II SA/Kr 1247/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 lipca 2015r. znak. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 4 listopada 2015r. D. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję WINB w K. z dnia 20 lipca 2015r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Podkreśla, iż od stycznia 2014r. trwa w jego firmie kontrola skarbowa, w wyniku której zostało zablokowane konto firmowe. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Hipoteką objęte są również nieruchomości należące do strony. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z synem. Jak wskazuje w uzupełnieniu swego wniosku, zamieszkuje również z matką dziecka, swoją partnerką, nie ma z nią jednakże zawartego małżeństwa i jak oświadcza – każde z nich dysponuje swoimi dochodami osobno. Rodzina utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę w formie sprzedaży opon i felg, usługi związane z wymianą oraz naprawa tych części. Wedle przesłanego zeznania podatkowego za 2014r. przychody firmy w tym roku wyniosły 4 822 877,77 zł przy stracie 75 456,20 zł. Wg. dokumentów księgowych za okres od stycznia do października 2015r. przychody firmy wyniosły 807 636,15 zł przy wydatkach 198 515,64 zł. Skarżący przedstawia faktury za gaz ( 302,60 zł ), za wodę 111,92 zł, decyzje dot. podatku od nieruchomości za 2015r. w wysokości 420 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 320m2 o wartości 550 000 zł, działkę rolno – budowlaną o pow. 28 arów na zasadach współwłasności z siostrą. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania oszczędności. Wykazuje natomiast samochody, maszyny, urządzenia służące prowadzeniu działalności gospodarczej o wartości 80 756,17 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą o charakterze usługowym, która generuje znaczny przepływ środków finansowych, co uwidocznione jest na przedstawionych Sądowi rachunkach , zeznaniu podatkowym, bilansach. Wnioskodawca wskazuje, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi bieżących dochodów. Wykazany brak bieżących dochodów nie jest jednak jednoznaczny z brakiem faktycznym środków finansowych. Skarżący bowiem na bieżąco obraca znacznymi finansami ( przychody za rok 2014 wyniosły 4 822 877,77 zł , za okres od stycznia do października 2015r. 807 636,15 zł ). Wykazany zaś brak dochodów jest tylko księgowym wynikiem bilansowym. Wynika z tego, że na bieżąco wnioskodawca obraca środkami finansowymi, znacznie przewyższającymi wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Skarżący ponadto wykazuje majątek w formie domu jednorodzinnego, działki, a zabezpieczenie hipoteką nie pozbawia go jego własności. Wreszcie skarżący faktycznie prowadzi wspólne gospodarstwo z matką swego dziecka, a zatem jej dochody i majątek również brane są pod uwagę w całokształcie oceny sytuacji majątkowej rodziny i nieuprawnionym, niezgodnym z zasadami społecznymi jest twierdzenie, iż prowadzą odrębne gospodarstwa tylko dlatego, iż nie są małżeństwem. Skarżący też posiada znaczny majątek ruchomy, samochody, maszyny, sprzęty, które zawsze można spieniężyć, sprzedać, a na pewno ich posiadanie nie świadczy o ubóstwie ubiegającego się o pomoc. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów pozyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200,203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione i bezzasadne. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Orzekający badając przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy bada jedynie i ocenia sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które ew. uzasadniałyby przyznanie kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na trudny charakter sprawy, czy też obawę strony o prawidłowe prowadzenie swojej sprawy z uwagi na nieznajomość prawa. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).