II SA/Kr 1270/02

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski NSA Anna Szkodzińska ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J.G., J.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r., Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącego J.G. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. IISA/Kr 1270/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lutego 2002r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał J. i J. G. dokonanie rozbiórki zbiornika na nieczystości - szamba zlokalizowanego na działce w P. w terminie do dnia 30 czerwca 2002r. W uzasadnieniu decyzji podano: Na działce należącej do J. i J. G. w P. znajduje się zbiornik na ścieki sanitarne o wymiarach 2 x 2,20 m. Zbiornik usytuowany jest w odległości l m od budynku gospodarczego i w odległości ok. 10,9 m od studni. Wg. oświadczenia właścicieli ściany zbiornika są betonowe grubości 20 - 25 cm, dno betonowe, nakrywa żelbetowa z włazem. PP G. nie przedstawili dowodów na to, że zbiornik jest okresowo opróżniany, nie przedstawili też dowodu na to, że zbiornik jest szczelny, ani też nie przedłożyli dokumentów dotyczących budowy zbiornika. Podali, że zbiornik powstał około 1974r. Obowiązujące w okresie budowy przepisy zarządzenia MBiPM z dnia 29 czerwca 1966r. ustalały odległość zbiorników na nieczystości od studni na 15 m. Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy wybudowanie obiektu powodowałoby pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia. Zarówno więc poprzednie przepisy Prawa budowlanego z 1974r. jak i obecnie obowiązujące z 1994r. ustalają minimalną odległość zbiornika od studni na 15 m. J.G. podał, że studnia została urządzona w 1964r., szambo w 1974r., oraz że nie pamięta czy było wydawane pozwolenie na budowę szamba. Wyjaśnił, że nie ma zamiaru likwidowania studni, bo posiada gospodarstwo i studnia stanowi zabezpieczenie dostawy wody. Jego córka ma zamiar rozbudować gospodarstwo i dom, w tym urządzić nowe szambo, ale stare nadal będzie wykorzystywane na zbieranie nadmiaru wody gromadzącej się w piwnicy. W odwołaniu od tej decyzji J.G. i J.G. zarzucili, że organ nie wykonał wytycznych organu odwoławczego, który poprzednio wydaną decyzję nakazującą rozbiórkę uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W szczególności organ nie ustalił, czy było wymagane pozwolenie na budowę szamba. Wbudowane legalnie w połowie lat 70 - tych szambo było użytkowane przez 30 lat bez najmniejszych problemów zdrowotnych dla mieszkańców domu czy nawet sąsiadów. Studnia jest bardzo głęboka 730 m, jest wykuta w kamieniu, a zagrożenie przenikania nieczystości ma czysto hipotetyczny charakter. Odwołujący się podnieśli ponadto, że likwidacja zbiornika uniemożliwi im normalne korzystanie z urządzeń domowych, przedstawili też plany co do przeznaczenia zbiornika w przyszłości tak jak opisano to w uzasadnieniu decyzji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Powtórzył ustalenia i oceny organu I instancji i stwierdził, że prawidłowo powołany został, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, przepis art. 37 ust. l pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje lub w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przez usytuowanie zbiornika na ścieki w niedopuszczalnej odległości od studni spowodowano niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.G. i J.G. powtórzyli zarzuty odwołania. Podali, że od kilku lat korzystają z wodociągu, a studnia nie jest eksploatowana. Nie została zlikwidowana, bowiem stanowi dla prowadzonej hodowli gęsi zabezpieczenie na wypadek awarii wodociągu. Podnieśli, że w toku postępowania domagali się zbadania czystości wody w studni, ale organ wniosku tego nie uwzględnił. Podali też, że zbiornik został wykonany przed wejściem w życie ustawy z 24 października 1974r. Zarzucili tez, że podstawa prawna decyzji nie znajduje żądnego odniesienia do ustaleń, a właściwie do ich braku w zakresie wyciągniętych wniosków. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi powtarzając motywy swego rozstrzygnięcia. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej /w skrócie - ppsa/. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Skarga jest uzasadniona. Nie budzą wątpliwości poczynione przez organy ustalenia co do daty urządzenia i co do położenia przedmiotowego zbiornika. Nie ma też podstaw do kwestionowania prawnej oceny ustalonego stanu w zakresie niemożności stosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. i w zakresie braku sprzeczności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skoro pewne jest, że zbiornik został samowolnie urządzony przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, to w związku z art. 103 ust. 2 tej ustawy w pierwszej kolejności należało albo wykluczyć ewentualne przesłanki obligujące organ do nakazania rozbiórki, a opisane przepisami art. 37 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r., albo -przy stwierdzeniu tych przesłanek - nakazać rozbiórkę. Organ I instancji, choć jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 37 ust. l pkt 2 w/w ustawy, to nie odniósł stanu faktycznego sprawy do przesłanek tam wymienionych, lecz do przepisów regulujących warunki usytuowania obiektów budowlanych. Przyjął automatycznie, że w sprawie zachodzi podstawa do nakazania rozbiórki wymieniona w art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, ponieważ, z uwagi na zbyt bliskie usytuowanie zbiornika, istnieje niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wody w studni. Organ II instancji wypowiedź te wzbogacił jedynie stwierdzeniem, że usytuowanie zbiornika w odległości od studni mniejszej niż wskazywały to przepisy techniczne jest jednoznaczne ze spowodowaniem niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Żaden z organów zaś nie przeprowadził w sposób należyty analizy zastosowanej normy. Podkreślenia wymaga, że hipoteza przepisu art. 37 ustawy z 24 października 1974 r. dotyczy sytuacji, w których obiekty budowlane są budowane lub zostały wybudowane niezgodnie z przepisami. Ta "niezgodność z przepisami" nie ogranicza się tylko do budowy bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, lecz obejmuje także każde inne naruszenie prawa. Ustawodawca założył, że każde naruszenie przepisów, także technicznych, dotyczących usytuowania obiektu, otwierać będzie drogę do badania istnienia dalszych przesłanek powodujących konieczność nakazania rozbiórki. Oznacza to, że samo stwierdzenie, iż zbiornik został urządzony samowolnie i z naruszeniem przepisów technicznych /usytuowany zbyt blisko studni/ nie jest jeszcze wystarczające dla zastosowania sankcji regulowanej w dalszej części omawianego przepisu. Konieczne jest bowiem wykazanie, że stwierdzone naruszenie przepisów rzeczywiście, a nie tylko hipotetycznie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przepisy budowlane, mające charakter techniczny, wprowadzają pewne reguły, których przestrzeganie prawodawca uznaje za równoznaczne z prawidłowością wykonanych /wykonywanych/ robót budowlanych. Z nieprzestrzeganiem takich przepisów ustawodawca może wiązać różnorakie skutki. Skutkiem takim, zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. może być nakaz rozbiórki obiektu, warunkowany jednak wykazaniem związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisu a powstałym zagrożeniem czy też kwalifikowanym pogorszeniem warunków. Dla takiego zaś stwierdzenia poczynione w sprawie niniejszej ustalenia nie były absolutnie wystarczające. Przede wszystkim nie ustalono czy wskazywane przez organ II instancji "niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia" rzeczywiście ma miejsce. Nie twierdzono nawet, aby woda w studni była zanieczyszczona, choć dokonania ustaleń w tej mierze skarżący się domagali. Nie zweryfikowano też twierdzeń skarżących co do danych technicznych mających decydować o szczelności zbiornika, a bez dostatecznych podstaw przyjęto, że nieprzedstawienie dowodów wywozu nieczystości o braku szczelności stanowi. Ponadto wszystkie przytaczane przez organy regulacje prawne dotyczące odległości zbiornika od studni odnosiły się i odnoszą się do studni czynnej /użytkowanej/. W tym zaś zakresie organy nie poczyniły żadnych ustaleń, ani nie zebrały materiału dowodowego. Stąd też nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzeń skarżących, iż ze studni nie korzystają, a stanowi ona jedynie zabezpieczenie. Organ II instancji swego twierdzenia o niedopuszczalnym pogorszeniu warunków nie opatrzył żadną porównawczą analizą mającą wykazać istnienie wszystkich wymienionych przez siebie przesłanek : istniejących przed i po urządzeniu zbiornika warunków zarówno zdrowotnych, jak i użytkowych , oddziałujących na otoczenie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy studnia i zbiornik znajdują się na tej samej działce i należą do tych samych osób. Wszystkie w/w okoliczności mają istotne znaczenie dla oceny, czy w sprawie rzeczywiście przepis art. 37 ust. l pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. ma zastosowanie. Podkreślić należy, że wg. tej ustawy rozbiórka stanowiła środek ostateczny, a stosowny nakaz miał być wydawany w sytuacjach istotnie odbiegających od normy i istotnie negatywnie oddziałujących na otoczenie. W takim kontekście właśnie należało przeprowadzić analizę sprawy niniejszej. W szczególności zaś należało uwzględnić, że nie każde odstępstwo od warunków technicznych jest równoznaczne ze spowodowaniem niebezpieczeństwa, o jakim mowa w w/w przepisie. Dopiero ustalenie związku przyczynowego pomiędzy tymi faktami pozwalałoby na przyjęcie takiej podstawy nakazu rozbiórki. W tym omawianym zakresie, z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § l i 107 § 3 kpa sprawa nie została należycie wyjaśniona. Stąd też, na podstawie art. 145 § l pkt lew zw. z art. 135 ppsa, decyzje organów obu instancji należało uchylić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.