II SA/Kr 128/17
WyrokWSA w Krakowie2017-09-28
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Tadeusz Kiełkowski, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że strona nie posiada legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, mimo że strona podnosiła zarzuty dotyczące jej interesu prawnego w związku z innymi działkami objętymi scaleniem?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno było rozpoznać merytorycznie odwołanie strony, a nie umorzyć postępowanie. Ustalenie, czy strona posiada interes prawny w postępowaniu scaleniowym, wymaga podjęcia czynności procesowych w toku postępowania odwoławczego, a nie ogólnikowego stwierdzenia o utracie legitymacji. Organ odwoławczy powinien zweryfikować twierdzenia strony dotyczące jej tytułu prawnego do nieruchomości objętych scaleniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odwołania A. B. od decyzji Starosty zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) najpierw postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność odwołania, a następnie decyzją umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że A. B. utraciła status strony. WSA w Krakowie uchylił postanowienie SKO, ale oddalił skargę. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO, wskazując na konieczność merytorycznego rozpatrzenia interesu prawnego A. B. SKO ponownie umorzyło postępowanie odwoławcze. WSA w Krakowie uchylił tę decyzję, uznając, że SKO powinno było zbadać interes prawny strony.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2016 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzjami nr [...] z dnia 12 września 2013r. (WG.[...]/10) na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Starosta [...] na wniosek stron, umorzył postępowanie scaleniowe na projektowanym obszarze scalenia w zakresie działek ew. nr [...] i [...].
Decyzją z dnia 30 września 2013r. ( [...]) na podstawie art. 27 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r., nr 178, poz. 1749 ze zm.) Starosta [...]: w pkt I. zatwierdził projekt scalenia gruntów położonych we wsi Ł., obejmujących obszar Role: [...], G. J. o łącznej powierzchni 979,5279 ha przedstawiony na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, z wyłączeniem działek nr [...], 3026, [...], [...], [...]; w pkt II. wydzielił za grunty stanowiące współwłasność wymienionych w decyzji uczestników scalenia jako grunty każdego z nich - w ten sposób, że wynikające z udziału we współwłasności nowe działki (o określonej powierzchni i wartości) dołączył do gospodarstw dotychczasowych współwłaścicieli lub utworzył odrębne jednostki rejestrowe, dla których zostaną założone odrębne księgi wieczyste: w pkt III. zniósł bez odszkodowania ciążące na gruntach poddanych scaleniu wymienione w decyzji służebności gruntowe; w pkt IV obciążył wymienione w decyzji nieruchomości służebnościami; w pkt V zatwierdził terminy i zasady obejmowania w posiadanie gruntów, określone w załączniku nr [...] do warunków objęcia w posiadanie.
Rozstrzygnięcie to, zostało podane do wiadomości uczestnikom scalenia przez jego odczytanie na zebraniu uczestników scalenia, które odbyło się w dniu 30 września 2013 r., a ponadto była wywieszona na tablicy ogłoszeń we wsi Ł. i w Urzędzie G. J. w dniach od 30 września 2013 r. do dnia 15 października 2013 r.
