II SA/Kr 1262/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski(spr) Sędziowie NSA Anna Szkodzińska WSA Renata Detka Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi Lasów Państwowych -Nadleśnictwo w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2001 r, Nr : [...] w przedmiocie uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] 2000 r. (znak: [...]) Starosta Powiatowy w N. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Leśnej Wspólnoty [...] we F., działając na podstawie art. 8 ust. l w związku z art. l ust. l ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28 póz. 169 z późn. zm.- zwanej dalej ustawą zwg) odmówił wnioskodawcy uznania nieruchomości leśnej położonej w F. oznaczonej w zmodernizowanej ewidencji gruntów jako dz.ewid. 58 o powierzchni 1,1788 ha, za wspólnotę gruntową. W uzasadnieniu podniesiono, co następuje: 1/ w dniu [...] 1999 r. do Starostwa Powiatowego w N. wpłynął wniosek Leśnej Wspólnoty Urbarialnej we F. o stwierdzenie nabycia własności zmodernizowanej działki ewidencyjnej nr 58 o powierzchni 1,1788 ha, położonej w F. i wpis tego prawa do rejestru gruntowego. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] 1999 r. wniosek został sprecyzowany przez pełnomocnika Wspólnoty w kierunku stwierdzenia nabycia własności zmodernizowanej działki nr 58 przez zasiedzenie. 2/ z zeznań członków Wspólnoty złożonych podczas rozprawy wynikało, że do momentu odtworzenia przez Nadleśnictwo K. granic terenowych Wspólnota prowadziła na przedmiotowej działce wyrąb drzew oraz inne prace związane z gospodarką leśną. Spór o przedmiotową działkę powstał w wyniku oznakowania przez Nadleśnictwo K. granicy gruntów Skarbu Państwa znajdujących w administracji Lasów Państwowych. W trakcie prowadzonego postępowania Wspólnota nie przedstawiła dokumentów stwierdzających, że działka ewidencyjna nr 58 stanowi wspólnotę gruntową wsi F. Natomiast z przedstawionej przez Nadleśnictwo K. dokumentacji wynikało, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, 3/ w dniu [...] 1999 r. organ I instancji wydał decyzję odmawiającą uznania przedmiotowej działki leśnej za wspólnotę gruntową ale Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją) z dnia[...].1999 r., (znak:[...]), uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojej decyzji zaleciło organowi I instancji aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostało uzupełnione postępowanie dowodowe z uwzględnieniem wniosków oraz żądań stron postępowania, 4/ w dniu [...] 2000 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę połączoną z oględzinami przedmiotowej nieruchomości. Podczas rozprawy, pełnomocnik Wspólnoty podtrzymała wniosek Leśnej Wspólnoty [...] we F. w przedmiotowej sprawie, z dnia [...] 1999 r., zawnioskowała dopuszczenie dowodu z akt: NS 1415/98 Sądu Rejonowego w N. oraz dołączyła do akt sprawy plik 13 sztuk nakazów płatniczych Wspólnoty. Z porównawczego wykazu zmian sporządzonego przez A. B. zawartego w wymienionych wyżej aktach Sądu Rejonowego wynika, że działka zmodernizowana nr 58 o powierzchni 1,1788 ha, położona w F., powstała z działki ewidencyjnej nr 5248/15 o powierzchni 1,1788 ha, która z kolei (wraz z działką ewidencyjną nr 5248/16 o powierzchni 1,0177 ha) powstała w wyniku podziału działki ewidencyjnej 5248/11 o powierzchni 2,1965 ha. Z zeznań członków Wspólnoty, jak również z dokumentacji zawartej w aktach sądowych wynika, że przedmiotowa działka leśna znajdowała się w posiadaniu Wspólnoty od ponad stu lat, z tzw. nadania Barona J. Na potwierdzenie powyższego faktu nie przedłożony został żaden dokument. Przedłożona przez pełnomocnika Wspólnoty do akt sprawy kserokopia fragmentu mapy pochodzącej co najmniej sprzed I wojny światowej, obejmująca między innymi przedmiotową nieruchomość, nie pozwala stwierdzić, że wymieniona wyżej nieruchomość była wówczas w posiadaniu Wspólnoty, 5/ według mapy katastralnej przedmiotowa działka stanowiła część pgr. Ikat. 5248 położonej w F. Parceli o takim numerze nie ma ujętej w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia [...]1965 r.(znak:[...]) dotyczącej uznania nieruchomości położonych we wsi F. za wspólnotę leśną oraz zatwierdzenia wykazu uprawnionych we wspólnocie, 6/ według przedstawionej przez Nadleśnictwo K. dokumentacji tj.: protokołu przejęcia nieruchomości leśnej majątku F. z dnia [...] 1945 r., na podstawie Dekretu PKWN z dnia 12.12.1944 r., odpisu z księgi wieczystej KW nr [...], porównawczego wykazu zmian dla działki nr 58, wyrysu ze zmodernizowanej mapy gruntów wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwo K. Ponadto na rozprawie w dniu [...] 2000 r., pełnomocnik Nadleśnictwa K., przedłożyła organowi prowadzącemu sprawę wyciąg z planu gospodarczego dla lasu F. własności Gminy[...] w F. na lata 1947/48-1956/57 wraz z wykazem parcel, które były własnością wymienionej wyżej gminy. Załącznik powyższego planu w postaci mapy drzewostanu, przedstawia granice lasu Gminy [...] w F. (dotyczące spornego obszaru), które według stanu na 1947 rok, pokrywają się z granicami obowiązującej mapy ewidencji gruntów. Rejestr ewidencji gruntów dla wsi F., który obecnie obowiązuje, wpisany został do ewidencji w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...]1993 r. za nr[...]. W związku z wykonanym częściowym odnowieniem operatu ewidencji gruntów wsi F, zgodnie z decyzją z dnia [...]1997 r. (znak: [...]) Wójta Gminy Ł. oraz związaną z tym zmianą konfiguracji, powierzchni i oznaczeń działek, przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie część działki nr 214 /1, 57 /1 o powierzchni 15,6821 ha.I po wnikliwej analizie całości akt sprawy, a także wzięciu pod uwagę zeznań stron, należy stwierdzić, że nie została spełniona żadna z przesłanek wynikających z art. 1. ust. l ustawy z wg. Na skutek odwołania Leśnej Wspólnoty [...] we F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N., decyzją z dnia [...] 2001 r., (znak:[...]) działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono, co następuje: l/ organ I instancji na podstawie zeznań świadków ustala, że działka objęta niniejszym postępowaniem od ponad stu lat znajdowała się w posiadaniu Wspólnoty Leśnej z tzw. nadania Barona J. Okoliczność ta nie została jednak potwierdzona przez Wspólnotę Leśną żadnym dokumentem, co w ocenie Starosty orzekającego w sprawie nie pozwala przyjąć, iż Wspólnota nabyła własność spornej działki w trybie przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, 21 przedstawione przez Nadleśnictwo K. dokumenty tj. protokół przejęcia nieruchomości leśnej majątku F. z dnia [...] 1945 r. na podstawie dekretu PKWN, odpisu KW nr 82.996, porównawczego wykazu zmian dla działki nr 58, wyrysu zmodernizowanej mapy gruntów wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwo Krościenko. Ponadto prawo własności spornej działki przez Skarb Państwa wynika również przedstawionego na rozprawie planu gospodarczego dla lasu F., a w szczególności załącznika do tego planu w postaci mapy drzewostanu przedstawiającego granice lasu Gminy Urbarialnej we F. które wg. stanu na 1947 r. pokrywają się z granicami obowiązującej mapy ewidencji gruntów, 3/ po przeanalizowaniu całości dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym również oświadczenia stron i pełnomocników złożonych w toku postępowania przed organem I instancji można założyć, iż postępowanie dotyczy : - rozgraniczenia nieruchomości. - ustalenia czy nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową i została nabyta na podstawie art. l ust. l ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, - nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia - art. 172 in fine K.c. Właściwość organów administracyjnych do prowadzenia postępowania i wydanie stosownego rozstrzygnięcia występuje jedynie w przypadku pierwszym i drugim. 4/ art. l ust. l ustawy o zwg zwiera enumeratywnie wyliczone przypadki właściwości organów administracyjnych w kwestii orzekania o nabyciu własności przez wspólnoty gruntowe i wykładnia rozszerzająca w tej materii o przypadki dot. zasiedzenia jest - zdaniem tut. składu orzekającego-niedopuszczalna, 5/ należy wyjaśnić co ma być przedmiotem postępowania, gdyż jak to wynika z oświadczeń stron-cały spór powstał podczas ustalania granic. Aczkolwiek we wniosku wszczynającym postępowanie pełnomocnik wskazał podstawę prawną, niemniej jednak w toku postępowania podstawa żądania modyfikowana (vide: protokół rozprawy z [...]1999 r.). Ponownie prowadząc postępowanie należy zwrócić uwagę, iż ciężar dowodowy spoczywa na organie administracyjnym i jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek go uzupełnić, 6/ świadkowie słuchani na rozprawie zeznali, iż działkę będącą przedmiotem postępowania członkowie Wspólnoty uzyskali na mocy tzw. nadania Barona J. i na tę okoliczność nie posiadają dokumentów. Nie rozpylano jednak świadków gdzie takowe dokumenty mogą się znajdować, skąd mają wiadomość o tym itp. Zeznania w tej materii, które na razie są jedynym materiałem dowodowym są zbyt lakoniczne i należy je uzupełnić, a następnie dokonać ich oceny i przedstawić ją w uzasadnieniu decyzji, Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyło Nadleśnictwo K. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem podniosło, że przedmiot postępowania jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. Zdaniem skarżącego Nadleśnictwa błędny jest pogląd zaskarżonej decyzji, że spór czy mamy do czynienia z własnością wspólnoty, czy z własnością Skarbu Państwa może być rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym w formie decyzji administracyjnej. "Powyższe nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 2 § l i 3 k.p.c ani w żadnym innym przepisie prawa". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Rozpoznając skargę w pełnym zakresie jej zgodności z prawem, należy stwierdzić, że jest ona uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. l § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej w pierwszym rządzie musi być zbadanie czy prawidłowo organ odwoławczy zastosował art. 138 § 2 kpa. Zarówno w orzecznictwie sądowym jak i doktrynie podniesiono, że art. 138 § 2 kpa, stanowi w istocie wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego. Celem bowiem tego postępowania jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy, a strona tego postępowania ma prawo do merytorycznego załatwienia jej sprawy, rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją organu pierwszej instancji. Wynika z tego, że przepis art. 138 § 2 Kodeksu nie powinien być interpretowany rozszerzająco (zob. uzasadnienie uchwały SNz dnia 16 stycznia 1997 r., III ZP 5/96; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 4 maja 1998 r., FPS 2/98, ONSA 1998 Nr 3, póz. 79). Zgodnie z art. 138 § 2 KPA "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Organ odwoławczy może więc, wydać decyzję kasacyjną tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 138 § 2 zdanie pierwsze in fme kpa, tj. wówczas, gdy zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji albo nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 kpa, tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego. Przy czym organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej powinien wskazać przyczyny niezastosowania art. 136 kpa. Należy więc stwierdzić, że kompetencja organu odwoławczego do podejmowania decyzji kasacyjnych jest wyraźnie ograniczona przesłankami ustawowymi. Z całym naciskiem jeszcze raz należy podkreślić, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej tym przepisem, winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § l i 3 kpa). Przedmiot postępowania określony jest żądaniem strony. Postępowanie w sprawie niniejszej wszczyna wniosek Wspólnoty z dnia [...]1999 r., który później, w toku rozprawy administracyjnej w dniu [...]1999 r., sprecyzowany został w kierunku stwierdzenia nabycia prawa własności dz.ewid. 58 przez zasiedzenie. Oczywiście, gdyby wnioskodawca podtrzymał tak sprecyzowany wniosek, to w tej sprawie postępowanie administracyjne nie mogłoby się toczyć i winno ulec umorzeniu. Gdyby natomiast wniosek zmierzał do domagania się ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową, postępowanie administracyjne jest dopuszczalne (tak, jak to twierdził na rozprawie w dniu [...] 2005r. przed Sądem, pełnomocnik wspólnoty). Tak więc dla ustalenia przedmiotu postępowania nie ma żadnych powodów do stosowania w sprawie art. 138 §2 kpa. W sprawie strony przedstawiły cały posiadany przez siebie materiał dowodowy. Materiał ten wymaga oceny i jeżeli organ II instancji stoi na stanowisku, że należy go uzupełnić, może to zrobić w trybie art. 136 kpa. Dysponując zebranym materiałem organ odwoławczy, jeżeli nie podziela stanowiska organu I instancji, może w trybie art. 138 § l pkt. 2 kpa uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty rzeczy. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, narusza prawo na podstawie art. 145 § l pkt. l lit. "c" należało orzec jak w sentencji.