II SA/Kr 1257/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu [...] stycznia 2008r. R. D. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewody w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazuje, iż jest osobą schorowaną, od 1992 roku ma złamany kręgosłup. Wskazuje, iż obciążony jest kredytem na kwotę około 80 000,00 zł. Dodatkowo pomaga swojej siostrze bliźniczce, która jest wdową oraz jej dwóm małoletnim synom. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Rodzina utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu działalności gospodarczej, którą prowadzi wnioskodawca ( około 900,00 zł miesięcznie ), dochodu osiąganego z prowadzenia gospodarstwa rolnego ( około 500,00 zł ) oraz emerytury matki strony w kwocie 783,09 zł. Wnioskodawca podaje, iż pomaga dwóm synom swojej siostry, wspomagając ich finansowo w wysokości 750,00 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 60 m2, nieruchomość rolną o pow. 2,24 ha. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów w przeliczeniu na członków rodziny, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść jednorazowych kosztów wpisu sądowego w wysokości 100,00 zł w niniejszej sprawie. Skarżący posiada dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ( przychód roczny w kwocie 65 169,18 zł, dochód w wysokości 8 588,15 zł ), z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego ( około 500,00 zł + dopłaty z Unii Europejskiej ), a także stały, pewny dochód w formie emerytury matki strony i jest w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty należnej za złożenie skargi. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. W związku z powyższym, zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Sąd nie uznał za uzasadnione. Argument, iż skarżący pomaga swojej siostrze poprzez pomoc finansową jej synom nie ma podstawowego znaczenia w kontekście oceny jego sytuacji materialnej jeśli nie jest do tego sądownie zobowiązany, a wynika to tylko z jego dobrej woli. Wskazane zaś przez wnioskodawcę wydatki miesięczne m. innymi na karmę dla psa czy szczepienie psa, czy też opłatę rachunku telefonicznego na kwotę 220,00 zł nie należą do wydatków koniecznych i niezbędnych i np. na nich można poczynić stosowne oszczędności. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy prawnego z wyboru. Rodzina Wnioskodawcy posiada bowiem stały dochód rzędu 2100,00 zł miesięcznie oraz majątek ( dom, nieruchomości gruntowe ). Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, gospodarstwa ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto skarżący podniósł co prawda, iż ponosi duże koszty związane z leczeniem, natomiast twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. W tym miejscu Sąd pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).