W dniu 11 października 2013 r. (data stempla pocztowego) A. B., wniosła odwołanie od ww. decyzji, wskazując, iż nie zgadza się z decyzją zatwierdzającą projekt scalenia w części dotyczącej obszaru [...] tj. działki nr [...], graniczącej z jej działkami o numerach: [...] i [...] oraz w części dotyczącej działki nr [...] na [...]. Odwołująca się podniosła również, że przy wytyczaniu działki nr [...] działka ta graniczyła bezpośrednio z działka nr [...]. Podała również, że nie wie w jakiej dacie wydzielono w terenie działkę o obecnym numerze [...], stanowiącą drogę dojazdową i na jakiej podstawie w ewidencji gruntów wpisano jako władającego G. J.. A. B. zaznaczyła przy tym, iż nie wyraża zgody na to, aby kosztem jej własności Gmina nabywała grunt wydzielony z jej działki. Nadmieniła również, że w związku z toczącym się postępowaniem sądowym, związanym z działką nr [...] Starosta [...] postanowił pozostawić przebieg i własność tej działki do rozstrzygnięcia Sądowi i dlatego też w projekcie scalenia przebieg granic tej działki miał być zgodny z mapą ewidencji gruntów, a w założonej pozycji rejestrowej G. J. powinna figurować jako władający. Zdaniem odwołującej się, w zatwierdzonym projekcie scalenia nie uwzględniono w żaden sposób tych uwag Starosty i działka nr [...] zmieniła konfigurację i powierzchnię z uwagi na zlikwidowany w projekcie odcinek drogi nr [...] od strony zachodniej, graniczącej z działkami nr [...], [...], [...]. W takim stanie rzeczy odwołująca się zarzuciła, iż pomimo tego, że jej działki o nr [...] i [...] zostały wyłączone ze scalenia, to działka nr [...] została pomniejszona od strony południowej (z długości 35 m na 31 m), działka nr [...] została zwężona - jej zdaniem - w celu utworzenia działki [...]. Zauważyła również, że wiele innych dróg do tej pory gminnych dołączono do własności osób prywatnych ustanawiając jedynie służebność przejazdu do dalszych działek.
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania, uznając, iż zostało złożone zanim decyzja weszła do obrotu prawnego tj. przed dniem jej doręczenia. Niezależnie od tego Kolegium zaznaczyło również, że A. B. utraciła status strony postępowania scaleniowego z uwagi na to, że na jej wniosek, ostatecznymi decyzjami Starosty [...] z dnia 12.09.2013 r. umorzone zostało postępowania scaleniowe w zakresie działek nr [...] i nr [...] i działki te zostały wyłączone z obszaru objętego scaleniem. Tym samym organ odwoławczy uznał, iż A. B. utraciła legitymację do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie scalenia gruntów na terenie wsi Ł., co skutkuje przyjęciem, iż z przyczyn podmiotowych odwołanie było niedopuszczalne.
W wyniku złożonej skargi na ww. rozstrzygnięcie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Sąd po rozpoznaniu sprawy stwierdził, iż skarga nie jest uzasadniona, choć jej zarzut dotyczący terminu do wniesienia odwołania jest trafny. Sąd skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazano, że skoro odwołanie zostało wniesione po dacie odczytania decyzji na zebraniu uczestników scalenia, a przed datą upływu terminu do wnoszenia odwołań, to nie może być więc mowy o jakimkolwiek uchybieniu terminu.
W dalszej części Sąd podzielając drugą z przyczyn wydania zaskarżonego postanowienia, wskazał, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji, choćby publicznie ogłoszonej, przysługuje tylko stronom postępowania, a nie wszystkim osobom, które o treści decyzji się dowiedziały i krytycznie ją oceniają. W ocenie Sądu, A. B. nie dysponuje tytułem, który uprawniałby ją do dalszego udziału w postępowaniu scaleniowym, w tym do wniesienia odwołania. Opisywane przez nią okoliczności wyodrębnienia z "jej" działki nr [...] działki drogowej o nr [...] nie mają w sprawie znaczenia. Jak wynika z map działka nr [...] była uwidoczniona w ewidencji gruntów przed wszczęciem postępowania scaleniowego. Skarżąca nie wykazała, aby do działki tej przysługiwały jej jakiekolwiek prawa. W wyniku scalenia zaś działki nr [...] i [...] nie uległy zmianom. W ocenie Sądu, to nie decyzja scaleniowa spowodowała opisywane przekształcenia w zakresie granic i oznaczeń działek i jej kwestionowanie nie stanowi środka do dochodzenia ewentualnych roszczeń z tymi przekształceniami związanych.
Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez A. Baglik od ww. wyroku, Sąd odwoławczy wyrokiem z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie WSA w Krakowie oraz zaskarżone postanowienie SKO w K..
Zdaniem NSA, zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2003 r., Nr 178, póz. 1749 ze zm.) w związku z art. 28 k.p.a. był zasadny. Ustalenie bowiem, czy w sprawie jednostka ma interes prawny wymaga podjęcia czynności procesowych w toku postępowania, a nie poza postępowaniem, bez zagwarantowania czynnego jej udziału. Sąd odwoławczy dalej podał, że podniesione przez skarżącą okoliczności faktyczne wymagały podjęcia czynności w toku postępowania odwoławczego, a nie ogólnikowych stwierdzeń, że A. B. utraciła legitymacje do wniesienia odwołania w związku z wyłączeniem z postępowania scaleniowego działek nr [...] i nr [...]. NSA zwrócił uwagę, że organ odwoławczy nie rozważył interesu prawnego A. B. w zakresie dotyczącym obszaru [...] tj. działki nr [...] graniczącej z działkami wyłączonymi z obszaru scalenia nr [...] i [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 23 listopada 2016r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Starosty [...] (Nr [...]) z dnia 30 września 2013 r., działając na podstawie art. 28 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzyło postępowanie odwoławcze.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że A. B. nie dysponuje tytułem prawnym, który uprawniałby ją do dalszego udziału w postępowaniu scaleniowym, a co za tym idzie do skutecznego wniesienia odwołania.
Zdaniem organu II instancji, opisywane przez odwołującą okoliczności wyodrębnienia w toku scalenia gruntów z "jej" działki (nr [...]) działki drogowej o numerze [...] jak i też zlikwidowanie w projekcie scalenia odcinka drogi (przebiegającej po działce nr [...] od strony zachodniej), graniczącej z działkami nr [...], [...], [...], nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Z uzyskanych od Starosty [...] wyjaśnień wynika, że działka nr [...] została utworzona w czasie zakładania ewidencji gruntów wsi Ł. w latach 1968-1971 z wpisem jako władający: Urząd G. J..
Działka ta w trakcie postępowania scaleniowego zmieniła oznaczenie na nr [...] oraz nieznacznie konfigurację i powierzchnię, jednakże ta zmiana nie dotyczyła granic z działkami nr [...] i nr [...] - ustalonymi w trakcie postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją z dnia 28.01.2005 r., (znak: [...]) w sprawie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...], [...] i [...], co do którego A. B. złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Decyzją z dnia 10.09.2007 r., (nr [...]) Wójt [...] odmówił wznowienia postępowania, a SKO w K. decyzją (SKO [...]) z dnia 14.12.2007 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta, zaś skargę w tej sprawie WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 22.10.2008 r. (sygn. SA/Kr [...]) odrzucił.
Z pisma Starosty [...] wynika również, że A. B. występowała w 2009 r. do Sądu Rejonowego w S. B. z wnioskiem o zasiedzenie działki nr [...], lecz wniosek ten w dniu 22.08.2013 r. został przez Sąd oddalony postanowieniem o sygn. VI Ns. [...], a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 23.09.2014 r., sygn. II Ca [...] oddalił apelację. Oznacza to, że właścicielem działki nr [...] jest G. J..
Natomiast odnośnie działki nr [...] Starosta [...] wskazał, iż została ona utworzona w czasie zakładania ewidencji gruntów w latach 1968-1971 z wpisem jako władający: G. J.. Jak zaznaczono w piśmie, działka ta w wyniku postępowania scaleniowego zmieniła oznaczenie na nr [...] i nieznacznie konfigurację oraz powierzchnię, zaś krótki końcowy odcinek uległ w toku postępowania likwidacji w wyniku zmiany rozłogów i kształtu działek. Jak dalej podano, działka ta nie graniczyła zarówno przed jak i po scaleniu z działkami nr [...] i nr [...], stanowiącymi własność A. B.. Stwierdzono również, że granice tych działek jak i ich powierzchnie nie uległy zmianie w trakcie postępowania scaleniowego.
