II SA/Kr 1288/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, M. T. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej w kwocie 500 zł powołując się na bardzo trudną sytuację materialną. Wniosek ten nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny za pismem z dnia [...] stycznia 2008 roku przesłał skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia i odesłania do sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] lutego 2008 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek M. T. na urzędowym formularzu "PPF". Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim mężem R. T. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 2.138,93 zł i stanowi go świadczenie rentowe skarżącej w wysokości 597,46 zł oraz świadczenie emerytalne jej męża w wysokości 1.541,47 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 50 m², mieszkanie o powierzchni 85 m² oraz nieruchomość rolna o areale 0,0791 ha. Nie dysponuje ona natomiast zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy M. T. podniosła, iż znajduje się w trudnych warunkach materialnych. Od 25 lat przebywa na rencie inwalidzkiej. W listopadzie 2007 roku skarżąca została poddana zabiegowi operacyjnemu. Pozostaje na stałe na leczeniu farmakologicznym. Renta, którą otrzymuje w dużej mierze przeznaczana jest na zakup lekarstw. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód (post. NSA z dnia [...] grudnia 2002 r., [...]). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2005 r. (sygn. akt [...]) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi w wysokości 500 zł. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca otrzymuje stałe miesięczne dochody z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 597,46 zł. Co prawda nie są to dochody wysokie, zważywszy że skarżąca jest osobą pozostającą w stałym leczeniu farmakologicznym i, jak oświadczyła, rentę w dużej mierze przeznacza na zakup lekarstw. Należy jednak zauważyć, że znacznie wyższe dochody uzyskuje małżonek skarżącej, pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym. Łączny dochód rodziny wynosi więc 2.138,93 zł. Sytuacja taka pozwala na poczynienie oszczędności celem zabezpieczenia stosownych środków na pokrycie kosztów sadowych w niniejszej sprawie. Oprócz stałych miesięcznych dochodów skarżąca dysponuje majątkiem o znacznej wartości w postaci domu o powierzchni 50 m², mieszkania o powierzchni 85 m² oraz nieruchomości rolnej o areale 0,0791 ha. W tym miejscu należy podkreślić, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...]). Fakt, że strona korzysta z majątku w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje bieżących środków na koszty postępowania. Zdaniem orzekającego bieżące dochody, nawet po uwzględnieniu wydatków przeznaczanych na leczenie, których wysokość nie przekracza kwoty otrzymywanej renty, pozwalają skarżącej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez stronę skarżącą kosztów jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżącej będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).