II SA/Kr 1278/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 maja 2009 r. Nr: [....] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2009 roku oddalającego skargę na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 maja 2009 r. Nr: [....] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej, skarżąca H.S. , reprezentowana przez adwokata Z.S. , złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem M.S. , 19-letnią córką K. , synem M. , synową A. oraz wnuczką Z. Ich miesięczny dochód wynosi [....] zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [....] zł, emerytura jej męża w wysokości [....] zł oraz wynagrodzenie za pracę syna w wysokości [....] zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 100 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 0,25 ha. Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że pomimo swojego kalectwa pracuje uzyskując dochody w wysokości [....] zł. Mąż jest emerytem. Na utrzymaniu małżonków S. pozostaje córka K . Razem ze skarżącą zamieszkuje jej syn z żoną oraz dzieckiem. Dochody uzyskiwane przez członków rodziny skarżącej są niewystarczające, aby bez uszczerbku dla koniecznego ich utrzymania skarżąca mogła pokryć koszty sądowe. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Zauważyć także wypada, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca uzyskuje stałe miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [....] zł. Stałymi dochodami dysponuje także mąż skarżącej pobierający emeryturę w wysokości [....] zł oraz jej syn uzyskujący wynagrodzenie za pracę w wysokości [....] zł. Łączne dochody rodziny, przypadające na sześć osób, wynoszą zatem [....] zł. Skarżąca nie wykazała przy tym, aby rodzina ponosiła nadzwyczajne wydatki mające wpływ na jej sytuację majątkową. W ocenie orzekającego wysokość uzyskiwanych w miesiącu dochodów pozwala na poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny, tym bardziej, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (zgodnie z § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Koszty sądowe w takiej wysokości skarżąca uiszczała uprzednio (wpis od złożonej skargi oraz opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienie orzeczenia). Reasumując należy stwierdzić, że skoro wnioskodawczyni dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, nie może być uznana za osobę ubogą i dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).