II SA/Kr 125/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 listopada 2016r. nr. [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego , którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu 19 czerwca 2017r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję MWINB z dnia 14 listopada 2016r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych, obciążenia kredytowe. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Jak bowiem wynika z akt sprawy – postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2017r. skarżąca została w całości zwolniony od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Ponowne zatem rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych byłoby bezzasadne i niecelowe gdyż kwestia ta została już rozstrzygnięta zgodnie z wnioskiem strony skarżącej w marcu 2017r. Orzekający zatem na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - umorzył postępowanie w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zważono, co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącej w kwocie 957 zł oraz renty rodzinnej otrzymywanej przez córkę strony po zmarłym ojcu w wysokości 1500 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 2 457 zł. Rodzina posiada dom mieszkalny o pow. 63 m2 oraz grunty rolne o pow. 0,02 ha m2. Córka strony uczy się, nie ma żadnego własnego majątku. Wykazane miesięczne koszty utrzymania to kwota około 521 zł plus koszty opału na zimę, wyżywienia, ubrań. Skarżąca zmuszona była do zaciągnięcia pożyczki z ratami miesięcznymi 90 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wykazuje również faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru. Wnioskodawczyni utrzymuje się jedynie z renty oraz renty rodzinnej, córka jest uczennica bez własnego majątku, nie pracuje. Skarżąca nie posiada przy tym oszczędności ani nie wykazuje majątku , który ew. mógłby spieniężyć. Korelacja osiąganego dochodu do ew. kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru przesądza za przyznaniem stronie tegoż prawa z urzędu. Orzekający przy uznaniu i ocenie czy wnioskodawcy należy przyznać pełnomocnika z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony w pełni uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nawet mimo okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 .