II SA/Kr 1242/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2008r. sprawy ze skargi C. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skargę oddala. Organ I instancji Starosta N. , decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art.136 ust. 3, art. 137, art. 139. art. 140 ust.1, ust. 2, ust. 3, art.142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004r. Nr 261, poz. 2603 tekst jednolity z póź.zm) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 tekst jednolity z póź.zm) –po rozpatrzeniu wniosku J.Ł. i A.Ł. o zwrot nieruchomości położonej w N. -orzekł 1. o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr ....... i ........ o łącznej powierzchni .......m² objętej księgą wieczystą nr ....... gdzie jako właściciel figuruje Gmina Miasto N. ,położonej w N. na rzecz: - J.Ł. s. S. i A. , zam. w N. ul. ........ w ½ części, -A.Ł. , s. S. i A. , zam. w N. ul. .......w ½ części, 2. zobowiązał: - J.Ł. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego i wypłaconego w ramach odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w wysokości [....] zł, -A.Ł. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego i wypłaconego w ramach odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w wysokości [....] zł. Należność należało wpłacić jednorazowo na konto Urzędu Miasta N. w terminie 30 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. 3. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w rejestrze gruntów oraz dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej. W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji podniósł, iż w dniu .....2004r. J.Ł. , wniósł o zwrot działek ewid. nr ..... o pow. ..... m² i .......o pow. ..... m² położonych na osiedlu [....] , wskazując, że działki te powstały z pierwotnej działki ewidencyjnej nr .......... wywłaszczonej decyzją z dnia [....] rodzicom tj. A.Ł. i S.Ł. i przeznaczone były wg tej decyzji i planów realizacyjnych osiedla na budowę ulicy. Do dnia dzisiejszego na tych działkach nie wykonano żadnych robót. W dniu ........2005r. do postępowania o zwrot nieruchomości przystąpiła A.Ł. oraz pozostali spadkobiercy zmarłego S.Ł. , A.Ł. , S.Ł. oraz W.Ł. . Jednocześnie zrzekli się oni swoich udziałów w zwracanej nieruchomości na rzecz J.Ł. oraz A.Ł.. Zgodnie z operatem pomiarowym wykonanym przez OPGK w K. Pracownie Terenową w N. , przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu .......... 1979r. pod nr........, działka .......została podzielona granicami nowopowstałych działek budowlanych na działki ewidencyjne nr: nr ......,....,......Działki te weszły w skład projektowanych działek budowlanych. Działka ewid. nr ........ o pow....... m² wraz z innymi utworzyła działkę ewid. nr ....... o pow........ m² stanowiącą drogę –ulicę ........ Zgodnie z mapą uzupełniającą z projektem podziału nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr ...... (powstała w wyniku podziałów działki ewid. nr .....) sporządzoną przez geodetę uprawnionego J.M. l.ks. robót [....] z dnia .......2004r., wpisaną do ewidencji zasobu powiatowego w dniu .......2004r., pod nr......, działka ewid. nr ......o pow. ....... m² dzieli się na działki ewid. nr ..... o pow. ...... m², ...... o pow. ...... m² , ..... o pow. ..... m². Działki nr ...... i ...... o łącznej powierzchni ...... m² są częścią wywłaszczonej działki nr ...... Podział działki [....] został zatwierdzony decyzją Burmistrza Miasta N. z dnia [....] . Dodatkowo podniesiono, iż z poczynionych w trakcie postępowania ustaleń wynika bezsprzecznie, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca działki nr nr ......nigdy nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia . Zrealizowana inwestycja w postaci ul. ..... nie obejmuje przedmiotowych działek , ulica kończy się przed granicą działek. Objęte wnioskiem o zwrot działki z uwagi na swoje położenie były wykorzystywane przez właścicieli okolicznych nieruchomości jako dojazd do ich posesji. Przyznane odszkodowanie za grunt zwaloryzowano przyjmując wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski za lata 1980r. -2004r. Po denominacji i waloryzacji kwota do zwrotu wynosi [....] zł za ..... m² czyli [....] zł/ m². W trakcie prowadzonego postępowania sporządzono operat wyceny nieruchomości przeznaczonej do zwrotu. Zgodnie z tym operatem sporządzonym przez A.K. w dniu .......2005r. wartość działki nr .....wg stanu w dniu zwrotu i w dniu wywłaszczenia wynosi [....] zł a wartość działki nr .....wg stanu w dniu zwrotu i w dniu wywłaszczenia wynosi [....] zł. Oznacza to , że wartość działki w dniu zwrotu nie uległą zmniejszeniu ani zwiększeniu w stosunku do dnia wywłaszczenia. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła C.P. domagając się uchylenia decyzji i nieuwzględnienia wniosku J.Ł. - zarzucając naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art.28, art. 6,7,8,9,11 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego i nieważność postępowania przez bezprawne pozbawienie jej charakteru strony i uniemożliwienie udziału w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio jej spraw. Ponadto naruszono art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami a także zarzuciła błędne i nieprawdziwe ustalenia. Podniosła także że jest osobą bezpośrednio zainteresowaną sprawą, gdyż jej działka leży bezpośrednio przy części ulicy ....... , którą stanowią przedmiotowe działki przez które ma jedyny dostęp do swojej nieruchomości wnosząc o pilne doręczenie jej skarżonej decyzji. Podniosła również, że ona i jej rodzina utraciła działki na terenie osiedla [....] pod jego realizację i zdołała uratować tylko niewielką część z tych nieruchomości na której J.