II SA/Kr 1298/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W dniu [...] marca 2008 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. J., na urzędowym formularzu, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku w przedmiocie umorzenia postępowania. We wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J. J. Ich miesięczny dochód wynosi 2.033 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 1.233 zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 800 zł. Skarżący nie zadeklarował posiadania jakiegokolwiek majątku nieruchomego. Oświadczył, że dysponuje oszczędnościami pieniężnymi w wysokości 1.000 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż od 1982 roku jest inwalidą II grupy. Jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż wszystko drożeje, a emerytura skarżącego jest "ze starego portfela". Stan zdrowia skarżącego nie pozwala na "dorabianie". W. J. od dłuższego czasu leczy się na raka [...], a jego żona choruje na serce i osteoporozę (przeszła trzy operacje). Skarżący oświadczył, że jego wydatki miesięczne przedstawiają się następująco: 250 zł czynsz za mieszkanie, 200 zł prąd i gaz, 100 zł telefon, 100 zł środki czystości, 200 zł odzież, 300 zł zakup lekarstw, 50 zł lekarz, 50 zł dary na tacę, 100 zł odkładanie na wczasy. Łącznie wydatki skarżącego wynoszą 1.350 zł miesięcznie, do tego należy doliczyć wydatki na wyżywienie. W tej sytuacji skarżący wnosi o pozytywne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z formularza wniosku z dnia [...] marca 2008 roku wynika, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu art. 246 § 1 w/w ustawy przesłanką przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie faktem jest natomiast, że skarżący, po otrzymaniu zarządzenia z dnia [...] stycznia 2008 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, w dniu 14 stycznia 2008 roku opłatę tę uiścił. Następnie w dniu [...] marca 2008 roku skarżący uiścił opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia sądu z uzasadnieniem. Okoliczności te wskazują, że nie można stwierdzić, iż strona nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, skoro koszty takie właśnie uiściła. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny (por. J.P. Tarno komentarz do art. 246 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004) sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak w swym rozstrzygnięciu nie może wyjść ponad jej żądanie, ponieważ byłoby to przyznaniem prawa pomocy z urzędu. Zatem w przypadku, gdy strona wnosi o prawo pomocy w zakresie całkowitym sąd może przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym, po ustaleniu, że wnioskodawca spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Jak wynika z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dysponuje oszczędnościami w wysokości 1.000 zł, ponadto uzyskuje on stałe miesięczne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 1.233 zł. Stałymi dochodami w wysokości 800 zł dysponuje także żona skarżącego, pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem orzekającego sytuacja taka pozwala na poczynienie starań w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu pierwszej instancji w wysokości 100 zł stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy - co do zasady - powinno obejmować przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia), które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stałe dochody. W niniejszej sprawie skarżący dochodami takimi dysponuje. Zauważyć także wypada, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wśród wskazanych wydatków skarżącego znajdują się między innymi opłaty na telefon w wysokości 100 zł, dary na tacę w wysokości 50 zł, "odkładanie na wczasy" kwoty 100 zł. Wydatków tych z całą pewnością nie można zaliczyć do wydatków "koniecznego utrzymania". Przez wydatki konieczne należy bowiem rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (żywność, mieszkanie, ubrania ). Orzekający zauważa, że z akt sprawy wynika, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o nr ewid. [...] położonej w J., jednakże nie wykazał tego składnika majątkowego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] lipca 2004 roku sygn. akt [...] posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia. Oceniając powyższe orzekający uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazuje, że przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest brak jakiegokolwiek dochodu, zaś w zakresie częściowym brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W niniejszej sprawie sytuacje takie nie zachodzą. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1, art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).