II SA/Kr 1280/04
WyrokWSA w Krakowie2007-04-05
Skład orzekający: Andrzej Irla, Renata Czeluśniak, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w strukturach aparatu bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956, nawet jeśli uprawnienia kombatanckie zostały przyznane z innego tytułu, może zachować te uprawnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo zatrudnienie w strukturach aparatu bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich, niezależnie od tytułu, z jakiego zostały one przyznane. Okoliczności związane z walką z UPA lub charakterem wykonywanych obowiązków w ramach więziennictwa nie mają znaczenia dla tej przesłanki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła J. K., który został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej. Organ ustalił, że J. K. w latach 1951-1956 pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. J. K. kwestionował tę decyzję, wskazując na swój udział w walkach z UPA i charakter pracy w więziennictwie, a także zarzucając organowi nieuwzględnienie wskazań poprzedniego wyroku NSA. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II SA/ Kr 1280/ 04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak ( spr. ) WSA Robert Sawuła ( del. ) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 września 2004 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]. 2000 r., nr WU[...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 i art.127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.25 ust.2 pkt 1 lit.a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.r.1997, nr 142, poz.950 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].2000 r., nr [...], którą J. K. został pozbawiony uprawnień kombatanckich, przyznanych orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...].1978 r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...].1945 r. do [...].1947 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podał, że J. K. otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że w latach 1951-1953 J. K. pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, tj. był zatrudniony w Wydziale Więziennictwa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1951-1953, a w latach 1953-1956 pracował w Departamencie Więziennictwa MBP. Organ podał, iż powołany w resorcie bezpieczeństwa organ nadzorczy więziennictwa nosił nazwę Wydziału Więziennictwa i Zakładów Wychowawczo-Poprawczych. Na początku 1945 r. zmieniono nazwę na Wydział Więziennictwa i Obozów. Wydział Więziennictwa był odrębny od służby więziennej. Jego odpowiedniki powstały także przy Wojewódzkich Urzędach Bezpieczeństwa.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, iż z akt kombatanckich ZboWiD wynika, iż J. K. był zatrudniony w Wydziale Więziennictwa WUBP w latach 1951-1953, a w latach 1953-1956 pracował w Departamencie Więziennictwa MBP. Ponadto również w odwołaniu J. K. przyznał, iż był "formalistycznie" przydzielony do WUBP.
Organ podkreślił, iż J. K. mógłby zachować uprawnienia kombatanckie, gdyby wykazał, że do pracy w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego został skierowany przez organizację niepodległościową lub został zwerbowany przez te organizacje w celu udzielania im pomocy. Ponieważ żadnej z tych przesłanej strona nie wykazała, organ administracyjny zadecydował o utracie uprawnień kombatanckich przez J. K.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. K. domagając się uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ administracyjny.
Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2003 r., sygn. akt. II S.A./Kr 2253/00 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].2000 r.
W uzasadnieniu podano, że skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Zdaniem Sądu przedwcześnie organ administracyjny zakwalifikował pracę w resorcie bezpieczeństwa wewnętrznego do okoliczności spełniających wymóg art. 21 ust.2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach.
Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].2004 r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia14.09.2004 r. Nr [...], w wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego pozbawiono J. K. uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów art.25 ust.2 pkt 1 lit.a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.).
W/w decyzja organu jest przedmiotem skargi J. K. z dnia [...].2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący uważa ją za niesłuszną, jego zdaniem organ dokonał wadliwej interpretacji art. 21 ust.2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach. Skarżący podaje, że nie pełnił żadnej funkcji, ani nie był zatrudniony w UB, nie stosował też represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. J. K. wskazuje na swój udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią w obronie granic i ludności RP. Zarzucił, iż organ wydając przedmiotowe decyzje nie zastosował się do wskazań NSA zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2003 r. i nie ustalił dokładnie zakresu i charakteru obowiązków służbowych skarżącego, jakie wykonywał w latach 1951-1956 r. Wskazuje, iż w tamtym okresie wykonywał zadania ściśle związane z funkcją więziennictwa o charakterze wychowawczo-penitencjarnym. W jego ocenie praca ta nie różniła się od aktualnie wykonywanych zadań w służbie więziennej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sad uznał, iż skarga jest niezasadna.
Zdaniem Sądu organ administracyjny prowadzący przedmiotowe postępowanie, nie naruszył zasad postępowania wynikających z art. 7 i 77 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy.
Z dowodu w postaci pisma z Centralnego Zarządu Służby Więziennej Biura Kadr i Szkolenia z dnia [...].2004 r. wynika, że skarżący w okresie od [...].1951 r. do [...].1956 r. był zatrudniony w Wydziale Więziennictwa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego oraz Departamencie Bezpieczeństwa MBP. Od października 1944 r. do grudnia 1954 r. jednostki organizacyjne więziennictwa podlegały Wydziałowi, a następnie Departamentowi Więziennictwa i Obozów, znajdujących się w strukturach Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (k. 50 akt administracyjnych).
W ocenie Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie zasadnie uznał za udowodnione, że skarżący był pracownikiem aparatu bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt lit. a ustawy o kombatantach. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" w/w ustawy "uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej", a w myśl art. 25 ust. 2 pkt. lit. "a" osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.
Sąd podziela stanowisko organu, iż już sam fakt zatrudnienia w strukturach aparatu bezpieczeństwa publicznego stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich.
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na zastosowanie dyspozycji przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy, stanowiącego możliwość przywrócenia stronie uprawnień kombatanckich.
Podnoszona przez skarżącego okoliczność związana z udziałem w walkach z UPA jest bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż fakt zatrudnienia strony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich przyznanych z jakichkolwiek tytułów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1270) Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło