II SA/Kr 1297/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg M.S. i A.K. na decyzję Wojewody [....] z dnia 23 lipca 2012 r. Nr: [....] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [....] z dnia 23 lipca 2012 r. Nr: [....] v w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku skarżąca M.S. zawarła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sadowych, gdyż jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w O. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 września 2012 roku skarżącej został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz "PPF". Z danych w nim zawartych wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 24-letnią córką A. i 20-letnim synem M. Ich miesięczny dochód wynosi 1.598,40 zł i stanowi go zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez skarżącą w wysokości 748,40 zł, alimenty na syna M. w wysokości 400 zł oraz czynsz za wynajem mieszkania w wysokości 450 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 1/3 we własności domu o powierzchni 150 m² położonego w O. przy ul. [....] , mieszkanie o powierzchni 47,49 m² położone w O. przy ul. [....] oraz udział 1/24 we własności działki (gospodarstwo rolne) wielkości 4,87 ha położonej w miejscowości S. Skarżąca dysponuje oszczędnościami w wysokości 55.252 zł, nie posiada natomiast przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy M.S. podniosła, iż pozostaje w ciężkiej sytuacji materialnej. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku do dnia 3 listopada 2012 roku. Mieszka w domu jednorodzinnym wspólnie z dziećmi A. i M. , pozostającymi na jej utrzymaniu. Córka ukończyła studia i do dnia dzisiejszego nie podjęła pracy, a syn jest studentem Politechniki [....] w [....] . Skarżąca ponosi koszty utrzymania domu, w którym oprócz niej i dzieci, zamieszkuje również matka wnioskodawczyni pozostająca na emeryturze. M.S. utrzymuje się z malejących oszczędności pozostałych po podziale majątku dorobkowego po rozwodzie w 2007 roku. Dzieci skarżącej pozostają na jej utrzymaniu, nie posiadają majątku, ani własnych dochodów. Obecnie dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi 532,80 zł, natomiast od 4 listopada 2012 roku, gdy skarżąca utraci prawo do zasiłku, dochód ten będzie wynosił 283,30 zł brutto. Oszczędności, które wnioskodawczyni posiada na lokatach bankowych, musi przeznaczyć na bieżące, stale zwiększające się koszty utrzymania siebie i dzieci. Z tych względów wnosi ona o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1270, dalej p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie tego prawa we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, które jej to umożliwiają. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez M.S. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawczyni. Jak wynika z akt sprawy sytuacja ,M.S. nie jest łatwa, bowiem jest ona osobą bezrobotną pobierającą do dnia 4 listopada 2012 roku zasiłek dla bezrobotnych i mającą na utrzymaniu dwoje dzieci. Zauważyć jednak należy, że skarżąca dysponuje majątkiem nieruchomym znacznej wartości w postaci udziału 1/3 we własności domu o powierzchni 150 m², udziału 1/24 we własności nieruchomości rolnej wielkości 4,87 ha, ponadto jest właścicielką mieszkania o powierzchni 47,49 m². Jest to kwestia istotna dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, bowiem posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Skarżąca uzyskuje pożytki z posiadanego majątku, jak bowiem oświadczyła z wynajmu mieszkania stanowiącego jej własność uzyskuje dochody w wysokości 450 zł miesięcznie. Ponadto istotnym w sprawie jest fakt, że M.S. dysponuje oszczędnościami w znacznej wysokości. Posiadane na lokatach bankowych środki finansowe w wysokości 55.252 zł pozwolą stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jej sytuacji majątkowej. Orzekający uznał zatem, że skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącą kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).