II SA/Kr 1254/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł J. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek, na urzędowym formularzu PPF, o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 524,69 zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku J. M. wchodzi udział we własności budynku o powierzchni ok. 600 m². Nie dysponuje ona natomiast zasobami pieniężnymi w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych, jak również przedmiotami o wartości powyżej 3000 euro. Skarżąca podniosła, iż ponosi wydatki na lekarstwa w wysokości ok. 75 zł miesięcznie oraz koszty związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości ok. 150 zł (w tym prąd, gaz). Istotnym zobowiązaniem skarżącej jest zaciągnięty w latach 90-tych kredyt na remont nieruchomości, którego kwartalna rata wynosi 897,60 zł. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2008 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie, czy prowadzi gospodarstwo domowe sama, czy też z inną osobą (córka skarżącej zamieszkuje bowiem po tym samym adresem), wyjaśnienie, czy oprócz świadczenia emerytalnego skarżąca uzyskuje dochody z innego źródła, a także nadesłanie kserokopii dokumentów potwierdzających zaciągnięcie długu i jego wysokości oraz kserokopii aktualnych rachunków dotyczących stałych wydatków gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na wezwanie J. M. oświadczyła, iż prowadzi gospodarstwo domowe sama. Oprócz emerytury nie posiada innych dochodów. Do pisma skarżąca dołączyła kserokopie następujących dokumentów: umowy kredytowej z dnia [...] sierpnia 1990 roku, polecenie przelewu raty kredytowej, odcinka emerytury za miesiąc grudzień 2007 roku, blankietów dotyczących płatności za energię elektryczną, oraz faktury z dnia [...] października 2007 roku za gaz. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższego wynika, że to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, winna była przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwalała na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła, co prawda oświadczenie, o którym mowa w art. 252 w/w ustawy, jednakże, zdaniem orzekającego, wykazane w nim dane dotyczące rzeczywistej, aktualnej sytuacji finansowej skarżącej nie są wiarygodne. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe sama. Jedynym źródłem jej dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości 524,69 zł. Wydatki, które ponosi skarżąca przedstawiają się następująco: spłata raty kredytu kwartalnie 897,60 zł, co w skali miesięcznej daje kwotę 299,20 zł, energia elektryczna 67,97 zł, gaz 159,69 zł (za okres rozliczeniowy od 7 września 2007 roku do 18 października 2007 roku). Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej wydatki miesięczne na lekarstwa wynoszą 75 zł. Suma wydatków miesięcznych daje kwotę ponad 600 zł. Zauważyć należy, że wydatki te nie obejmują takich kosztów jak wyżywienie skarżącej, zakup środków czystości, czy ubrania, opłat za wodę, ogrzanie nieruchomości, itp. Analizując wysokość ponoszonych przez skarżącą wydatków, należy stwierdzić, iż są one wyższe niż wykazane dochody. Powyższe okoliczności mogą sugerować, że oprócz deklarowanych dochodów w postaci świadczenia emerytalnego skarżąca posiada inne źródło dochodów, którego nie ujawnia. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie uwiarygodniła w sposób wystarczający, że wypełnia przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, mimo że to ją obciążał ciężar dowodu w tej kwestii. Złożone przez skarżącą oświadczenie co do stanu majątkowego jest niewiarygodne w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Orzekający nie miał zatem możliwości dokonania rzetelnej oceny, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego bez uszczerbku we własnym utrzymaniu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).