Ł. ma urządzony ogród. Wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które najprawdopodobniej w ogóle nie były wywłaszczone jest całkowicie bezpodstawny. Nieruchomość ta jest niezbędna jako droga osiedlowa i nie zachodzą przesłanki jej zwrotu. Dodatkowo wniosła również o potraktowanie jej pisma jako wniosku o wznowienie postępowania podając ,że o decyzji dowiedziała się w dniu ...... września 2005r. Pismem z dnia [....] ........ Urząd Wojewódzki w K. , zwrócił się do C.P. o wykazanie interesu prawnego w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma. W dniu ........2006r.C.P. poinformowała ......... Urząd Wojewódzki, iż jej interes prawny w sprawie wyraża się sprzeciwem wobec zwrotu działek nr ..... i ....... Jej interes prawny jest niewątpliwie silniejszy i bardziej uzasadniający jej udział w sprawie niż zarządcy, użytkownika, najemcy gdyż wynika z prawa własności nieruchomości. Organ II instancji Wojewoda ........ postanowieniem z dnia [....] wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r.Nr 98,poz. 1071 z póź.zm) stwierdził, że odwołanie C.P. od decyzji Starosty N. z dnia [....] . jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że C.P. ma niewątpliwie interes faktyczny lecz zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, art.136 ust. 3, 137, 113 ust. 3 i 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami lecz w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nie może stanowić podstawy do przyznania jej przymiotu strony w postępowaniu. Skargę do Sądu złożyła C.P. wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia i nadanie jej odwołaniu biegu oraz przyznanie kosztów postępowania od Wojewody ....... W uzasadnieniu skargi podniosła , iż organ arbitralnie bez jakiegokolwiek uzasadnienia rozstrzygnął kto może być stroną w postępowaniu a powoływanie przepisy nie pozwalają wyciągnąć takiego wniosku. Interes prawny skarżącej jest niewątpliwie silniejszy i bardziej uzasadniający jej udział w sprawie jako strona postępowania niż interes zarządcy, użytkownika itd. Odmowa przyznania jej statusu strony to próba zamknięcia jej ust i pozbawienia praw obywatelskich a skutkiem takiego postępowania jest wywłaszczenie jej z jej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył ,co następuje: Na wstępie Sąd zauważa , iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią- bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Pojęcie "strony" może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. (Wyrok NSA z dnia 5 października 1998r. sygn.akt: IISA 1104/98 LEX nr 41301) Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98, LEX nr 41827, z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, LEX nr 41301, z dnia 19 stycznia 1995 r., sygn. akt I SA 1326/93, Glosa 1996/1/5, z dnia 13 grudnia 1993 r., sygn. akt I SA 1725/93, Glosa 1997/4/13, z dnia 6 września 1999 r., sygn. akt IV SA 2473/98, LEX nr 47873). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są osoby, które występują z żądaniem zwrotu nieruchomości (byli właściciele lub ich następcy prawni) oraz aktualny właściciel nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż status strony w tym postępowaniu mają także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do zwracanej nieruchomości bądź uprawnienia o charakterze obligacyjnym (np. najemcy nieruchomości) (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OPS 6/03, ONSA 2004/1/10, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2313/99, LEX nr 78955, z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2312/99, LEX nr 78956, z dnia 27 czerwca 2001 r., I SA 136/01, LEX nr 78939). Jak wynika z akt administracyjnych, C.P. nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie posiadała interesu prawnego, który umożliwiałby jej udział w charakterze stron w tym postępowaniu. Skarżąca również nie dysponują ani ograniczonym prawem rzeczowym do nieruchomości oznaczonej jako działki nr ........ i nr ......... położone w N. , ani żadnym innym tytułem prawnym do powyższych nieruchomości np. prawem obligacyjnym. Skarżąca jako okoliczność mającą uzasadniać interes prawny w kwestionowaniu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości , graniczących z nieruchomością stanowiącą własność skarżącej, powołała utratę dostępu do drogi publicznej. Okoliczności związane z faktycznym korzystaniem przez skarżącą ze zwracanej nieruchomości nie mogą mieć żadnego wpływu na postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości gdyż skarżąca nie posiadała żadnego tytułu prawnego do zwracanej nieruchomości. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż skarżąca może wystąpić na drogę postępowania cywilnego celem ustanowienia stosownej służebności umożliwiającej skarżącej dojazd do nieruchomości stanowiącej jej własność, co przewidują przepisy Kodeksu cywilnego a postępowanie w tej sprawie należy do kognicji sądów powszechnych. Skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm) gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego a przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykazało nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji , której skarga dotyczy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.