II SA/Kr 126/24

Dnia 28 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) ASR WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie nr 1025/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023 roku, znak: WSE.7722.59.2023.NWOJ w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skargę oddala Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 1025/2023 z dnia 5 grudnia 2023 r. znak: WSE.7722.59.2023.NWOJ., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "upea"), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Limanowej nr 425/2023 z dnia 26 października 2023 r. znak: EAK.52.3.10.2023., którym oddalono zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zgłoszone do sprawy: EAK.52.3.10.2023 przez S. K. w piśmie z dnia 14 września 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 6 października 2023 r. W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotem rozpoznania były zarzuty nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 upea) i zarzut błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 upea) w sytuacji kiedy obowiązek egzekwowany jest na podstawie tytułu wykonawczego nr EAK.52.3.10.2023 z dnia 11 września 2023 r. dotyczącym kosztów egzekucyjnych w kwocie 6 966,80 zł, których wykaz zawarty został w zawiadomieniu PINB z dnia 30 listopada 2022 r. znak: EAK.52.3.11.2013. Powyższe koszty egzekucyjne zostały wygenerowane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez PINB na podstawie tytułu wykonawczego nr EAK.52.3.11.2013 z dnia 22 lipca 2013 w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 29 listopada 2012 r. znak: NB.II.7356-153/12, w związku z zakończeniem czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego za skarżącą i na jej koszt. Ww. decyzją PINB z dnia 29 listopada 2012 r. znak: NB.11.7356-153/12 nakazano skarżącej jako zarządcy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej numer [...] położonej w miejscowości Ł., oznaczonego numerem posesyjnym [...] w Ł. : "1. przeprowadzenie kontroli okresowej polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego w/w budynku, w zakresie: 1. Instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, 2. Przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych); 3. Przydatności do użytkowania przedmiotowego budynku, estetyki budynku oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej, w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. II Przedstawienie w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. : 1. Protokołów wskazanych w punkcie nr I niniejszej decyzji oraz 2. Ekspertyzy stanu technicznego w/w budynku". Powyższy obowiązek został wykonany w trybie wykonania zastępczego orzeczonego postanowieniem PINB nr 189/2016 z dnia 21 listopada 2016 r. znak: EAK.52.3.11.2013, utrzymanym w mocy postanowieniem MWINB nr 143/2017 z dnia 14 lutego 2017 r. znak: WSE.7722.87.2016.MULE. Odnosząc się do zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, organ podkreślił, iż istnieje obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 6 966,80 zł, których wykaz zawarty został w zawiadomieniu PINB, a organ egzekucyjny nie może ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodziłoby do ukształtowania praw lub obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem wykonawczym, służącym jedynie realizacji (przymusowemu wykonaniu) egzekwowanych obowiązków. Z kolei zarzut błędu co do zobowiązanego nie może zmierzać, tak jak wynika z treści zgłoszonego zarzutu, do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego - nie zachodzi błąd co do zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do ustalenia osoby zobowiązanego, celem zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku, a zatem ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w której już wydano ostateczną decyzję. W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązana zarzuciła, iż została niesłusznie obciążona kosztami ekspertyzy, bowiem nie jest zarządcą budynku, lecz współwłaścicielką, a PINB zawarł umowę w przedmiocie ekspertyzy bez jej wiedzy i zgody. Wskazała na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Z kolei wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej, podtrzymując jej zarzuty podkreślił, iż organy pominęły aktualną sytuację właścicielską budynku mieszkalnego w stosunku do którego wydano decyzję w zakresie zobowiązania do określonych czynności zarządcy budynku, kiedy to nielegalne zmiany w przewodzie kominowym uczyniła inna mieszkająca w budynku osoba, mająca prawo dożywocia. Ponadto współwłaścicielami budynku są też inne osoby. Skarżąca nie ma faktycznej możliwości wykonania obowiązku nałożonego decyzją administracyjną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż art. 33 § 2 upea zawiera zamknięty katalog okoliczności, będących podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. W piśmie z dnia 14 września 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 6 października 2023 r. zawarto zarzuty nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanej. Pozostałe podniesione w skardze kwestie odnoszące się do sytuacji finansowej i osobistej skarżącej, nie mogą być obecnie przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym w sprawie zgłoszonych zarzutów, bo tylko treść zgłoszonego zarzutu stanowi treść żądania wiążącą organ egzekucyjny w kontrolowanej sprawie. Postępowanie w sprawie zarzutów toczy się w takim zakresie, jaki określony został ściśle przez zobowiązanego poprzez zgłoszenie konkretnych zarzutów. Zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego, nadto z terminem 7 dniowym do ich zgłoszenia. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części, i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty. W ocenie Sądu, skarżone organy zasadnie nie stwierdziły zarówno nieistnienia obowiązku jak i błędu co do osoby zobowiązanej. Należy mieć bowiem na względzie, iż nie budzi żadnych wątpliwości podstawa prawa egzekwowanego obowiązku tj. kosztów egzekucyjnych, które dotyczą doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 29 listopada 2012 r. znak: NB.II.7356-153/12, w związku z zakończeniem czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego za skarżącą i na jej koszt. Osobą zobowiązaną z w/w decyzji PINB z dnia 29 listopada 2012 r. znak: NB.11.7356-153/12 której nakazano jako zarządcy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, przeprowadzenie kontroli okresowej co do poszczególnych instalacji i przydatności do użytkowania przedmiotowego budynku oraz m.in. przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego budynku, była skarżąca. Przesłanką wniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Tymczasem niniejsze postępowanie dotyczy należności pieniężnej - kosztów egzekucyjnych, które zostały wygenerowane w związku z zakończeniem czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego za skarżącą i na jej koszt, co nie budzi żadnych wątpliwości co do osoby zobowiązanej – została ona wskazana w w/w decyzji, wobec niej również prowadzono postępowanie w sprawie wykonania zastępczego. Nie zachodzi zatem ani okoliczność nieistnienia obowiązku, ani błąd co osoby zobowiązanej. Z kolei odnosząc się do argumentacji ze skargi o tym, że skarżąca błędnie została wskazana w decyzji jako osoba zobowiązana, zasadnie skarżone organy oceniły, że w związku ze zgłoszeniem zarzutu nieistnienia obowiązku, organ egzekucyjny nie może ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodziłoby do ukształtowania praw lub obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem wykonawczym, służącym jedynie realizacji (przymusowemu wykonaniu) egzekwowanych obowiązków. Twierdzenie skarżącej, że nie jest zobowiązaną w rzeczywistości zmierza do zakwestionowania prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego. Podniesienie przez skarżącą tej okoliczności świadczy o tym, że jej zamiarem jest wykazanie, iż to nie ona powinna być obciążona kosztami postępowania egzekucyjnego. Jednak jak wyżej wskazano zarzut błędu co do zobowiązanego nie może zmierzać do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego. Kwestionowanie zasadności nałożenia obowiązku nie może oznaczać, że zachodzi błąd co do zobowiązanego, jeżeli zobowiązany wnosząc taki zarzut, zmierza do ponownego ustalenia osoby zobowiązanego i de facto ponownego zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku. W takich okolicznościach organ prowadzący egzekucję nie może na nowo przeprowadzać postępowania mającego na celu ustalenie osoby zobowiązanej do wykonania obowiązku, gdyż doprowadziłoby to do naruszenia zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych w nieistniejącej w przepisach prawnych procedurze. Innymi słowy dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja stwierdzająca, że skarżąca jest osobą zobowiązaną i nie zostanie taka decyzja wyeliminowana w przewidzianym przepisami trybie nadzwyczajnym, to nie skarżąca skutecznie powoływać się na zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. Brak jest podstaw do weryfikowania prawidłowości obciążenia zobowiązanej kosztami egzekucyjnymi, o jakich mowa w zawiadomieniu PINB z dnia 30 listopada 2022 r. znak: EAK.52.3.11.2013. Jednocześnie odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, podkreślić należy, iż zarzut skarżącej, dotyczący błędu co do osoby zobowiązanej, uszczegółowiony jako brak faktycznej możliwości wykonania obowiązku wynikającego z w/w decyzji, ma na celu w rzeczywistości zakwestionowanie przez skarżącą prawidłowości decyzji, z której wynika z kolei dalszy nałożony obowiązek wykonania zastępczego i obciążenia kosztami skarżącej, co jest niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym. Środki ochrony prawnej przysługujące uczestnikom postępowania egzekucyjnego po jego wszczęciu, w tym zarzuty do postępowania egzekucyjnego, mają na celu ochronę zobowiązanego wyłącznie w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że nie służą weryfikacji ostatecznych decyzji. Powyższą zasadę wyraża wprost art. 29 § 1 upea stanowiący, że organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie ma uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie dokonuje także oceny legalności decyzji nakładającej obowiązek. W przeciwnym przypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej. Decyzje ostateczne, zgodnie z zasadą trwałości takich decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 kpa, mogą być uchylane lub zmieniane tylko w drodze trybów szczególnych, w przypadkach przewidzianych w kpa. Środki odwoławcze w toku postępowania egzekucyjnego nie mogą być też traktowane jako kolejne instancje w postępowaniu rozpoznawczym. Mając powyższe na uwadze oddalono skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.