II SA/Kr 1257/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. Na posiedzeniu niejawnym Sprawy ze skargi R.D. na postanowienie Wojewody z dnia [....] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. zwolnić R.D. od kosztów sądowych 2. ustanowić dla R.D. adwokata IISA/Kr 1257/07 UZASADNIENIE Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek R.D. o zwolnienie od kosztów sądowych jak i wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Oddalając wniosek Sąd opierał się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z dodatkowych dokumentów. R.D. podał wówczas, że ma na utrzymaniu pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z matkę-inwalidkę l grupy, otrzymującą emeryturę w wysokości [....] zł., zamieszkuje w domu o powierzchni 60 m 2 stanowiącym jego własność, ponadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 2,24 ha. Jego dochody to ok. [....] zł. miesięcznie - z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz [....] zł. z tytułu dopłaty do gruntów rolnych na rok 2007. Oświadczył również, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych, natomiast jest zobowiązany z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę ok. [....] zł., oraz obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz dwóch małoletnich synów w wysokości 750 zł. Wyszczególnił również bieżące koszty utrzymania, wskazując, że opłaty za energię to ok. 160 zł. miesięcznie, leki dla matki i dla niego-400 zł., rachunki za telefon-220 zł miesięcznie, wywóz śmieci 50 zł., zakup węgla za cały rok - ok. 3000 zł., Jedzenie-1000 zł., ubezpieczenia domu i gruntu-220 zł. rocznie, utrzymanie psa-ok. 100 zł. oraz dodatkowo jego szczepienie 25 zł. Wskazał również, że pomaga swojej owdowiałej siostrze oraz, że od 1992 roku ma złamany kręgosłup. W dniu ..... września 2008 r. R.D., w odpowiedzi na wezwanie do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, złożył wniosek o "umorzenie wpisu". W uzasadnieniu wniosku podał, że ......2008 roku uległ wypadkowi i przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wskazał, że nie pobiera zasiłku chorobowego i nie stać go na zakup leków, w związku z czym wniosek o zwolnienie od wpisu jest całkowicie zasadny. W wyznaczonym terminie skarżący złożył w tut. Sądzie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zakresem żądania objął zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie na jego rzecz adwokata z urzędu. Z wniosku wynikało, że R.D. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która otrzymuje emeryturę w wysokości [....] zł. Emerytura matki skarżącego stanowi jedyny dochód w gospodarstwie domowym R.D. . Skarżący zamieszkuje w domu o powierzchni 56 m2 stanowiącym jego własność, posiada również nieruchomość rolną o powierzchni 2,24 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał ponadto, że od 1992 roku ma złamany kręgosłup i trudności z chodzeniem. Zaznaczył, że w dwóch izbach jego domu przecieka sufit, nie ma drzwi wejściowych do domu oraz nie stać go na zakup opału na zimę. Z uwagi na różnice wynikające z porównania wniosków o przyznanie prawa pomocy z 21 stycznia 2008 roku i z dnia 29 września 2008 roku, t. j. brak wskazania dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz gospodarstwa rolnego jak również z uwagi na konieczność udokumentowania przedstawionych informacji i konieczność wyjaśnienia czy w związku z wypadkiem z lipca 2008 roku sytuacja skarżącego w odniesieniu do jego możliwości finansowych uległa zmianie, skarżący został wezwany do uzupełnienia oświadczenia. W odpowiedzi na wezwanie R.D. , w piśmie z dnia ..... października 2008 roku powtórzył, że od .....2008 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim, nie pobiera zasiłków chorobowych ani odszkodowania, nie pracuje, dlatego też nie stać go na zakup leków ani "na życie". Podał, że matka pomaga finansowo także jego siostrze, wdowie z trójką małoletnich dzieci. Wskazał, że jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na dwóch synów w wysokości 750 zł. oraz, że uzyskuje dopłatę na prowadzenie gospodarstwa rolnego z Unii Europejskiej w wysokości 500 zł., W w/w piśmie zostały wyszczególnione bieżące koszty utrzymania tj. opłaty za energię - 160-300 zł miesięcznie, leki-200 zł, rachunki za telefon-200 zł miesięcznie, węgiel - ok. 3000 zł. na cały rok, żywność - ok. 500 zł. miesięcznie. Skarżący oświadczył, że zlikwidował rachunki bankowe i podkreślił, że jego sytuacja majątkowa znacznie pogorszyła się na skutek wypadku, który miał miejsce w ......2008 roku. Skarżący przedłożył kserokopię postanowień Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy na okres od [....] oraz od [....] kserokopie zwolnień lekarskich oraz kserokopie dowodu wpłaty kwoty 750 zł. za miesiąc ..........2008 r. z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia ..... października 2008 roku referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. R.D. wniósł sprzeciw do Sądu na wyżej opisane postanowienie, wskazując, iż "od dnia .....2008 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim do bliżej nie określonego terminu, nie pobiera żadnych zasiłków i nie jest zdolny do czynności prawnych, nie ma na lekarstwa, a nawet na życie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż jego sytuacja materialna uległa istotnej zmianie na skutek wypadku, któremu uległ w .......2008 r., jako dochody wskazał tylko emeryturę matki, oraz około 500 zł dopłaty. Co prawda skarżący nie odniósł się do wszystkich pytań zawartych w wezwaniu do uzupełnienia braków oświadczenia, ale wykazał, że korzysta ze zwolnień lekarskich i nie pobiera zasiłku chorobowego, nie uzyskał też odszkodowania. Zadeklarował, że w związku z wypadkiem nie może pracować, a jest obciążony zobowiązaniem alimentacyjnym na rzecz 2 dzieci w kwocie 750 zł. Choć suma wydatków wymienianych przez skarżącego znacznie przewyższa deklarowany dochód, to kontekst wszystkich innych okoliczności pozwała na niewątpliwe stwierdzenie, że skarżący znalazł się w sytuacji wyjątkowej, nie pozwalającej mu na poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalisty. Dlatego też na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w postanowieniu.