II SA/Kr 1259/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-10
Skład orzekający: Monika Niedźwiedź, Jacek Bursa, Anna Kopeć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany posadowiony na betonowych stopach fundamentowych, przeniesiony z innej lokalizacji, można uznać za budynek trwale związany z gruntem, którego budowa wymaga pozwolenia na budowę, czy też stanowi on tymczasowy obiekt budowlany lub eksponat wystawowy nie wymagający pozwolenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób wystarczający, iż sporny obiekt stanowi budynek trwale związany z gruntem, wymagający pozwolenia na budowę. Nieprawidłowo zakwalifikowano obiekt, nie badając możliwości uznania go za tymczasowy obiekt budowlany lub eksponat wystawowy, co narusza przepisy postępowania i prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przy samowolnej budowie budynku mieszkalnego, który został przeniesiony z innej lokalizacji. Inwestorka zarzuciła, że prace mają charakter konserwatorski i obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Organy nadzoru budowlanego utrzymały w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót, uznając obiekt za budynek mieszkalny z częścią gospodarczą, trwale związany z gruntem i wymagający pozwolenia na budowę. Sąd administracyjny uznał, że organy nie wykazały tych okoliczności.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) ASR WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. G. na postanowienie nr 563/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 roku, znak: WOB.7722.171.2022.KJAS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce postanowieniem nr 64/22 z dnia 20 czerwca 2022r. znak: NG.5160.6.2022, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane (Dz.U. z 2000r. poz. 1333 z późn. zm., dalej: "Pr. Bud" nakazał inwestorowi: E. G. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy samowolnej budowie budynku mieszkalnego oznaczonego na załączniku graficznym nr J (relokowanego z P. ul. [...]) na działce nr [...] w miejscowości Z., bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Powodem rozstrzygnięcia były wyniki kontroli z 12 stycznia 2022r. co do działki nr [...] w m. Z. gdzie ustalono, jakie na ww. działkach są usytuowane obiekty. Wskazano m.in. że przedmiotowy budynek oznaczony nr J – to budynek przeniesiony z P. ul. [...], budynek z 1852r, przeniesiony w 2020r. w obecne miejsce. W zakresie przedmiotowego budynku uzyskano decyzję Starosty Wielickiego z dnia 12.03.2020r. znak BGN.6741.2.2020.SN na rozbiórkę budynku mieszkalnego na działce nr [...] w P. . Nadto przedłożono MWKZ z dnia 3.03.2020r. znak RD.5181.3.2019.AT2 udzielające zgody na rozbiórkę i przeniesienie przedmiotowego obiektu i jego relokację w nowe miejsce tj. na działkę nr [...] w Z.
Jak dalej wskazano, budynki oznaczone literami E, F, G, H, J zostały zrealizowane w ramach ratowania zabytków i obecnie są odtworzone celem zabezpieczenia substancji obiektu przed utratą ich wartości konserwatorskich, a procedury związane z ich faktycznym i docelowym postawieniem w terenie będą realizowane przez inwestora po zmianie zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zakończeniu prac archeologicznych realizowanych na terenie nieruchomości. Docelowa lokalizacja przedmiotowych obiektów w terenie zostanie wskazana w opracowywanych projektach budowlanych z uwzględnieniem warunków technicznych w tym pożarowych i zostanie w stosownych opracowaniach złożona do Starosty Wielickiego. W chwili obecnej obiekty są usytuowane na tymczasowych punktowych fundamentach w związku z potrzebą prowadzenia i poddawania tych obiektów pod konieczne prace konserwatorskie.
