania kar finansowych (pieniężnych) za zachowania naruszające przepisy prawa publicznego, poza systemem prawa karnego, co dotyczy w szczególności pieniężnych kar administracyjnych. Wskazał jednak, że granice swobody ustawodawczej wyznaczają konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego oraz ochrony praw i wolności jednostki, a także zasady proporcjonalności, równości i sprawiedliwości. Stosowanie kar administracyjnych nie może opierać się na idei odpowiedzialności czysto obiektywnej, całkowicie oderwanej od okoliczności konkretnego przypadku, w tym winy sprawcy. Prawo materialne powinno stwarzać, w szczególnych okolicznościach, organowi właściwemu do nakładania kar pieniężnych, możliwość miarkowania wysokości kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia. Administracyjne kary pieniężne stanowią ingerencję państwa w prawa majątkowe jednostki, dlatego ich wysokość powinna być oceniana przez pryzmat zasady ochrony własności i innych praw majątkowych, w związku z zasadą proporcjonalności, ustanowioną w art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Trybunał stwierdził, że zarówno prawo własności, jak i ochrona przyrody są wartościami chronionymi konstytucyjnie (prawo własności w art. 64 ust. 1, ochrona środowiska w art. 5, art. 68, 31 ust. 3 Konstytucji RP), jednak ochrona ta w obu przypadkach nie może mieć charakteru absolutnego. Przewidziany w ustawie o ochronie przyrody zakaz usuwania drzew (krzewów) bez odpowiedniego zezwolenia pod groźbą administracyjnej kary pieniężnej jest częścią ogólnego mechanizmu mającego na celu ochronę przyrody. Stanowi on jednocześnie ingerencję państwa w wykonywanie prawa własności nieruchomości, na której rosną drzewa: brak zezwolenia może mu, bowiem utrudnić zagospodarowanie działki zgodnie z jego wolą, a ponadto uzyskanie zezwolenia wiąże się często z obowiązkiem uiszczenia stosunkowo wysokiej opłaty.
Ingerencja ta jednak musi odpowiadać wymaganiom wynikającym z zasady proporcjonalności wskazanej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przepis ten stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że prokonstytucyjna wykładnia omawianych przepisów oznacza, że przy wymierzeniu kary organ powinien wziąć pod uwagę okoliczności faktyczne całego ustalonego stanu faktycznego. Nie można stosować zakwestionowanych przez Trybunał przepisów bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności badanego przypadku i okoliczności dokonania deliktu, a w tym względzie brak było szczegółowych ustaleń. W kontrolowanym postępowaniu zostały naruszone obowiązujące przepisy prawa materialnego a to art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody (których niezgodność z Konstytucja stwierdził Trybunał) przez ich błędną niekonstytucyjną interpretację.
Takich okoliczności w niniejszej jest kilka. Trzeba uwzględnić w szczególności fakt, że skarżący złożył odpowiedni wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew w dniu 23 stycznia 2014 r a przyczyną zniszczenia drzewa było nieostrożne działanie operatora koparki, o czym skarżący poinformował organ w dniu 21 marca 2014 r. Nie było to więc działanie w zamiarze usunięcia drzewa. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia. Ponadto nie były prawidłowe ustalenia organu odnośnie pnia drzewa wyciętego, bowiem brak było wyczerpujących i jednoznacznych ustaleń w tym względzie. Skoro znaleziono podczas oględzin pień o innych parametrach obwodu – 82 cm ( protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 4 marca 2014 r ) niż ten deklarowany we wniosku – 51 cm to wątpliwości może budzić już samo rachunkowe naliczenie wysokości kary.
Rozpoznając sprawę ponownie organy po ustaleniu stanu faktycznego zobowiązane są uwzględnić wskazane rozważania Trybunału dotyczące wykładni art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 ust. ustawy. Przeprowadzą dodatkowe postępowanie wyjaśniające ( można rozważyć przeprowadzenie dowodów osobowych) w celu ustalenia okoliczności wycięcia drzewa – w szczególności w jakim było stanie i czy nie zagrażało bezpieczeństwu życia lub mienia, jakie prace budowlane wykonywano na działce sąsiedniej, które to spowodowały złamanie drzewa, kto, kiedy i z czyjego polecenia dokonał wycinki drzewa (w kontekście zarzutów podniesionych w skardze i daty złożonego wniosku o wycinkę), jaki był wiek i obwód drzewa. W czyim posiadaniu samoistnym bądź zależnym znajduje się nieruchomość, na której rosło drzewo, a także w kontekście innych wskazanych przez TK w wyroku okoliczności indywidualizujących delikt administracyjny. Na podstawie tych ustaleń organ wyjaśni, czy ze względu na wyrażoną w art. 31 ust.3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności uzasadnione jest nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej, a jeśli tak, to w zależności od dokonanych ustaleń organ określi wysokość tej kary. Należy mieć na względzie, że nałożenie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia wymaga ustalenia, że na usunięcie ściętego drzewa konieczne było uzyskanie zezwolenia
Art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") nakazuje sądowi administracyjnemu uwzględnić skargę na decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 a § 1 k.p.a.), natomiast pkt 1 c w przypadku innych naruszeń przepisów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.
Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na art. 152 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę złożyła się kwota wpisu od skargi (400 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata, obliczone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło