II SA/Kr 1257/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [ ] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II) oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia ......2007 roku poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Wojewody ......z dnia [....] R.W. złożył wniosek o "umorzenie wpisu". Pismo procesowe skarżącego zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, a skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu "PPF". W wyznaczonym terminie skarżący złożył w tut. sądzie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zakreślonego zakresu żądania wynika, że skarżący domaga się nie tylko zwolnienia od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi, ale od całości kosztów sądowych, a ponadto o ustanowienie na jego rzecz adwokata z urzędu. Z oświadczenia zawartego w złożonym formularzu wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką M.D. oraz synami 20-letnim M. i 19-letnim M. Ich miesięczny dochód wynosi ...... zł i stanowi go świadczenie emerytalne matki skarżącego. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 56 m² oraz nieruchomość rolna wielkości ......ha. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż uległ wypadkowi i przebywa obecnie na zwolnieniu lekarskim. Od 1992 roku ma złamany kręgosłup i ma trudności z chodzeniem. W dwóch izbach przecieka sufit, co grozi zawaleniem domu, w którym zamieszkuje. Dom nie ma drzwi wejściowych. Skarżący nie ma opału na zimę. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: wyjaśnienie, czy prowadzi nadal działalność gospodarczą, a jeśli tak, to wykazanie jej charakteru i osiąganych dochodów, oświadczenie, czy w związku z wypadkiem z .....2008 roku możliwości zarobkowe skarżącego uległy zmianie i jak wyglądają obecnie, udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez matkę skarżącego, udokumentowanie obciążeń z tytułu alimentów i innych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, wykazanie dochodu z gospodarstwa rolnego wraz z dopłatami z UE, wyjaśnienie czy bliscy skarżącego osiągają dochody inne niż wykazane w formularzu wniosku oraz przedstawienie wyciągów rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że od .....2008 roku jest na zwolnieniu lekarskim. Nie pobiera żadnych zasiłków chorobowych, ani odszkodowania. Nie może pracować. Nie posiada pieniędzy na leki, ani na życie. Dochody mamy "są jej znane", mama pomaga swojej owdowiałej córce i trójce małoletnich wnucząt. Skarżący płaci alimenty w wysokości ....... zł. Ze względu na stan zdrowia skarżącego nie uzyskuje on żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego. Dopłata z UE w kwocie około ...... zł wystarcza jedynie na podatek. Wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: prąd: .....zł do ..... zł miesięcznie, leki....... zł, telefon ok. ......zł, węgiel ok. ......zł (jeszcze nie został zakupiony), jedzenie ok. .....zł. Rachunki bankowe zostały zlikwidowane. W ocenie skarżącego jego sytuacja po wypadku bardzo się pogorszyła. W domu przecieka dach i sufit w dwóch izbach, co grozi zawaleniem budynku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym miejscu należy podnieść, iż przedmiotowy wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia ....2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na skutek wniesionego przez R.D. sprzeciwu od w/w postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia ......2008 r. również oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W uzasadnieniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący jako nową okoliczność powołał fakt, iż od ........2008 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim po wypadku i nie uzyskuje żadnych świadczeń (zasiłku chorobowego, ani odszkodowania). Jako potwierdzenie powyższych faktów skarżący przesłał kopie zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy w okresie od [....] i [....] postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [....] i [....] o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy. W ocenie orzekającego sytuacja majątkowa skarżącego została przez niego przedstawiona w sposób wybiórczy, zatem nie jest ona wiarygodna. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia zostało przez skarżącego wykonane jedynie w ograniczonym zakresie. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego obecnie jedynym źródłem utrzymania skarżącego, jego matki i dwóch synów jest emerytura pobierana przez M.D. – matkę skarżącego - w wysokości ..... zł. Wezwanie referendarza sądowego o potwierdzenie wysokości tych dochodów skarżący zbył twierdzeniem "dochody mamy są jej znane, bo pomaga siostrze mojej, a jej córce wdowie z trójką małoletnich dzieci". Jednocześnie skarżący oświadcza, że ponosi wydatki rzędu ........zł (...........) , nie wykazując przy tym żadnych zaległości w ponoszeniu opłat. Wysokość tych wydatków nie znajduje pokrycia w deklarowanych dochodach skarżącego. Ponadto zauważyć należy, że R.D. nie odniósł się w ogóle do zapytania czy bliscy skarżącego (dorośli synowie) osiągają dochody. Nie wyjaśnił, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie nadesłał odpisu zeznania podatkowego. Nieudzielanie przez skarżącego powyższych informacji spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące źródeł utrzymania skarżącego i jego rodziny oraz rzeczywistej wysokości osiąganych dochodów. Twierdzenia skarżącego o złej sytuacji majątkowej nie zostały niczym poparte. Przedłożone zaświadczenia lekarskie i dokumenty poświadczające, iż stara się on o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w rolnictwie nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na to, jaka jest obecnie sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wykonanie przez skarżącego wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tylko nie usunęło wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, ale wręcz spotęgowało przypuszczenia, że strona uchyla się od ujawnienia rzeczywistych dochodów i wydatków celem zwiększenia szans na przyznanie prawa pomocy. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione, miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, jaka jest jego faktyczna sytuacja majątkowa, a tym bardziej czy sytuacja ta zmieniła się na tyle, że zasadnym jest zmiana prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art.258 § 2 pkt 7 mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).