II SA/Kr 1278/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. i I.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 5 sierpnia 2010r. nr [...] p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych , II. ustanowić dla skarżących adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K . W dniu 18 lutego 2011r. J. i I.P. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2010r. oddalającego ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] sierpnia 2010r. wydaną w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazują, iż źródłem utrzymania 3 – osobowej rodziny jest renta skarżącego w wysokości [...] zł oraz minimalne dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – określane na 371 zł rocznie. Jak wskazują skarżący – aktualnie, ze względu na zły stan zdrowia obojga małżonków zaprzestali prowadzenia gospodarstwa rolnego, oczekują na operacje, pozostają w stałym leczeniu specjalistycznym. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wraz z uczącą się córką, studentką studiów dziennych na Akademii Rolniczej ( UR ) w K. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w wysokości [...] zł, dochodu z plonów gospodarstwa rolnego w kwocie 371 zł. Skarżący przedkładają szereg dokumentów potwierdzających ich trudną sytuacje majątkową, w tym – decyzję ZUS o wysokości renty, decyzję w sprawie podatku rolnego, zaświadczenie o wysokości dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, karty leczenia szpitalnego J. i I.P. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają budynek mieszkalny o pow. 103 m2 , oraz 1,24 ha nieruchomości rolnej. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania innych wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny w wysokości 1433,38 zł , wykazane i oświadczone koszty utrzymania, potwierdzony zły stan zdrowia generujący znaczne wydatki na leczenie, konieczność utrzymania uczącej się, nie osiągającej własnego dochodu córki - nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawcy otrzymują co prawda stały, pewny dochód z tytułu renty oraz posiadają majątek ( dom oraz gospodarstwo rolne ), jednakże wysokość tegoż dochodu ( 1433,38 zł ) w przeliczeniu na trzy osoby, w kontekście potwierdzonych wydatków na utrzymanie i leczenie oraz fakt, iż skarżący nie posiadają żądnych oszczędności a ponieśli już w dotychczasowym postępowaniu sądowym koszty należnych wpisów i opłat uzasadnia, zdaniem orzekającego, przyznanie im pomocy na obecnym etapie postępowania w zakresie całkowitym. Należy przy tym zaznaczyć, iż o przyznaniu stronie pełnomocnika z urzędu decyduje jedynie jego sytuacja materialna i stan finansów, a nie charakter czy okoliczności sprawy, bądź też merytoryczna potrzeba udziału w niej kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na skomplikowaną jej materię. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obowiązkowy, należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).