II SA/Kr 1284/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska ( spr.) AWSA Mariusz Kotulski Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2004r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. II S.A./Kr 1284/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2001 r. znak [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 -4, art. 11 pkt 2 w zw. z art. 31 ust. 1-4, art. 43 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia MPiPS z 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego, odmówił przyznania M. P. zasiłku okresowego z uwagi na niewystarczające środki zabezpieczone w projekcie budżetu na 2001 r. Organ ustalił, że rodzina M. P. składa się z 5 osób: wnioskującej, jej męża, 2 dzieci w wieku powyżej 15 lat i wnuka. Źródłem utrzymania rodziny są zarobki męża wnioskującej w wysokości 200 zł. , zasiłek z tytułu ciąży pobierany przez córkę wnioskującej w kwocie 241,77 zł. i zasiłek rodzinny na 1 osobę w wysokości 36,90 zł. - w sumie 478,67 zł. Kryterium dochodowe wynikający z art. 4 ustawy wynosi 1315,00 zł. Organ stwierdził, że rodzina spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania zasiłku okresowego, jednak pomoc taka, z uwagi na brak środków, nie może być udzielona. Jak wynika z art. 31 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy jest świadczeniem fakultatywnym tzn. może być przyznany jeżeli Ośrodek dysponuje środkami finansowymi. W pierwszej kolejności zabezpieczone być muszą świadczenia obowiązkowe takie jak renty socjalne, zasiłki stałe. W projekcie budżetu na rok 2001 r. Ośrodek ma zabezpieczoną kwotę 250.000 zł., co jest niewystarczające nawet na pokrycie potrzeb w zakresie świadczeń obligatoryjnych. W odwołaniu od tej decyzji M. P. opisała swą sytuację rodzinną i materialną i zarzuciła, że jej rodzina została pozbawiona środków do życia. Podała, że oboje z mężem są bezrobotni, mąż nie ma stałej pracy, a córka S. w grudniu 2000 r. urodziła dziecko. Decyzją z dnia [...] 2001 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji utrzymało w mocy powtarzając ustalenia oceny tego organu. Dodało, że Kolegium zwróciło uwagę, że Ośrodek, w okresie, kiedy dysponował środkami, udzielał pomocy rodzinie M. P. od wielu lat zarówno w formie zasiłków celowych na żywność, jak i zasiłków okresowych, bezpłatnych obiadów, zasiłku z tytułu ciąży. Tylko w 2000 r. rodzina otrzymała w formie zasiłków okresowych łącznie 2950 zł. Zauważyło też Kolegium, że odmowa przyznania świadczenia w danym miesiącu nie ogranicza prawa strony do ponownego wystąpienia z wnioskiem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. powtórzyła treść odwołania. Zarzuciła, że nie jest prawdą, jakoby otrzymywała zasiłki celowe na żywność, a jej córka otrzymywała w szkole nie obiady tylko bułki i tylko przez pół roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swe stanowisko. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw : z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że zakres jej kontroli sądowej jest ograniczony do badania, czy podjęcie rozstrzygnięcia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury. W szczególności sąd kontroluje, czy podjęto wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalającego na stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, oraz czy podjęta decyzja nie nosi znamion dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowo-administracyjną. Zasada generalna, jaką winny kierować się organy administracji w tego rodzaju postępowaniach wynika z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Wg. niej granice swobody organu wyznaczają z jednej strony interes społeczny, z drugiej słuszny interes obywateli. Właściwe wyważenie tych interesów wymaga sięgnięcia do przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę uznaniowego działania organu. Zawierają one z reguły co najmniej ogólne wskazania kierunkujące ocenę. W ustawie o pomocy społecznej wskazania takie zostały określone. Generalnie, zgodnie z art. 1 ust 1 i art. 2 celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których dane osoby samodzielnie przezwyciężyć nie mogą nawet przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień, przyznawana zaś pomoc winna być adekwatna do tego celu i do możliwości pomocy społecznej. W sprawie niniejszej organy administracji swego zadania nie wykonały poprawnie. Stwierdziły, że rodzina skarżących spełnia kryterium dochodowe określone przepisem art. 4 ustawy , że nie radzi sobie sama z zaspokojeniem potrzeb bytowych i wymaga pomocy. Rzeczywiście rozstrzygając co do wniosku o przyznanie zasiłku okresowego organy zobowiązane były wziąć pod rozwagę fakt, że prawo do korzystania z pomocy społecznej mają wszystkie osoby jej wymagające, a w pierwszej kolejności muszą być realizowane świadczenia o charakterze obligatoryjnym. Przy ograniczonych środkach przeznaczanych na pomoc, nie jest możliwe całkowite zaspokojenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, a konieczne jest hierarchizowanie potrzeb w stosunku do możliwości. Wynikiem oceny jednak, w którym miejscu owej hierarchii winny być umieszczone potrzeby rodziny skarżącej nie może być odmowa udzielenia koniecznego, nawet minimalnego wsparcia. Założenie z góry, że - bez względu na sytuację rodziny - świadczenie i tak nie może być przyznane z powodu braku środków jest w istocie równoznaczne z odmową realizacji zadania przewidzianego ustawą. Możliwości pomocy - to tylko jeden z elementów, /a nie jedyny element/ mogących mieć znaczenie dla treści decyzji w sprawie zasiłku okresowego. Odmowy przyznania tego świadczenia tylko i wyłącznie z powodu braku środków nie można pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym. Takie rozstrzygnięcie bowiem wykracza poza ramy dozwolonego uznania administracyjnego. Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.