W zażaleniu inwestorka zarzuciła, iż prace związane ze spornym budynkiem mają jedynie charakter konserwatorski w celu ratowania unikatowej chałupy z 1852r., nadto obiekt nie jest trwale związany z gruntem.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 563/2024 Znak: WOB.7722.171.2022.KJAS z 24 czerwca 2024r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 123 Kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 Pr. Bud., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania ustalone zostało, że dla budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w m. P. została wydana decyzja, zezwalająca na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W aktach sprawy Starosty Wielickiego znak: BGN.6741.2.2020 zalegał "Opis wykonania rozbiórki drewnianego domu mieszkalnego na działce nr [...] w miejscowości P. " w którym zawarto również charakterystyczne parametry obiektu. Zgodnie z ww. dokumentacją budynek posadowiony na ww. działce posiadał wymiary: długość: 13,60m, szerokość: 6,5m, wysokość: 5,70m, pow. zabudowy: 88,4m2. Z pozyskanych przez PINB informacji wynika, że ww. obiekt zlokalizowane na działce nr [...] wpisany był do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, jednak nie były wpisane do rejestru zabytków, wobec czego nie było wymagane pozwolenie konserwatorskie na prowadzenie przy nich robót. Ustalono nadto, że zamiarem E. G. była rozbiórka obiektu zlokalizowanego w P. przy ul. [...], przeniesienie go, a następnie po uzyskaniu stosownych pozwoleń na budowę, odtworzenie rozebranego obiektu na działce nr [...] w m. Z. . Niemniej jednak inwestor nie uzyskała ani pozwolenia na budowę ani też nie dokonała stosowanego zgłoszenia dot. zamiaru przeprowadzenia robót budowlanych na działce nr [...] w m. Z. . Przedmiotowy budynek zlokalizowany na działce nr [...] w m. Z. to budynek o konstrukcji drewnianej, jest posadowiony na betonowych blokach fundamentowych osadzonych na głębokości ok 1,0m pod poziomem terenu. Wymiary budynku wynoszą: 6,38m x 11,73m + 2,36m (14,09m). Charakter obiektu określony jako mieszkalny z dobudowaną częścią gospodarczą nie budzi wątpliwości organu odwoławczego. Budynek mieszkalny (zgodnie z informacją WKZ z dnia 21 lutego 2022r.) figuruje w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków Gminy N.. Bloki betonowe osadzone na głębokości ok 1,0 m pod poziomem terenu, stanowią punktowy fundament przedmiotowego budynku, a co za tym idzie dając podstawy do przyjęcia wniosku, iż ww. budynek pozostaje trwale związany z gruntem. W analizowanej sprawie mamy do czynienia z budynkiem. Dalej, w ocenie organu odwoławczego przedmiotowe roboty budowlane polegały na rozbiórce przedmiotowego budynku o konstrukcji drewnianej i wymiarach długość: 13,60m, szerokość: 6,5m, wysokość: 5,70m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. P. , a następnie na budowie budynku z wykorzystaniem elementów relokowanego budynku w innym miejscu, tj. na działce nr [...] w m. Z. wymiarach 6,38m x 11,73 + 2,36m (14,09m) - pow. zabudowy
89,89m2. Wobec powyższego prawidłowa kwalifikacja ww. robót budowlanych stanowi budowę obiektu budowlanego. Z odbudową mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany najczęściej w całości lub w części, nie spełnia już swych funkcji użytkowych z uwagi na nadmierne zużycie lub zniszczenie swej substancji i konieczna jest naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu budowlanego, w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu (tak: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt: II OSK 226/20). Odbudowa to rodzaj budowy, w wyniku którego powstaje nowy obiekt budowlany w miejscu istniejącego wcześniej obiektu, który uległ całkowitemu lub częściowemu zniszczeniu. Odbudowa jest odtworzeniem obiektu budowlanego w tym samym miejscu i o tych samych charakterystycznych parametrach wymiarowych i o zbliżonym wyglądzie zewnętrznym. Przy odbudowie winna być zachowana pierwotna wielkość, kształt i układ funkcjonalny pierwotnego budynku. Tak więc nie można uznać, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z odbudową. Należało zaś stwierdzić, że przedmiotowe działania stanowiły roboty budowlane - budowę obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego wraz z częścią gospodarczą. Ze wskazanych powyżej powodów przedmiotowe roboty nie stanowiły wyłącznie robót konserwatorskich/zabezpieczających. Na roboty budowlane objęte niniejszym postępowaniem tj. budowę budynku mieszkalnego wraz z częścią gospodarczą, konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę w myśl art. 28 ustawy Prawo budowlane. Z akt sprawy wynika, iż inwestorka takiego pozwolenia nie uzyskała, co prowadzi do konkluzji, iż na gruncie niniejszej sprawy zaistniał stan samowoli budowlanej o której mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. Wobec powyższego organ pozostawał zobligowany do wdrożenia procedury legalizacyjnej, w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Rozbiórka przedmiotowego obiektu budowlanego została przeprowadzona w 2020 roku na podstawie decyzji Starosty Wielickiego z dnia 12 marca 2020r. znak: BGN.6741.2.2020.SN. Ww. roboty budowlane w postaci rozbiórki i relokacji przedmiotowego obiektu zostały zaakceptowane przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. W piśmie z dnia 3 marca 2020r. znak RD.5181.3.2019.AT2 Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, iż "wyraża zgodę na rozbiórkę budynku i jego relokację na ww. miejsce oraz jego złożenie i zabezpieczenie w miejscowości Z. na działce [...] pod warunkiem jego postawienia do końca 2020 roku (po uzyskaniu pozwolenia na budowę i wykonaniu projektów". Jakkolwiek organ nie neguje legalności przeprowadzonych robót rozbiórkowych, tak dwuetapowość przeprowadzonych robót budowlanych prowadzi do konkluzji, że konieczne było uzyskanie również pozwolenia na budowę (odtworzenie) przedmiotowego obiektu budowlanego. Niezależnie zaś, nawet gdyby przyjąć, że przedmiotowe roboty budowlane stanowiły odbudowę (mimo, iż obiekt wzniesiono na innej działce oraz o innych parametrach) to i tak inwestor winien uzyskać na taką odbudowę pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem: "Realizacja prac polegających na rozebraniu większości elementów konstrukcyjnych budynku wyklucza potraktowanie ich jako remontu, bowiem w świetle jego definicji z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego nie można wykonać remontu czegoś, co nie istniało. Rozebranie, a następnie odtworzenie, wiąże się właśnie z pojęciem odbudowy. Przyjęcie, iż wykonane w sprawie roboty budowlanego stanowiły odbudowę, prowadziło do uznania konieczności uprzedniego uzyskania pozwolenia na tę odbudowę. Wynika to wprost z art. 28 ust. 1 w związku z art 3 pkt 7 i 6 Pr. Bud. Jego brak warunkuje z kolei możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego stwierdzonej samowoli budowlanej, którego jednym z elementów jest opłata legalizacyjna. " (Wyrok NSA z 17.03.2016 r., II OSK1801/14, LEX nr 2014670).
Reasumując MWINB wskazał, iż decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę nie stanowiła pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu na działce nr [...] w m. Z. , a jedynie w treści ww. decyzji dot. pozwolenia na rozbiórkę został wskazany cel przeprowadzenia niniejszej rozbiórki. O ile na etapie dokonania rozbiórki inwestor działał na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na dokonanie takich robót budowlanych; tak dokonując odbudowy działał w warunkach samowoli budowlanej.
Jednocześnie przedmiotowa odbudowa została rozpoczęta w 2020 roku i nie została zakończona, na co wskazuje sama skarżąca podnosząc, iż przedmiotowy budynek wymaga dalszych prac konserwatorskich, również w zakresie dalszej odbudowy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła inwestorka zarzucając:
- błędną interpretację definicji ustawowej obiektu tymczasowego i budynku jednorodzinnego,
- brak wszechstronnego, rzetelnego oraz pełnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, takich jak np. błędne uznanie, że składowanie zabytkowej chałupy stanowi budowę budynku mieszkalnego, mimo że z faktycznych ustaleń poczynionych podczas postępowania wynika, że obiekt jest tylko składowany, nie są prowadzone żadne działania w celu jego dostosowania pod zamieszkanie, a Skarżąca jednoznacznie wskazuje jako funkcję docelową obiektu ekspozycję historyczną, a nie funkcję mieszkalną,
- nieproporcjonalne ograniczenie praw skarżącej, w sytuacji, gdy ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób,
- niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady budowania zaufania do organów administracji państwowej poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,
- godzenie w konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywateli do Państwa.
W uzasadnieniu podkreślono, iż przyjęto błędną kwalifikację obiektu poprzez bezpodstawne uznanie, że składowana zabytkowa chałupa (Obiekt) jest "domem jednorodzinnym", przewidzianym do użytkowania, a nie składowanym i zabezpieczanym materiałem z rozbiórki w stanie złożonym, ewentualnie jeśli już - tymczasowym obiektem budowlanym stanowiącym wyłącznie eksponat wystawowy, który nie jest i nie będzie jako użytkowany jako dom jednorodzinny.
Obiekt jest tymczasowy, pobocznie przy okazji składowania stanowi eksponat wystawowy przy skansenie A. (m.in. przy zabytkowych domach A i B), ze względu na jedynie składowanie nie pełni żadnych funkcji użytkowych, a także jest usytuowany na terenie przeznaczonym na ten cel w Planie Miejscowym. W przypadku zakwalifikowania Obiektu jako obiektu budowlanego, w/w definicja zdecydowanie lepiej określa jego cechy, niż definicja budynku jednorodzinnego, choć w opinii Skarżącej Obiektu nie należy w ogóle traktować jako obiektu budowlanego.
Organ w sposób niedostateczny przeanalizował możliwości zakwalifikowania Obiektu do innego obiektu niż "budynek jednorodzinny", mimo że z informacji zgromadzonych
podczas postępowania (w tym w zażaleniu) wynikało, że taką analizę należało przeprowadzić. Zarówno w przypadku stwierdzenia, że Obiekt nie jest obiektem budowlanym (jak uważa Skarżąca), a nawet w przypadku stwierdzenia, że jest "tymczasowym obiektem budowlanym stanowiącym wyłącznie eksponat wystawowy", na jego składowanie nie jest wymagane żadne zgłoszenie ani pozwolenie, co wprost wynika z Prawa Budowlanego:
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd stwierdził, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Skargę należało zatem uznać za zasadną.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia były przepisy art. 48 ust.1 pkt 1) oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2021.2351 t.j.). Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1) prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Stosownie zaś do art. 48 ust. 3 ustawy w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Dla dokonania oceny, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w przepisie art. 48 ust. 1 pkt 1) prawa budowlanego, warunkujące wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy, należało dokonać kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu i ocenić, czy jego umieszczenie na działce skarżącej wymagało uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wskazać należy, że stosownie do definicji zawartej w art. 3 pkt 1) prawa budowlanego, ilekroć w ustawie mowa jest o "obiekcie budowlanym" - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Z kolei, zgodnie z definicją budynku zamieszczoną w art. 3 pkt 2) ustawy przez "budynek" należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Przepis ten, poza użyciem kwantyfikatora "trwały", nie wskazuje sposobu związania budynku z gruntem. Jednocześnie, na co wskazuje użycie spójnika "oraz", obiekt budowlany tylko wtedy będzie kwalifikowany jako budynek, jeżeli będzie miał fundamenty i dach.
Cecha "trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i uniemożliwić oderwanie obiektu od gruntu czy też przemieszczenie na inne miejsce. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. III FSK 3450/21, że aby nastąpiło "trwale związanie z gruntem" nie wystarczy samo postawienie obiektu, lecz trzeba go intencjonalnie zamocować (przymocować, przytwierdzić) do gruntu i dopiero wtedy skutkować to może "trwałym związaniem z gruntem". Postawienie obiektu na stopach betonowych nie wypełnia tej przesłanki. Nadto, żeby obiekt budowlany można było zakwalifikować jako budynek, musi posiadać jeszcze fundament.
Zauważyć należy, że tak prawo budowlane, jak i żadna inna ustawa nie zawierają definicji fundamentu, dlatego też dokonując wykładni tego pojęcia posłużyć się można znaczeniem jakie ma ono w języku potocznym. Według Encyklopedii PWN "fundament" to najniżej położony element konstrukcyjny obiektu budowlanego przenoszący oddziaływanie (obciążenia) konstrukcji nośnej na podłoże gruntowe. Zwykle wykonany jest z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni. Z uwagi na sposób posadowienia fundamenty dzieli się na: ławy fundamentowe (pod murami lub szeregiem słupów), stopy fundamentowe (pod słupami, filarami), płyty fundamentowe, skrzynie fundamentowe (stosowane na terenach szkód górniczych) i bloki fundamentowe. Tak więc funkcja fundamentu jest inna, aniżeli tylko jako jeden ze sposobów trwałego związania obiektu z gruntem.
Organ I instancji, bez dokonywania szczegółowych ustaleń uznał, że przedmiotowy obiekt jest posadowiony na tymczasowych punktowych fundamentach (k. 50 akt administracyjnych organu I instancji). Organ II instancji ocenił, że są to betonowe stopy fundamentowe w ilości 10 sztuk, a co za tym idzie daje to podstawę do przyjęcia wniosku, że budynek pozostaje trwale związany z gruntem. Twierdzenie to pozostaje w sprzeczności z powyższymi uwagami, gdyż samo postawienie obiektu na betonowych stopach fundamentowych nie powoduje w żaden sposób przymocowania, przytwierdzenia, skutkującego trwałym związaniem obiektu z gruntem.
