II SA/Kr 1303/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy z wniosku S. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi S. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 września 2008 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu [...] stycznia 2009 r. S. D. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierający żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 września 2008 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał merytoryczne argumenty dotyczące przedmiotu sprawy. Wskazał, iż jego zdaniem sprawa jest skomplikowana i zawiła, w związku z czym wymaga udziału profesjonalisty. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowienie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 9 lutego 2009 r. W dniu 13 lutego 2009 r. (data nadania) S. D. wniósł sprzeciw od wyżej powołanego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z dochodzeniem przedmiotowego roszczenia, bowiem są one bardzo wysokie. Zdaniem skarżącego wpływ na wysokość kosztów ma przede wszystkim duża zawiłość sprawy oraz zagadnienia prawne, które powodują wysokie wynagrodzenie radcy prawnego. Skarżący wyraził stanowisko, iż możliwość uzyskania przez wnioskodawcę kredytu lub pożyczki, nie powinna uzasadniać odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem kredyt obciążony jest wysokimi odsetkami, co powoduje dodatkowe obciążenie dla budżetu domowego. Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył pismo, w którym podał, iż jedynymi dochodami jakie ma są te wykazane przez niego w formularzu i oświadczył, iż nie korzysta z pomocy społecznej oraz nie spłaca żadnych pożyczek, kredytów. Nadto podał, iż ponosi miesięczne wydatki w wysokości ok. 2 900 zł, na co przedstawił kopie rachunków za prąd, gaz i telefon. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżących w sprawie przyznania im prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie sprzeciwem skarżącego objęte zostało całe postanowienie referendarza sądowego. Mając na uwadze oświadczenie skarżącego o wysokości jego dochodów oraz o wysokości dochodów osiąganych przez żonę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe należy stwierdzić, iż wniosek skarżącego o całkowite zwolnienie od kosztów i ustanowienia radcy prawnego z urzędu jest nieuzasadniony. Sąd wziął również pod uwagę oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 14 kwietnia 2009 r. oraz informacje z załączonych do tego pisma dokumentów. Wynika z nich, że nie nastąpiła zmiana w sytuacji majątkowej strony. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, iż zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Obowiązek "wykazania" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trójką uczących się dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodu osiąganego przez skarżącego oraz jego małżonkę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący posiada dom jednorodzinny o pow. 365 m2, działkę o pow. 73 arów. Nadto posiada samochód osobowy marki [...] oraz [...]. Odnosząc do sytuacji majątkowej przedstawione powyżej zasady przyznawania skarżącym prawa pomocy należy stwierdzić iż skarżący S. D. jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie w całości oraz skorzystać z pomocy prawnej wykwalifikowanego prawnika bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Dochody skarżącego wynoszą [...] zł miesięcznie. Wydatki zaś skarżący wykazuje na poziomie 2.900 miesięcznie. Dochody skarżącego pozwalają na zaoszczędzenie kwoty potrzebnej do opłacenia kosztów sądowych w sprawie. Wpis sądowy od skargi w przedmiocie nakazu rozbiórki wynosi 500 zł. Taką sumę skarżący może wygospodarować nawet z bieżącego budżetu. Jest też w stanie ponieść koszty wynagrodzenia radcy prawnego, którego pomoc prawną uważa za konieczną. Należy bowiem podnieść, iż przesłanką otrzymania pomocy prawnej na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w formie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu jest tylko i wyłącznie sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Ustawodawca nie przewidział żadnej innej przesłanki jak choćby stopnia trudności sprawy. Zatem argumenty skarżącego o potrzebie pomocy ze strony profesjonalisty w prowadzeniu tej sprawy ze względu na jej skomplikowany charakter, nie mogą odnieść skutku prawnego. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwie wnioskodawca posiada zarówno majątek ruchomy nieruchomy (dom 365 m2, działka 73 ary ) jak i ruchomy (dwa samochody), a także stały dochód z tytułu prowadzonej wspólnie z żoną działalności gospodarczej. Wysokość posiadanych przez rodzinę wnioskodawcy miesięcznych środków finansowych znacznie przewyższa wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. W ocenie Sądu zarówno uiszczenie kosztów sądowych, jak i ewentualne ustanowienie radcy prawnego z wyboru w niniejszej sprawie nie pozostaje poza możliwościami finansowymi wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.