II SA/Kr 1298/06

WyrokWSA w Krakowie2007-12-04

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Grażyna Firek, Renata Czeluśniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz gminy, złożony przez jednego ze współwłaścicieli w jego imieniu własnym, skutkuje nabyciem prawa do odszkodowania również dla drugiego współwłaściciela, który nie złożył odrębnego wniosku w ustawowym terminie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz gminy, złożony przez jednego ze współwłaścicieli w jego imieniu własnym, nie skutkuje nabyciem prawa do odszkodowania dla drugiego współwłaściciela, który nie złożył odrębnego wniosku w ustawowym terminie. Prawo do odszkodowania przysługuje każdemu współwłaścicielowi z osobna, a złożenie wniosku przez jednego z nich nie zastępuje obowiązku złożenia wniosku przez drugiego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą odcinek drogi publicznej, która z mocy prawa przeszła na własność Gminy Miasta T. z dniem 1 stycznia 1999 r. Właścicielem nieruchomości przed przejęciem był F.K., a po jego śmierci spadkobiercami po ½ części zostali jego dzieci: A.W. i K.K. K.K. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania, jednak jego siostra A.W. nie złożyła takiego wniosku w ustawowym terminie. Organ I instancji ustalił odszkodowanie dla K.K., a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że A.W. utraciła prawo do odszkodowania z powodu niezłożenia wniosku w terminie.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę K.K. na decyzję Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Grażyna Firek WSA Renata Czeluśniak (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 . r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody z dnia [....] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala II SA/Kr 1298/06 Uzasadnienie Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 73 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), art. 130 ust. 2 , art. 132 ust. 1, 2 i 3, art. oraz 134 ust. 1, 2 w związku z art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr.6 261 poz. 2603) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku K.K. ustalił odszkodowanie na rzecz K.K. byłego współwłaściciela nieruchomości stanowiącej odcinek drogi publicznej zaliczonej do kategorii gminnej - ul....., nabytej przez Gminę Miasta T. z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa, decyzją Wojewody ....... ....oznaczonej jako dz. nr .....obr. .... o pow. całkowitej ...... m2 objętej księgą wieczystą nr ..... prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. Wydział .... Ksiąg Wieczystych. Wysokość odszkodowania za całą przejętą nieruchomość wyniosła [...] zł., a dla K.K. za udział w ½ części wyżej opisanej nieruchomości kwota odszkodowania wyniosła [...] zł. Gmina Miasta T. została zobowiązana do wypłaty określonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji z odsetkami ustawowymi w przypadku zwłoki w terminie zapłaty. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlegała waloryzacji na dzień jego wypłaty. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że ...... Urząd Wojewódzki w/w decyzją z dnia .......stwierdził przejście z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta T. własności nieruchomości wymienionej w sentencji decyzji. Na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną zaliczoną do kategorii dróg gminnych wypłaca gmina na wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Zgodnie z wpisem w dziale .... KW nr ...... prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. Wydział ....... Ksiąg Wieczystych właścicielem niniejszej nieruchomości był F.K........... Na podstawie postanowienia sądowego o nabyciu praw do spadku z dnia ................spadek po zmarłym w dniu ........1997r. F.K. w części dotyczącej gospodarstwa rolnego w skład, którego wchodzi działka nr...... nabyły jego dzieci: A.W. zd. K. oraz K.K. po 1/2 części każde. K.K. w przewidzianym ustawowo terminie wystąpił do Prezydenta Miasta T. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania. Wysokość odszkodowania ustalono na podstawie operatu szacunkowego wykonanego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego A.W. Ponadto organ I instancji wskazał, że A.W. , była współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości w 1/2 części, nie wystąpiła z wnioskiem o wypłatę odszkodowania, mimo iż została jako strona postępowania prawidłowo zawiadomiona o prawie do należnego jej odszkodowania oraz o ostatecznym terminie składania wniosków, który minął 31 grudnia 2005r. Dlatego też odszkodowanie zostało przyznane tylko jednemu ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, K.K. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody ....... wniósł K.K. . Odwołujący się podniósł, że tylko on jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ponieważ gospodarstwo rolne po śmierci ojca należało wyłącznie do niego, a siostra A.W. otrzymała w rozliczeniu dom oraz, że w księdze wieczystej figuruje obecnie K.K. jako jedyny właściciel nieruchomości. Wojewoda ...... decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte po drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.." Regulacja ta jest regulacją epizodyczną, gdyż skutek w postaci przejścia prawa własności odnosi się do określonego czasu, a zatem warunki wymienione w art. 73 muszą zaistnieć w dniu 31.12.1998r. i również na ten dzień należy ustalić właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W toku postępowania ustalono, że pomiędzy A.W. i K.K. doszło do zawarcia umowy o dział spadku dopiero w 2006 roku na podstawie aktu notarialnego z dnia......2006 r. Rep. A Nr........, a zatem w dniu 31.12.1998r. A.W. była współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości w 1/2 części. W pierwszej decyzji Wojewody .......... z dnia[....] . wszyscy wymienieni w niej współwłaściciele, w tym K.K. i A.EW. , zostali poinformowani, iż "byłym właścicielom przysługuje odszkodowanie, które ustalone i wypłacone będzie według trybu i zasad określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, jeżeli złożą stosowny wniosek do Prezydenta Miasta T. , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, najpóźniej do 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa". K.K. wystąpił z takim wnioskiem do Prezydenta Miasta T. w dniu........2005r., natomiast A.W. nie złożyła takiego wniosku w zakreślonym terminie. Ponieważ wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności, wniosek K.K. we własnym imieniu o odszkodowanie nie skutkuje tym samym dla A.W. , ponieważ to ona winna wystąpić w swoim imieniu ze stosownym wnioskiem do organu prowadzącego postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję Wojewody ...... do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K.K. , podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz, że strony niniejszego postępowania nie były informowane o terminie do złożenia wniosku o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda ........ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest uzasadniona. W ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy został prawidłowo ustalony przez organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W dniu 1 stycznia 1999r. Gmina Miasta T. nabyła przedmiotową nieruchomość. Zgodnie z treścią księgi wieczystej właścicielem tej nieruchomości był F.K. . Bezspornym jest jednak, że F.K. zmarł .........1997r., a jego spadkobiercami odnośnie gospodarstwa rolnego zostali A.W. i K.K. po ½ części. Zatem niespornym jest, że w dniu nabycia przez gminę własności nieruchomości będącej przedmiotem wywłaszczenia byli A.W. i K.K. , a notarialny dział spadku, na mocy którego jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości został skarżący, był przeprowadzony dopiero w 2006 roku. Z akt sprawy jednoznacznie również wynika, że A.W. i K.K. zostali zawiadomieni o przysługującym im względem gminy roszczeniu o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, o terminie zgłoszenia takiego roszczenia oraz konsekwencjach jego niedochowania (k. ..... akt administracyjnych). W ocenie Sądu nie budzi również wątpliwości wycena wartości wywłaszczonej nieruchomości dokonana w operacie szacunkowym sporządzonym przez A.W. W powyższym stanie faktycznym zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte po drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Natomiast na podstawie art. 73 ust. 4 powołanej ustawy odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną zaliczoną do kategorii dróg gminnych wypłaca gmina na wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r do 31 grudnia 2005r. Zatem decydujące znaczenie dla ustalenia kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z roszczeniem do gminy o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ma stan prawny tej nieruchomości w dniu poprzedzającym wywłaszczenie, czyli w przedmiotowej sprawie 31 grudnia 1998r. Z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po F.K. jednoznacznie wynika, że odnośnie gospodarstwa rolnego spadkobiercami są skarżący oraz A.W. po ½ części. Wywłaszczenie dotyczyło więc udziału we współwłasności przysługującemu każdemu z nich i każde z nich z osobna zobowiązane było do wystąpienia w odpowiednim terminie do gminy z roszczeniem o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że to on faktycznie był właścicielem całości wywłaszczonej nieruchomości oraz że obecnie figuruje on jako właściciel w księdze wieczystej. Jak wskazano wyżej dział spadku został przeprowadzony już po dacie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o odszkodowanie. Natomiast nieformalne porozumienia spadkobierców dotyczące podziału majątku spadkowego nie miały znaczenia dla organów administracji prowadzących postępowanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Dlatego też w ocenie Sądu skarżący jako współwłaściciel dysponujący połową udziału w wywłaszczonej nieruchomości był uprawniony do odszkodowania w wysokości połowy wartości tej nieruchomości i takie odszkodowanie zostało mu wypłacone. W związku z powyższym Sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania ani też prawa materialnego i uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło