II SA/Kr 13/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. L. i A. L. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 listopada 2008 r., Nr: [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżących o ustanowienie pełnomocnika z urzędu W dniu 24 marca 2009 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. L. i A. L. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 listopada 2008 roku Nr [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych. W przedmiotowej sprawie Sąd postanowieniem z dnia 23 lutego 2009 roku odrzucił skargę B. L. i A. L. i zwrócił skarżącym wniesiony wpis w kwocie 200 zł z tego względu, iż skarżący, reprezentowani przez kwalifikowanego pełnomocnika nienależycie opłacili skargę. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami: T. L. i A. L. Zamieszkują wspólnie w domu o powierzchni 60 m². W skład majątku skarżących oraz rodziców wchodzi nieruchomość rolna wielkości 240 arów (B. L. 28 i 81 arów, A. L. 60 arów, A. L. 27 arów oraz 44 ary we współwłasności z T. L.) oraz budynek gospodarczy. Skarżący posiadają samochód osobowy [...] rok produkcji 19... o wartości 200 zł. Miesięczny dochód członków gospodarstwa domowego wynosi 3.250 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [...] zł, wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości [...] zł, emerytura T. L. w wysokości [...] zł oraz emerytura A. L. w wysokości [...] zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż mają niskie dochody. Rodzice są schorowani i często przebywają w szpitalu. Ojciec jest po zawale serca, leczy się na [...], a leki które zażywa są drogie. Matka cierpi na wrzody żołądka, ma włókniaki na wątrobie oraz problemy z tarczycą, leczy się neurologicznie. Miesięczne wydatki na lekarstwa wynoszą 500 zł, na prąd 200 zł, na gaz 10 zł. Na podatki gruntowe skarżący wydają kwartalnie 120 zł, na opłaty za budynki 180 zł, zaś za samochód płacą 218 zł rocznie. W piśmie procesowym z dnia 24 marca 2009 roku skarżący oświadczyli, iż z uwagi na nienależyte opłacenie skargi przez radcę prawnego W. B. – zrezygnowali z jego usług i dlatego występują w tej sprawie we własnym imieniu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy stanowi dofinansowanie jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.) W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżących sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania im prawa pomocy poprzez ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem sądowym, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, zaś jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy zarówno skarżąca, jak i jej mąż posiadają stałe miesięczne dochody w wysokości ok. 1.650 zł. Stałymi dochodami z tytułu emerytury w wysokości 1.600 zł dysponują także pozostający we wspólnym gospodarstwie ze skarżącymi rodzice. Oprócz stałych dochodów skarżący posiadają także majątek nieruchomy w postaci domu, gruntów rolnych oraz budynku gospodarczego. Posiadany majątek może przynosić potencjalne dochody (np. z tytułu dzierżawy), może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, w razie braku bieżących środków finansowych. Posiadanie nieruchomości rolnej daje także możliwości uprawy dla potrzeb własnych, co obniża wydatki związane z zakupem żywności. Sytuacja taka pozwala na zaoszczędzenie odpowiednich środków finansowych na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Orzekający pragnie zauważyć, że skarżący w toku niniejszego postępowania korzystali z pełnomocnika z wyboru, który działając w imieniu skarżących wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z akt sprawy wynika, że skarżący zrezygnowali z jego usług nie z powodu braku odpowiednich środków finansowych, lecz z powodu niezadowolenia z jego pracy (pełnomocnik wpłacił tytułem wpisu sądowego niewłaściwą kwotę pieniężną, w związku z czym skarga została odrzucona). Fakt zrezygnowania przez skarżących z usługi pełnomocnika z wyboru nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę orzekającego, gdyż przyznanie prawa pomocy jest determinowane wyłącznie przesłankami o charakterze finansowym. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zmianami).