Ustalenia organów o "trwałym związaniu obiektu z gruntem" nie mają oparcia w przedłożonym materiale dowodowym. W szczególności, zdjęcia wykonane podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 12 stycznia 2022 r. nie zostały opisane, tak więc nie wiadomo, na którym znajduje się sporny obiekt. Opisując budynek oznaczony symbolem J w ogóle nie wskazano, jak jest on posadowiony (k. 25v organu I instancji). Nie wiadomo zatem na czym oparto ustalenie, że budynek jest trwale związany z gruntem.
Z kolei w protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 19 grudnia 2023 r. podano, że budynek posadowiony jest na 10 stopach fundamentowych betonowych, wskazując dalej ich wymiary. Fakt postawienia obiektu na stopach fundamentowych jeszcze nie oznacza, że stopy te stanowią fundament, a tym bardziej, że obiekt jest trwale związany z gruntem. Nie wynika to zresztą z wykonanych wtedy zdjęć.
Tak więc twierdzenie organów, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem, nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.
W sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym stoi również ustalenie organów, że przedmiotowy obiekt stanowi budynek o funkcji mieszkalnej z częścią gospodarczą.
Taką funkcję pełnił zapewne kiedyś w przeszłości. Aktualnie nie pełni żadnej funkcji. Jak podała E. G. jest on poddawany pracom konserwatorskim w celu ratowania zabytku przez zniszczeniem.
Tym samym wątpliwa jest ocena organów, że budowa przedmiotowego obiektu wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 22) nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, niepełniących jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel. Jak wynika z tego przepisu, aby zaliczyć tymczasowy obiekt budowlany do eksponatu wystawowego, należy przede wszystkim mieć jednoznacznie określone przeznaczenie terenu, na którym obiekt taki jest sytuowany, tj. na cele wystawowe. Takie przeznaczenie może wynikać z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale również faktycznego przeznaczenia nieruchomości jako terenu wystawowego, na którym znajdują się już inne obiekty wystawowe. Istotne jest, by obiekty ekspozycyjne nie pełniły jakichkolwiek funkcji użytkowych (poza wystawowymi) i nie były połączone trwale z gruntem. Podkreślenia wymaga, że o możliwości zakwalifikowania danego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego decyduje przede wszystkim cel, w jakim ów obiekt został umieszczony na danej działce oraz okres czasu funkcjonowania na niej.
Zgodnie z definicją przedstawioną w art. 3 pkt 5) Prawa budowlanego ilekroć w ustawie mowa o tymczasowym obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Organy całkowicie pominęły tę możliwość.
Nie sposób również nie zauważyć, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie akceptuje lokalizację i sposób prowadzonych dotychczas prac konserwatorskich na terenie "Zagrody A. ", że mają one charakter działań ratunkowych wykraczających poza standardowe procedury, że przeniesione budynki nie miały szans przetrwania w miejscach pierwotnej lokalizacji, że w wypadku Zagrody A. udało się zgromadzić i uratować kilkanaście obiektów z przełomu wieków, a właściciel za dotychczasowe działania na rzecz ratowania zabytków otrzymał na wniosek Sekcji Konserwacji Okręgu Krakowskiego ZPAP nagrodę główną za rok 2020 w konkursie Województwa Małopolskiego im. M. K..
Wobec powyższego uznać należy, że organy nie wyjaśniły istotnych okoliczności sprawy, w związku z czym naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które to naruszenia przełożyły się na naruszenie przepisów prawa materialnego. Brak wyjaśnienia wskazanych okoliczności uniemożliwia dokonanie prawidłowej kwalifikacji spornego obiektu do kategorii budynków. Prawidłowa kwalifikacja obiektu jest natomiast istotna dla stwierdzenia samowoli budowlanej, a następnie dla określenia trybu usunięcia jej skutków i w przypadku woli inwestora, jej zalegalizowania i ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej.
Ponownie rozpatrując sprawę organy będą zobowiązane uwzględnić powyższe wskazania Sądu oraz podniesioną w skardze zmianę własności terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1) lit. a i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło