II SA/Kr 1299/04

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia własności nieruchomości p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu [...] stycznia 2008r. A. R. złożył czwarty z kolei wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia własności nieruchomości. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podnosi, iż jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, cierpi na szereg dolegliwości i chorób, bardzo często jest hospitalizowany. Zdaniem Sądu, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż wniosek A. R. o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest czwartym z kolei wnioskiem w tej sprawie. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2007r. oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a następnie w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu od tegoż postanowienia – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 30 października 2007r. ponownie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości. Jak wynika z akt sprawy, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył w dniu [...] listopada 2007r., a zatem w niecały miesiąc po orzeczeniu Sądu. Postanowieniem Referendarza sądowe z dnia 14 grudnia 2007r. również i ten wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony. Z aktualnie złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż sytuacja materialna, bytowa i rodzinna wnioskodawcy nie uległa zmianie. Na uzasadnienie swego żądania wnioskodawca przytoczył niemal identyczne argumenty i okoliczności jak w poprzednich swych wnioskach. Już z tego powodu, wniosek skarżącego dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu należało uznać za nieuzasadniony. Zgodnie bowiem z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zważywszy na brzmienie cyt. przepisu należy wskazać, iż przepisy cyt. ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Tymczasem w kolejnym wniosku skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uległa zmianie ( aktualnie rozpatrywany wniosek to XERO formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego z dniu [...] listopada 2007r. ). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż rodzina utrzymuje się z renty inwalidzkiej inwalidy wojennego oraz emerytury w łącznej wysokości 2 807 zł. Żona skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada mieszkanie o pow. 66 m2 oraz grobowiec. Strona dodaje, iż posiadane mieszkanie z biegiem czasu staje się coraz bardziej potrzebne rodzinie. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu, w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, iż rodzina posiada stały dochód w wysokości 2 807 zł, jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżący wnosząc skargę do Sądu musi się bowiem liczyć z tym, iż będzie zobligowany do uiszczania stosownych należnych kosztów sądowych, a zatem winien w planowaniu swojego budżetu domowego przewidzieć również środki finansowe na ten cel. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż skarżący również nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ewentualnego kwalifikowanego zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle dokumentów znajdujących się z aktach sprawy, zdaniem Sądu, okoliczności te nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i uwiarygodnione, a bieżące dochody wnioskodawcy, nawet przy uwzględnieniu kosztów utrzymania i leczenia pozwalają skarżącemu na poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Tym bardziej, iż skarżący jako inwalida wojenny korzysta z szeregu ulg, w tym także w zakresie odpłatności za leki na podstawie ustawy z 29.05.1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, czy ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).