Starosta [...] zaznaczył także, że A. B. poza ww. działkami (wyłączonymi z zakresu postępowania scaleniowego) nie posiadała na obszarze scalenia innych działek.
Mając powyższe na uwadze, SKO stwierdziło, że decyzja scaleniowa nie spowodowała opisywanych w odwołaniu zmian w zakresie granic posiadanych przez A. B. działek, a zatem nie naruszyła jej interesu prawnego.
Organ odwoławczy uznał, że A. B. - właścicielowi działek wyłączonych z obszaru objętego scaleniem nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. jako że A. B. nie była adresatem wydanej w dniu 30 września 2013 r. decyzji nr [...] o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów we wsi Ł., wobec czego A. B. nie przysługuje też prawo do wystąpienia z odwołaniem od opisanej na wstępie decyzji, która stała się ostateczna.
Organ II instancji wziął również pod uwagę treść uzasadnienia opisanego wcześniej wyroku NSA, wydanego w tej sprawie, w którym podano, że ustalenie, czy w sprawie jednostka ma interes prawny wymaga podjęcia czynności procesowych w toku postępowania, a nie poza postępowaniem, co zdaniem Kolegium oznacza, że takie stwierdzenie powinno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., nie zaś w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła A. B. wnosząc o jej zmianę i uwzględnienie odwołania od decyzji Starosty [...] (Nr [...]) z dnia 30.09.2013 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów we wsi Ł., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, jakoby nie była stroną postępowania scaleniowego. Wskazała, iż poza działkami, do których nawiązuje SKO, postępowaniem scaleniowym była objęta jej działka o obecnym numerze [...] oraz działki leśne, nabyte na roli [...] o numerach: [...], jak również oznaczona numerem [...] działka leśna (po ojcu J. T.), w której posiada udział, a co do której jednak jeszcze nie został przeprowadzony spadek. Skarżąca podała też, że jej udział w lesie (po ojcu) został w trakcie scalenia gruntów wpisany w pozycji rejestrowej [...] przez Starostwo Powiatowe w S. B., ale tylko na siostrę K. M., zaś część działek na syna [...]. Skarżąca zaznaczyła, iż podtrzymuje swoje zastrzeżenia w odniesieniu do decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów w tym fragmencie, który dotyczy obszaru działki na [...] o dawnym numerze [...] (obecnie nr [...]), graniczącej z jej działkami wyłączonymi z obszaru scalenia nr [...] i [...] oraz działki nr [...] znajdującej się na [...]. Skarżąca wskazała, iż wydzielenie w terenie działki nr [...], stanowiącej drogę dojazdową, odbyło się kosztem jej działek nr [...] i [...]. Zaznaczyła też, że nie zgadza się z wykreśleniem z mapy części drogi nr [...], będącej we władaniu G. J..
Niezależnie od powyższego skarżąca stwierdziła, że zarówno ona jak i syn A. B. nie składali wniosku o wykreślenie ww. działek z postępowania scaleniowego, tylko wnosili (w piśmie z dnia 13.02.2013 r.) uwagi do scalenia, które Starosta [...] uznał za zasadne. Pomimo wyłączenia działka nr [...] została pomniejszona od strony południowej w celu utworzenia działki nr [...].
Pełnomocnik skarżącej adw. T. w piśmie z dnia 19 lipca 2017r. pt. "uzupełnienie skargi" zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez udział w wydaniu zaskarżonej decyzji dwóch członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego tj. G. Z. i T. K., które brały udział w wydaniu postanowienia z dnia 20 stycznia 20ł4 roku (znak: [...] [...]), w związku z czym powinny być wyłączone od udziału w rozpoznaniu sprawy, a naruszenie to spowodowało, iż nie zachowano zasady bezstronności;
2. art. 28 k.p.a., art. 105 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 § l k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2014 r. poz. 700 z późn. zm.), poprzez brak wszechstronnego rozpoznania zgromadzonego materiału dowodowego i nieprawidłową jego ocenę, skutkujące odmówieniem skarżącej przymiotu strony w postępowaniu scaleniowym zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia 30 września 2013 roku, nr [...], wskutek błędnego uznania, iż:
- zasadnie umorzono postępowanie scaleniowe w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], a skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym, który uprawniałby ją do dalszego udziału w postępowaniu scaleniowym, w sytuacji gdy decyzja Starosty [...] z dnia 12 września 2013 roku została wydana mimo braku ku temu podstaw, gdyż przed wydaniem przedmiotowej decyzji nie zwrócono się do pozostałych współwłaścicieli działki nr [...] tj. do A. B. i T. B. o zajęcie wyraźnego stanowiska w kwestii umorzenia postępowania, w związku z czym naruszono prawo stron do czynnego udziału w postępowaniu, a umorzenie postępowania scaleniowego było w tej sytuacji niedopuszczalne,
- zasadnie umorzono postępowanie scaleniowe w zakresie działki ewid. nr [...], a
skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym, który uprawniałby ją do dalszego udziału w
postępowaniu scaleniowym w sytuacji, gdy decyzja Starosty [...] z dnia 12
września 2013 roku, została wydana mimo braku ku temu podstaw, gdyż przed wydaniem przedmiotowej decyzji nie zwrócono się do współwłaściciela działki nr [...] tj. do A. B. o zajęcie wyraźnego stanowiska w kwestii umorzenia postępowania, zatem naruszono prawo stron do czynnego udziału w postępowaniu, a umorzenie postępowania scaleniowego było w tej sytuacji niedopuszczalne;
3. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji braku ku temu podstaw, gdyż skarżąca posiada przymiot strony w postępowaniu scaleniowym dotyczącym gruntów we wsi Ł., zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia 30 września 2013 roku, w związku z czym odwołanie skarżącej od przedmiotowej decyzji jest dopuszczalne i winno być rozpoznane
Odpowiadając na ww. skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględnienie skargi następuje natomiast w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że rozstrzygnięcie z 23 listopada 2016r. powinno zostać uchylone, z uwagi na konieczność wyjaśnienia istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, poniesionych przez skarżącą w skardze zawartej w piśmie z dnia 30 grudnia 2016r.
Skarżąca wskazała bowiem, że poza działkami nr [...] i nr [...] (wyłączonymi z obszaru scalenia) obecnie wywodzi swój interes prawny z tytułu praw do objętych postępowaniem scaleniowych działek o numerach [...] oraz działek o numerach: [...] na R. C. (które, jak podaje, nabyła wraz z mężem) oraz udziale w działce o przeznaczeniu leśnym nr [...] (który, jak twierdzi, nabyła po ojcu J. T.). Nadto skarżąca wskazała, że ww. działka nie została objęta postępowaniem spadkowym. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej, jej udział w lesie (po ojcu) został w trakcie scalenia gruntów wpisany w pozycji rejestrowej [...] przez Starostwo Powiatowe w S. B. (tylko na siostrę K. M., zaś część działek na syna D. ).
Powyżej wskazane okoliczności uaktualniają pytanie czy A. B. ma interes prawny w zakończonym decyzją z dnia 30 września 2013r. postępowaniu scaleniowym, w związku z twierdzeniami o przysługującym skarżącej prawie rzeczowym do ww. nieruchomości objętych scaleniem. Ustalenie tej kwestii mającej pierwszorzędne z znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, wymaga podjęcia czynności w toku postępowania odwoławczego.
Mając na uwadze treść art. art. 1 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w związku z art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, w kontekście podniesionych przez skarżącą okoliczności faktycznych, obowiązkiem organu odwoławczego będzie zatem doprecyzowanie poprzednio dokonanych prawidłowych ustaleń faktycznych poprzez zweryfikowanie ww. twierdzeń skarżącej. Zatem w toku ponownego rozpoznania sprawy, SKO w K. zobliguje A. B. do wykazania przysługującego jej tytułu prawnego do choćby jednej nieruchomości objętej obszarem scalenia.
Do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii dotyczących uprawnień skarżącej do przedmiotowego gruntu, jej twierdzenia w tym zakresie, nie poparte na tym etapie postępowania żadnymi dowodami mają walor jedynie hipotetyczny.
Obowiązkiem skarżącej jest wykazanie przysługującego jej do działek objętych przedmiotowym postępowaniem scaleniowym tytułu prawnego (wynikającego np. z odpisu z ksiąg wieczystych, umowy notarialnej, ostatecznej decyzji administracyjnej, stwierdzenia nabycia spadku, poświadczenia dziedziczenia), bowiem dopiero te dokumenty uprawniają skarżącą do skutecznego powoływania się na przysługujące jej prawa wobec ww. nieruchomości, czy jakiejkolwiek innej nieruchomości objętej obszarem scalenia.
Skoro skarżąca powołuję się, że tytuł do nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...], rzekomo nabytej "po ojcu - J. T.", to powinna uwiarygodnić powyższą okoliczność stosownym dokumentem (np. stwierdzeniem nabycia spadku, dział spadku, akt poświadczenia dziedziczenia). Analiza akt sprawy pozwala jedynie na stwierdzenie, że w wykazie uczestników scalenia widnieje nazwisko J. T. (załącznik nr [...] do postanowienia Starosty [...] [...] z 8 czerwca 2011r., k.58 a.a.). Przy czym brak jest jakichkolwiek dokumentów uwiarygodniających okoliczność, że skarżąca jest następcą prawnym ww. osoby, jak również czy i kiedy zmarł J. T..
Nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK [...], publ. LEX). Ustalenie kręgu spadkobierców po J. T. nie należy do właściwości organów administracji publicznej.
Podobnie ma się rzecz z uwiarygodnieniem faktu, że skarżąca jest właścicielem innych działek objętych scaleniem – musi na tą okoliczność przedstawić stosowne dokumenty urzędowe lub orzeczenia sądowe.
Uwzględniając powyższe w warunkach rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku braku przedłożenia przez A.. B. dokumentów wykazujących przysługujące jej prawo rzeczowe do nieruchomości z obszaru objętego scaleniem, brak będzie podstaw, aby uznać skarżącą za stronę przedmiotowego postępowania scaleniowego, tylko w oparciu o jej gołosłowne twierdzenia.
Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego oraz procesowego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy w odniesieniu, do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego, w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu ( por. wyrok NSA z 10.02.1981r., SA [...], ONSA 1981, nr [...] , poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t.14 ). W sprawie niniejszej z uwagi na uprzednio wskazane uchybienia kontrola ta jest niemożliwa, a wypowiadanie dalej idących ocen należy uznać za przedwczesne.
Zarzuty zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącej z 19 lipca 2017r. dotyczące kwestii związanych z decyzjami nr [...] Starosty [...] z dnia 12 września 2013r. wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania dotyczącego kontroli decyzji SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego. Decyzje te są ostateczne i pozostają w obrocie prawnym Nie sposób w niniejszym postępowaniu sądowym kontrolować inne – w dodatku ostateczne (!) – decyzje administracyjne.
Za pozbawiony racji prawnych należy również ocenić skierowany do WSA w Krakowie wniosek pełnomocnika zawarty w ww. o powołanie biegłego geodety celem sporządzenia opinii w zakresie ustalenia należących do skarżącej działek nr [...] i [...] przed podjęciem i po zakończeniu postępowania scaleniowego. Stosownie bowiem do treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak zatem wynika z treści przytoczonego przepisu, uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone zostało do jednego rodzaju dowodów, wśród których nie wymienia się dowodu z opinii biegłego sądowego.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia zasady bezstronności z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten nie reguluje bowiem swym zasięgiem sytuacji, w której, jak to miało miejsce w niniejszym postępowaniu administracyjnym, te same osoby uczestniczyły w wydawaniu zarówno postanowienia, uchylonego przez NSA jak i brały udział w wydawaniu zaskarżonej do sadu decyzji. Nie może być również mowy o naruszeniu zasady bezstronności. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 5 marca 2014 r. o sygn. IV SA/Po [...] słusznie wskazał, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji tylko w sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył, poddawana jest następnie kontroli - czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji albo na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.), czy nadzwyczajnym (w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji - por. wyrok WSA z 22 marca 2012 r., IV SA/Po [...], CBOSA). Nie odnosi się natomiast do sytuacji, gdy w wyniku zastosowania kompetencji kasacyjnych przez organ odwoławczy (art. 138 § 2 k.p.a.) albo sąd administracyjny (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał uchyloną decyzję (por.: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2010, art. 24, Nb 12; wyrok NSA z 26 maja 1998 r., I SA [...], LEX nr 44502). Uchylenie decyzji nie może powodować - gdy sprawa ponownie wróci do organu decyzyjnego - zakazu wykonywania czynności w toczącym się postępowaniu przez tych pracowników, co poprzednio, skoro w takiej sytuacji nie kontrolują oni prawidłowości własnej decyzji, a ponadto, zgodnie z art. 138 § 2 zdanie drugie k.p.a. albo art. 153 p.p.s.a., zyskują określone wskazania co do sposobu dalszego procedowania. W takiej sytuacji ryzyko braku bezstronności (obiektywizmu) organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie wydaje się istotnie wyższe, niż w razie rozpoznawania sprawy po raz pierwszy. Ponadto nie może uchodzić z pola widzenia i to, że bezwzględny nakaz wyłączania pracownika od ponownego rozpoznawania sprawy po decyzji kasatoryjnej organu wyższej instancji mógłby prowadzić do istotnego zakłócenia w funkcjonowaniu organów orzekających w sprawach (na takie niebezpieczeństwo zwracano już uwagę np. w wyrokach WSA: z 21 lutego 2008 r., IV SA/Wr [...] oraz z 7 marca 2012 r., II SA/Ke [...] - CBOSA).
Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje wskazując, że znajduje on poparcie w aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Przykładowo - w powołanym zresztą w skardze - w wyroku NSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r. o sygn. II GSK [...] (publ. CBOSA) jasno wskazano, że we wcześniejszym wyroku NSA z dnia 5 listopada 2014 r. o sygn. I OSK [...] trafnie przyjęto, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stosuje się jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych. Udział w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczy sytuacji, gdy członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji przez organ kolegialny, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub o uruchomienie trybu nadzwyczajnego.
Analogiczny pogląd wyraził NSA w Warszawie w wyrokach z dnia 5 października 2016 r., o sygn. I OSK [...] oraz z dnia 23 listopada 2016 r. o sygn. II OSK [...] i z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK [...] (publ. CBOSA). Także WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. o sygn. II SA/Kr [...] (publ. CBOSA) słusznie przyjął, że obowiązek wyłączenia pracownika dotyczy tylko sytuacji, gdy decyzja, przy której uprzednio dany pracownik uczestniczył poddawana jest następnie kontroli czy to w postępowaniu odwoławczym zwykłym, czy nadzwyczajnym (zwłaszcza w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji). Jak słusznie wskazano w tym orzeczeniu uchylenie decyzji nie może powodować - gdy sprawa wróci ponownie do organu - zakazu wykonywania czynności przez tych pracowników, co poprzednio, skoro w takiej sytuacji nie kontrolują oni prawidłowości własnej decyzji. Ponownie toczące się postępowanie nie dotyczy zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., bo ta została już wyeliminowana przez organ odwoławczy bądź sąd administracyjny. Tym samym nie występuje wówczas - wbrew twierdzeniu skarżącego - sytuacja "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji". Innymi słowy nie dochodzi do sytuacji, że dany członek organu odwoławczego kontroluje sam siebie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rzeczą SKO w K. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie wydanie stosownego rozstrzygnięcia, uwzględniającego oceny i wytyczne sformułowane powyżej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło