II SA/Kr 1265/17

Straszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. i A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017r. znak. [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 22 stycznia 2018r. skarżący złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2017r. wydaną w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na trudną sytuację materialną, brak środków koniecznych do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku oraz ustanowienia pełnomocnika . Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawców z tytułu działalności gospodarczej skarżącego w wysokości ok. [...] zł oraz dochodów skarżącej z najmu w kwocie [...]zł. Łączne dochody małżonków wykazane w formularzu wniosku o prawo pomocy to kwota [...]zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają niewykończony dom jednorodzinny o pow. 100 m2 , 3 budynki gospodarcze, około 2 ha nieruchomości gruntowej, rolnej oraz 830 m2 lasu. Ponadto wykazują 0,6 ha tzw. innej nieruchomości. Ponadto wskazują na budynek przeznaczony do wynajmu oraz nieużytki w [...] części o pow. 1,7 ha. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Wykazane koszty utrzymania szacują na kwotę około [...] zł. Skarżący wezwani zostali do uzupełnienia braków złożonego wniosku poprzez przedstawienie zeznań podatkowych za 2017 i 2016 r , w tym zeznań PIT 28, potwierdzenie dochodów osiąganych przez A. P. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z równoczesnym wyjaśnieniem jej charakteru, oświadczenie czy strony posiadają samochody, oświadczenie jaki dochód osiągają z posiadanego gospodarstwa rolnego wraz z dopłatami z UE, ARiMR, a także przedstawienie rachunków bankowych. Na powyższe wezwanie strona przedstawiła zeznania PIT 28 obydwojga małżonków, wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez A. P. z dniem 1 grudnia 2017r.oraz zawiadomienie o toczącej się sprawie w kwestii przyznania dopłat z ARiMR. Wyjaśniła, iż A. P. jest płatnikiem KRUS i nie pracuje wobec czego nie rozlicza PIT 37, natomiast E. P. jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Ponadto z rachunku bankowego E. P. wynika, iż do grudnia 2017r. otrzymywała ona zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy w kwocie [...]zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zwarte w złożonym przez nich oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżących w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżących o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Skarżący wg. oświadczenia zawartego w złożonym 22 stycznia 2018r. formularzu wniosku posiadają stały dochód z tytułu działalności gospodarczej skarżącego oraz najmu skarżącej. Tym czasem z nadesłanych dodatkowych uzupełnień wynika, iż z dniem 1 grudnia 2017r. działalność gospodarcza A. P. została zawieszona. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnili w żaden sposób charakteru tej działalności o co byli wzywani. Skoro zatem działalność gospodarcza została zawieszona, nie wyjaśnionym pozostaje fakt, iż skarżący wpisują aktualny dochód z tytułu tejże działalności jako miesięczne przychody rodziny. W innym przypadku - nie wyjaśniają, z czego aktualnie utrzymuje się sam skarżący, skoro wg. zaświadczenia – działalność jego została zawieszona. Skarżący nie wyjaśniają – mimo wezwania- czy posiadają samochody. Ma to istotne znaczenie w kontekście charakteru prowadzonej do tej pory przez skarżącego działalności gospodarczej – a znanej z urzędu – tj. transport drogowy. Dalej – skarżący nie wyjaśniają jaki dochód otrzymują z posiadanego gospodarstwa rolnego. Przedstawiają jedynie zaświadczenie o toczącym się postepowaniu w sprawie dopłat bezpośrednich. Orzekający nie ma natomiast żadnej wiedzy na temat produkcji prowadzonej na gruntach, dochodu otrzymywanego z gospodarstwa, a także dotychczasowych dopłat. Wnioskodawcy nie wykazują żadnych dodatkowych obciążeń budżetu domowego jak np. spłata kredytu czy koszty specjalistycznego leczenia. Nie mają też innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. Posiadają również znaczny majątek – dom jednorodzinny, gospodarstwo rolne, inne nieruchomości, las, który zawsze może jego właścicielowi przynosić pożytki, może również stanowić zabezpieczenie kredytu czy pożyczki w sytuacji, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środkach finansowych. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Skarżący mają znaczny majątek, który nie służy im do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, czerpią dochody z najmu, nie wykazują aby posiadali jakiekolwiek przeciwwskazania do podjęcia pracy w celu poprawy swej sytuacji bytowej. Dochód z gospodarstwa, a także charakter prowadzonej na gruntach produkcji nie został wyjaśniony. Wątpliwości budzi również fakt wykazania dochodów z działalności gospodarczej przy jednoczesnym jej zawieszeniu. Nie ma również wiedzy o posiadanych samochodach i oszczędnościach. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżących budzi wątpliwości, a przedstawione okoliczności sytuacji materialno-bytowej strony nie uzasadniają przyznania im prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla nich pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).