II SA/Kr 1254/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: AWSA Janusz Kasprzycki (spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] 2005 r., znak:[...], na podstawie art. 8, 17 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił J. Ł. przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. S. wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl natomiast art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Kierownik stwierdził, że w niniejszym przypadku J. Ł. nie wykazuje chęci współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Nie przedłożył dokumentu z Powiatowego Urzędu Pracy o statusie osoby bezrobotnej, a przekazany mu w tym celu formularz wypełnił samodzielnie. Uniemożliwił także ustalenie sytuacji rodzinnej i wspólnego gospodarowania. Podawał rozbieżne, sprzeczne oświadczenia w tym zakresie. Uniemożliwił swoim aroganckim zachowaniem przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, odmowa pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa przyjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą być podstawą do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W związku z powyższym Kierownik odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Z decyzją tą nie zgodził się J. Ł. W piśmie z dnia "[...] 2005 r." (powinno być [...] 2005r.), zatytułowanym: "zażalenie" na decyzję "[...]" zarzucił jej "...kłamstwa, oszustwa..." oraz, że została podjęta w wyniku, jego zdaniem, nieprawidłowej analizy materiału i stanowi "...działanie o charakterze przestępczym oraz zachowanie, gdzie panuje "...chamstwo, brutalność wulgaryzm." Opisał działania pracowników OPS w S., które kwestionuje. Następnie w piśmie z dnia [...] 2005 r., skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w S., J. Ł. oświadczył, że: "wycofuje zażalenie na Ośrodek Pomocy Społecznej w S. w sprawie decyzji [...] z dn. [...] 2005 r." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. rozpatrzyło jednak to odwołanie i decyzją z dnia [...] 2005 r., nr SKO [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej utrzymało decyzję z dnia [...] 2005 r., znak: [...], organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wskazało, że decyzją z dnia [...] 2005 r., znak: [...], organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W związku z tym J. Ł. wniósł odwołanie, opatrzone błędnie datą [...] 2005 r., które wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w dniu [...] 2005 r., lecz już w dniu [...] 2005 r. złożył w Ośrodku pisemne oświadczenie, iż je wycofuje. SKO podniosło, że w tej sytuacji Ośrodek Pomocy Społecznej w S. powinien to odwołanie, wraz z aktami sprawy i wyżej wskazanym pisemnym oświadczeniem, przesłać organowi odwoławczemu, które w świetle art. 137 k.p.a. jest właściwe do oceny czy uwzględnić cofnięcie odwołania. Ponieważ Ośrodek nie dopełnił tej czynności i z tego powodu postępowanie odwoławcze nie zostało przez Kolegium w drodze decyzji umorzone, toteż przedmiotowa sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją. W odwołaniu z dnia [...] 2005 r. od decyzji z dnia [...] 2005 r., znak: [...], J. Ł. zaznaczył, iż odwołuje się także od wspomnianej wyżej decyzji organu I instancji z dnia [...] 2005 r., znak:[...], od której wcześniej w ustawowym terminie złożył odwołanie i je wycofał. W związku z tym Kolegium zwróciło się do OPS w S. o przekazanie tego odwołania ( które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] 2005 r.) wraz z aktami sprawy, i w rezultacie dokumenty te wpłynęły do Kolegium w dniu [...] 2005 r. Pomimo upływu znacznego czasu oraz okoliczności związanych z wcześniejszym wycofaniem odwołania od decyzji organu I instancji i nie zakończenia postępowania odwoławczego stosowną decyzją, Kolegium zdecydowało, iż zasadnym jest rozpatrzenie odwołania, które wpłynęło do OPS w S. w dniu [...] 2005 r. Kolegium wskazało okoliczności przedstawiające współpracę wnioskującego o udzielenie pomocy społecznej z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Kolegium podniosło, że w związku ze złożonym przez J. Ł. pisemnego wniosku o udzielenie pomocy finansowej, pracownik socjalny udał się w dniu [...] 2004 r. do miejsca jego zamieszkania celem sporządzenia wywiadu, lecz J. Ł. nie był obecny w domu. Po tym czasie - jak wynika z treści pisemnych wyjaśnień Ośrodka z dnia [...] 2005 r. - podjęte zostały jeszcze dwukrotnie próby nawiązania z nim kontaktu w jego środowisku, w celu przeprowadzenia wywiadu rodzinnego, ale i te działania okazały się bezskuteczne, gdyż i w tych przypadkach nie zastano go w domu. Wobec tego poproszono jego matkę, brata i bratową o przekazanie mu informacji, by zgłosił się do Ośrodka i złożył dokumenty niezbędne do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie świadczenia. Niezależnie od tego skierowano do niego pismo z dnia [...] 2005 r. informujące go o konieczności stawienia się w Ośrodku z dokumentami. W dniu [...] 2005 r. J. Ł. przybył do Ośrodka, lecz jego naganne zachowanie uniemożliwiło prowadzenie postępowania w sprawie .udzielenia mu pomocy. Kolegium wskazało, że J. Ł. nie podejmuje dostatecznych starań, mających na celu znalezienie pracy, a nawet nie wyraża gotowości podjęcia proponowanego mu zatrudnienia w ramach robót publicznych, gdyż odmówił podpisania umowy o taką pracę. Jego zachowanie świadczy niezbicie o tym, że nie jest on zainteresowany pracą zarobkową na własne utrzymanie, ponieważ nie odebrał skierowania na badania lekarskie, które są wymagane do podjęcia pracy, nie zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w N. w celu otrzymania karty referencyjnej, a także nie dopełnił innych formalności niezbędnych do podjęcia pracy, pomimo ponagleń kierowanych do niego w tych sprawach przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. Aby jednak być w posiadaniu środków finansowych na własne utrzymanie, bez konieczności podejmowania pracy, J. Ł. domaga się od Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przyznawania mu świadczeń pieniężnych, a w przypadku odmowy udzielenia mu pomocy, kieruje pod adresem pracowników tego Ośrodka różnego rodzaju zarzuty, i nie oparte na żadnych dowodach oskarżenia, używając przy tym niejednokrotnie w odniesieniu do nich, niedopuszczalnych, uwłaczających im określeń. Wszelkie próby pracownika socjalnego podjęcia współdziałania z J. Ł. w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, okazują się bezskuteczne, gdyż przejawia on wyłącznie postawę roszczeniową, i to w sposób niezwykle natarczywy. Świadczy o tym choćby fakt, że bez zasadnego powodu zrezygnował z udziału w szkoleniu w zakresie reintegracji społecznej i zawodowej, w którym wcześniej uczestniczył. Szkolenie to stanowiło część programu, którego celem było zatrudnienie w ramach robót publicznych współorganizowanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S., Powiatowy Urząd Pracy w N. oraz Urząd Miasta i Gminy S. Twierdzenie J. Ł., jakoby przyczyną jego rezygnacji z tego szkolenia, był brak udzielenia mu należytej pomocy ze strony Ośrodka, mija się, zdaniem Kolegium, z prawdą. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz dodatkowych wyjaśnień zamieszczonych w piśmie Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] 2005 r., w okresie od lutego do kwietnia 2005 r. otrzymywał on zasiłek okresowy w wysokości odpowiadającej możliwościom finansowym Ośrodka, tj. w kwocie 123,00 zł miesięcznie. Niezrozumiały jest też zarzut J. Ł., iż [...] 2005 r. złożył wniosek o wydanie mu skierowania na szkolenie i innych dokumentów dotyczących szkolenia, skoro w szkoleniu brał on już udział od dnia [...] 2005 r. J. Ł. jest kawalerem, lecz trudno przyjąć jednoznacznie, czy prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólne z matką i bratem z rodziną, ponieważ na ten temat składa sprzeczne oświadczenia. Jego agresywne zachowanie utrudnia należyte przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, który jest niezbędny przy rozpatrywaniu wniosku strony o udzielenie pomocy, a ogólna postawa jaką reprezentuje, nie wskazuje na to, by wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu o rzekomym pragnieniu podjęcia pracy, był autentycznie tym zainteresowany. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. przedstawione powyżej fakty dowodzą, że na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, istniała podstawa odmowy przyznania J. Ł. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, i w związku z tym Kolegium orzekło, jak w sentencji decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył J. Ł. Zarzucił decyzji SKO w N. niezgodność z prawem. Twierdzi, że jest ona jednostronna i tendencyjna, nie opiera się na prawidłowej analizie materiału dowodowego. Zarzucił SKO, że zajęło się jego moralnością zamiast sprawą, w sytuacji gdy jego godność jest deptana. Nie podjęło żadnych działań zmierzających do zbadania problemu i toleruje "niegodziwości" OPS w S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodało, że J. Ł. swoim nagannym zachowaniem nie tylko obraża pracowników Ośrodka, ale też uniemożliwia im przeprowadzenie rzetelnego rodzinnego wywiadu środowiskowego. Treść skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. dobitnie potwierdza, że J. Ł. w sposób niezrównoważony demonstruje swoją złość wobec pracowników Ośrodka w S. dotkliwie ich obrażając. SKO w N. jeszcze raz podkreśliło, że przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji I instancji brało pod uwagę cały materiał dowodowy, który ukazuje postawę i naganne zachowanie J. Ł., uzasadniające odmowę przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W tych okolicznościach Kolegium uważa, że przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji argumenty uzasadniały utrzymanie w mocy tej decyzji. Wniosło zatem o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała zostać uwzględniona, ale nie z powodów w niej podniesionych. Sąd sprawując bowiem kontrolę zgodności z prawem wydanej w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), nie będąc przy tym związany, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. (co należy podkreślić), zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną stwierdził z urzędu, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. zaskarżoną decyzja rozpatrzyło odwołanie, które jak samo wskazało w uzasadnieniu kwestionowanej skargą decyzji wpłynęło uprzednio do organu I instancji w dniu [...] 2005 r. i następnie zostało przez J. Ł. wycofane (vide: pismo J. Ł. z dnia [...] 2005 r., k. 40 akt administracyjnych). W uzasadnieniu jednakże decyzji organu odwoławczego zabrakło wywodów, z jakich to powodów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. uważa, że cofnięcie to jest nieskuteczne. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 137 k.p.a. strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. zamiast podjąć stosowne rozstrzygnięcie w konsekwencji nie uwzględnienia, jak się zdaje cofnięcia odwołania J. Ł., stosownie do jednoznacznej treści art. 137 k.p.a., utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji uznając ją za prawidłową. Takie rozstrzygnięcie ocenić należy jako działanie wbrew wyraźnej treści przywołanego wyżej przepisu, gdyż cofnięcie odwołania przez stronę może być nieuwzględnione tylko w przypadku, jak już wyżej podkreślono, gdy spowodowałoby to utrzymanie w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Ponadto o odmowie uwzględnienia cofnięcia odwołania organ odwoławczy orzeka w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia te dotyczą, w myśl § 2 tego artykułu, poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Stosownie natomiast do treści art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Naruszony został zatem nie tylko art. 137 k.p.a. ale i również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., i to w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W takim stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.