II SA/Kr 1284/17

WyrokWSA w Krakowie2017-11-28

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Beata Łomnicka, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która odpłatnie przekazała gospodarstwo rolne Państwu, przysługuje prawo do nieodpłatnego przyznania własności działki gruntu w trybie art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników?
Ratio decidendi
Osobom, które odpłatnie przekazały gospodarstwo rolne Państwu, nie przysługuje prawo do nieodpłatnego przyznania własności działki gruntu na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji, w których przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu nastąpiło nieodpłatnie w zamian za świadczenia emerytalne lub rentowe, a rolnikowi pozostawiono prawo do bezpłatnego użytkowania części gruntu lub lokalu.
Stan faktyczny
Skarżąca S. K. wniosła o nieodpłatne przyznanie własności działki gruntu, która została przejęta przez Państwo na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z 1980 r. za spłatą w ratach. Organ I instancji odmówił, uznając, że przekazanie było odpłatne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, wskazując, że warunkiem nieodpłatnego przyznania własności jest nieodpłatne przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu zgodnie z przepisami z 1977 r. Skarżąca zarzuciła błędy w ustaleniu daty wygaśnięcia prawa użytkowania oraz naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że obie decyzje odpowiadają prawu, choć z niedostatkami uzasadnienia.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania prawa własności nieruchomości skargę oddala. Sygn. akt II SA/Kr [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 maja 2017 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie nieodpłatnego przekazania prawa własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1259 ha poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz S. K.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. S. K. wystąpiła z wnioskiem o nieodpłatne przyznanie własności działki nr [...] położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...]. W trakcie postępowania ustalono, że decyzją Naczelnika Gminy w [...] z dnia 7 lutego 1980 r., nr [...] orzeczono m.in. o przejęciu na własność Państwa działki nr [...] o pow. 2,02 ha położonej we wsi C. gmina M. stanowiącej własność S. K.. Wartość nieruchomości określono na [...] zł. Od sumy tej odjęto kwotę [...]zł z tytułu zadłużenia wobec Państwa. Za przejętą nieruchomość S. K. miała otrzymywać w miesięcznych ratach po [...] zł. S. K. została właścicielką działki nr [...] o pow. 2,43 ha położonej w obr. [...], jedn. ewid [...] na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 27 września 1976 r., wydanego przez Naczelnika Gminy M.. Porównanie mapy katastralnej z aktualną mapą ewidencyjną obrębu [...] prowadzi do wniosku, iż parcela katastralna [...] odpowiada działce nr [...]. Decyzją Wójta [...] z dnia 14 czerwca 2005 r., nr [...] zatwierdzono podział działki [...] i o pow. 2,02 ha na działki nr [...] o pow. 0,1259 ha, [...] o pow. 0,1628 ha , nr [...] o pow. 1,73 ha. Dalej Starosta przytoczył treść art. 118 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt. II SA/Rz [...], z którego wynika, iż przez przekazanie gospodarstwa rolnego należy rozumieć nieodpłatne przeniesienie na rzecz państwa własności i posiadania gospodarstwa rolnego. W tej sprawie nastąpiło przekazanie odpłatne, za przekazanie gospodarstwa S. K. otrzymywała miesięczne raty po [...] zł, a zatem wniosek musiał zostać załatwiony odmownie. Od decyzji tej odwołanie złożyła S. K. podnosząc, iż organ I instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w myśl przepisów dotychczasowych. Przepis art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie uzależnia nieodpłatnego przekazana działki na rzecz wnioskodawczyni od nieodpłatnego jej nabycia przez Państwo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 19 lipca 2017 r., znak [...] działając na podstawie art. 118 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1909 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 poz. 277) i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu Kolegium przywołało art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazując, że warunkiem przyznania nieodpłatnie własności działki stosownie do powołanego wyżej art.118 ust. 1 ustawy jest przysługiwanie prawa użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów. Dotychczasowymi przepisami, o których mówi art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników są przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. z 1977 r., Nr 32, poz. 140). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt tej ustawy przez przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu - rozumie się nieodpłatne przeniesienie na rzecz Państwa własności i posiadania gospodarstwa rolnego. Działka nr [...] została przejęta na własność Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia 7 lutego 1980 r., nr [...]/80 za sumę [...] zł płatną w ratach po [...] zł miesięcznie. Tak więc nie zachodzi przesłanka przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, gdyż przekazanie to nastąpiło odpłatnie. W wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn.. akt II SA/Rz [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przyjął podobne stanowisko. W aktach sprawy znajduje się kserokopia powołanej wyżej decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia 7 lutego 1980 r. Punkt 6 tej decyzji stanowi, iż "Zobowiązuje się dotychczasowego właściciela do użytkowania wyżej wymienionego gruntu do dnia [...] 1981 r. do dnia przejęcia gruntu przez Urząd Gminy". Przy czym wskazać należy, iż data roczna jest "niewyraźna" i w związku z tym brak jest całkowitej pewności co do niej. Jednakże nie budzi wątpliwości, iż prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu było ograniczone czasowo, a grunt miał być przejęty przez Urząd Gminy. W tym stanie rzeczy wobec czasowego ograniczenia prawa użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego nie można stwierdzić, iż S. K. przysługuje prawo użytkowania działki gruntu. Bowiem prawo to było ograniczone datą, w której działka miała być przejęta przez Urząd Gminy. W powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, iż "W przypadku wystąpienia z wnioskiem z art. 118 ust. 1 ustwy o ubezpieczeniu społecznym rolników należy zatem ustalić, czy żądający przyznania prawa własności działki legitymuje się prawem jej użytkowania, to znaczy czy takie prawo zostało ustanowione w decyzji przejmującej gospodarstwo rolne na rzecz Państwa, oraz czy prawo to nie wygasło.". Opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. K.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że datą wygaśnięcia prawa użytkowania dotychczasowego właściciela działki nr [...] był 31 sierpnia 1981 r., mimo iż z decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia 2 lutego 1980 r., nr [...]/80 taka data nie wynika, wynika natomiast, że dotychczasowy właściciel został zobowiązany do użytkowania gruntu do dnia przejęcia gruntu przez Urząd Gminy, co nigdy nie nastąpiło, zaś Organ II instancji zaniechał zbadania tejże okoliczności oraz błędne ustalenie w sposób sprzeczny z brzmieniem pkt 6 w/w decyzji Naczelnika Gminy w M. , że skoro prawo dotychczasowego właściciela do użytkowania działki nr [...] było ograniczone czasowo nie można w chwili obecnej ustalić, czy przysługuje ono wnioskodawczyni, wobec czego organ II Instancji całkowicie zaniechał badania tejże okoliczności; - art. 15 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ II instancji nowych, dodatkowych ustaleń i rozpoznanie sprawy w innym zakresie niż została rozstrzygnięta decyzją organu I instancji; - naruszenie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o odmowie nieodpłatnego przyznania na rzecz wnioskodawczyni własności działki nr [...] w C. mimo spełnienia przez skarżącą przesłanek zobowiązujących organy do uwzględnienia jej wniosku, wobec czego organ II instancji zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji i jej zmiany, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi S. K. podniosła, że - jak wynika z treści kserokopii dokumentu urzędowego zalegającego w aktach sprawy - decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia 2 lutego 1980 r., nr [...] - organ dokonujący przejęcia zobowiązał w pkt 6 dotychczasowego właściciela do użytkowania przedmiotowej działki do dnia przejęcia jej przez Urząd Gminy. Podkreślono, że z pkt 6 tej decyzji nie wynika żadna data dzienna, tym bardziej data ustalona przez organ - 31 sierpnia 1981 r., wskazano w nim natomiast, że dotychczasowy właściciel zobowiązany jest do użytkowania gruntu do dnia jego przejęcia przez Urząd Gminy. Kluczowe zatem w tej sprawie było ustalenie, z jaką data nastąpiło przejęcie. Okoliczność ta jak najbardziej mogła zostać ustalona. Organ II instancji uznał, że skoro grunt miał zostać przejęty przez Urząd Gminy to prawo użytkowania działki było ograniczone, nie badał jednak okoliczności, czy już wygasło na skutek jego przejęcia, czy też grunt pozostaje w użytkowaniu wnioskodawczyni. Skarżąca podkreśliła, że Urząd Gminy nigdy nie dokonał przejęcia działki, a wnioskodawczyni nadal ją użytkuje, zatem prawo użytkowania nie wygasło. Wygaśnięcie prawa właściciela działki nr [...] do jej użytkowania uzależnione było nie od nadejścia konkretnej daty, lecz zaistnienia zdarzenia, jakim miało być przejęcie działki przez Urząd Gminy. Do tak określonego terminu, na podstawie art. 116 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o warunku, a więc z chwilą nadejścia zdarzenia (przejęcia przez Urząd Gminy działki nr [...]), powstają bądź ustają skutki prawne - w niniejszej sprawie prawo wnioskodawczyni do użytkowania działki. Organ II instancji naruszył także zasadę dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. albowiem Organ I instancji wydał decyzje odmowną stwierdzając, że nie została spełniona przesłanka "przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w myśl przepisów dotychczasowych" nie czyniąc dalszych ustaleń, tymczasem organ II instancji nie zajął się badaniem tejże przesłanki, lecz bezpodstawnie ustalił, iż nie da się stwierdzić, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo użytkowania przedmiotowej działki i uznając, iż przesłanka ta nie została spełniona utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, że decyzja Naczelnika Gminy w M. z dnia 7 lutego 1980 r., w punkcie 6 tej decyzji stanowi, iż "Zobowiązuje się dotychczasowego właściciela do użytkowania wyżej wymienionego gruntu do dnia [...] 1981 r. do dnia przejęcia gruntu przez Urząd Gminy". Tak więc da się ustalić datę do której S. K. miała ustawione prawo użytkowania gruntu, choć data roczna jest niewyraźna jest to najprawdopodobniej 1981 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że co do zasady obie decyzje odpowiadają prawu, choć posiadają pewne niedostatki uzasadnienia wynikające z błędnej interpretacji przepisów. W pierwszej kolejności zatem przytoczyć należy materialnoprawne podstawy wydania zaskarżonych decyzji. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stanowił Art. 118 (ust. 1 i 4) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 277 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem : "1. Osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. 2. Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. 4. Decyzje w sprawach określonych w ust. 1-2a wydaje starosta. 5. Skorzystanie z uprawnień przewidzianych w ust. 1 i 2 nie ma wpływu na wysokość emerytury i renty." Art. 118 ust. 1 stanowi o uprawnieniu, tego, komu "przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów". W pierwszej kolejności ustalić należy zatem treść "dotychczasowych przepisów" a następnie ustalić co na ich gruncie oznacza pojęcie "prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu". "Dotychczasowe przepisy" o których mowa w art. 118 ust. 1 to przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. (Dz. U. Nr 32, poz. 140), zwana dalej ustawą z 1977 r., na podstawie których wydana została decyzja z 7.02.1980 r. Naczelnika Gminy w M. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka [...] stanowiącej własność S. K.. Ustawa z 1977 r. została uchylona ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.), a ta z kolei uchylona została aktualnie obowiązującą ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w której znajduje się przepis przejściowy - art. 118. Decyzja z 7.02.1980 r. Naczelnika Gminy w M. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka [...] stanowiąca własność S. K. wydana została na podstawie art. 53 oraz art. 57 ustawy z 1977 r., jak wynika z jej treści - na wniosek S. K. o przekazanie gospodarstwa rolnego /jego części za spłaty pieniężne. Jednak nie jest wystarczająca lektura wyłącznie przepisu art. 53 i 57 ustawy z 1977 r. dla dokonania prawidłowej interpretacji pojęcia "prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu". Co do zasady, ustawa z 1977 r. regulowała system zaopatrzenia emerytalnego oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin. Art. 2 ust. 1 wskazywał jakie łącznie warunki musi spełnić rolnik, aby przysługiwała mu emerytura. Jednym z tych warunków (art. 2 ust. 1 pkt. 3) było przekazanie następcy lub Państwu gospodarstwa rolnego, którego wartość nie uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat prowadzenia gospodarstwa przed jego przekazaniem, chyba że obniżenie wartości gospodarstwa nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez rolnika; przy czym przez "przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu", ustawa rozumiała nieodpłatne przeniesienie na rzecz Państwa własności i posiadania gospodarstwa rolnego (art. 75 ust. 1 pkt. 4). Rozdział 5 tej ustawy(art. 43 i następne), regulował zasady przekazywanie gospodarstw rolnych, które to przekazanie (nieodpłatne) stanowiło jeden z warunków uzyskania emerytury. Art. 45 stanowił, że w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo. Dalej, zgodnie z art. 55: "1. Jeżeli przedmiotem odpłatnego przejęcia na własność Państwa są wszystkie nieruchomości, właściciel ma prawo zatrzymać budynki bądź niektóre z nich; art. 51 ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio. 2. Właścicielowi, który przekazał Państwu nieruchomości wraz z budynkami, przysługuje prawo do bezpłatnego: 1) korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia jego potrzeb, 2) użytkowania działki gruntu o obszarze do 0,3 ha." Oznacza to, że ustawodawca przewidział sytuację, w której z powodu braku możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy – przejmie je od rolnika nieodpłatnie, lecz w zamian za emeryturę - Państwo. Równocześnie, w przypadku przekazania całego gospodarstwa rolnego (wraz z budynkami), ustawodawca postanowił pozostawić rolnikowi do bezpłatnego używania lokal mieszkalny i pomieszczenia gospodarskie w potrzebnym rozmiarze oraz przyznał takiemu przekazującemu prawo bezpłatnego użytkowania działki gruntu o obszarze do 0, 3 ha – wszystko po to, aby osoba przekazująca gospodarstwo rolne państwu w zamian za emeryturę miała warunki do dalszej egzystencji. Podobnie art. 22 stanowił, że rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu, ma prawo do bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o obszarze do 0,3 ha.(ust. 1). Rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu wraz z budynkami, ma prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia potrzeb rolnika i jego rodziny (ust. 2). Art. 118 ust. 1 ustawy stanowi o takim właśnie "prawie użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów". Działka ta musiała rolnikowi być pozostawiona do bezpłatnego użytkowania, po bezpłatnym przekazaniu całego gospodarstwa w zamian za emeryturę, a wielkość działki ograniczała się do 0,3 ha. Natomiast art. 118 ust. 2 (w logicznej konsekwencji) stanowi o "prawie do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów". Przepis ten dotyczy z kolei sytuacji, o której mowa w art. 55 ust. 2 pkt. 1 ustawy z 1977 r. Natomiast przepis art. 53 ust. 1 (który był podstawą wydania decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia 7 lutego 1980 r.), stanowił że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Drugi z przepisów wskazany w podstawie prawnej decyzji z 7.02.1980 r. Naczelnika Gminy w M. , to art. 57 ustawy z 1977r. Przepis ten stanowił o formie prawnej załatwienia: odpłatnego przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Państwa oraz ustalenia uprawnień właściciela określonych w art. 55 ust. 2. Miała być to forma decyzji naczelnika gminy. Odrębną podstawę prawną dla wydania decyzji przez naczelnika gminy w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego stanowił art. 52 ust. 2, przy czym pamiętać należy, że "przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu", to nieodpłatne przeniesienie na rzecz Państwa własności i posiadania gospodarstwa rolnego. Decyzja. Naczelnika Gminy w M. z 7.02.1980 r. nie została wydana ani na podstawie art. 45, art. 55, art. 22 ani też art. 52, ale na podstawie przepisu o odpłatnym przejęciu gospodarstwa rolnego. Podstawa prawna decyzji koresponduje z jej treścią – skarżąca przekazała nieruchomość rolną za spłaty, otrzymała z tego tytułu [...] zł. w ratach miesięcznych po 5 tysięcy złotych. Sposób wypłaty był zresztą zgodny z § 41 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. (Dz. U. Nr 37, poz. 166). Zgodnie z tym przepisem, wypłaty należności za nieruchomości nabyte przez Państwo dokonuje bank spółdzielczy w ratach miesięcznych po 5 tys. zł. Przepis przejściowy art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników z całą pewnością nie ustanawia regulacji, w konsekwencji której Państwo miałoby przekazać na własność rolnika dowolnego obszaru nieruchomość rolną, którą uprzednio na jego wniosek odkupiło. Nie sposób znaleźć żadnego logicznego uzasadnienia takiej interpretacji art. 118 ust. 1 (i ust. 2). Natomiast stosunkowo łatwo znaleźć uzasadnienie dla tej regulacji w przypadku osób, które przekazały państwu swoje gospodarstwo rolne w zamian za emeryturę, ale równocześnie nieprzerwanie korzystały czy to z niewielkich działek rolnych czy to z lokali mieszkalnych i pomieszczeń gospodarskich, pozostawionych im do nieodpłatnego używania. Tym samym pkt. 6 decyzji z dnia 7.02.1980 r. Naczelnika Gminy w M. , zobowiązujący dotychczasowego właściciela do użytkowania odkupionego przez państwo gruntu, choć różnie brzmiący w dwóch różnych kserokopiach decyzji, nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Pojęcie użytkowania w nim użyte nie jest bowiem tożsame z pojęciem "prawa użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów". Być może zapis taki uzasadniony był chęcią utrzymywania nieruchomości rolnych w tzw. dobrej kulturze rolnej , co jednak lepiej zapewniała osoba fizyczna (były właściciel) niż Państwo. Rozważania te jednak nie mają w sprawie żadnego znaczenia albowiem pewne jest, że skarżącej na podstawie decyzji z dnia 7.02.1980 r. Naczelnika Gminy w M. nie przysługuje prawo, o którym mowa w art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wobec powyższego – pomimo częściowo błędnego uzasadnienia -zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło