II SA/Kr 1304/25

WyrokWSA w Krakowie2026-01-28

Skład orzekający: Paweł Darmoń, Mirosław Bator, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna nakładająca obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym na zarządcę drogi, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której te urządzenia miałyby być wykonane, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na istotne naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczące zebrania i oceny materiału dowodowego, a także wadliwe nałożenie obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Obowiązek ten został nałożony na podmiot (zarządcę drogi), który nie jest właścicielem nieruchomości, na której roboty miałyby być wykonane, co narusza zasady prawa własności. Ponadto, organy nie zbadały wystarczająco wpływu innych czynników, takich jak budowa drogi czy infrastruktury towarzyszącej, na stosunki wodne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej Zarządowi Dróg Powiatu K. wykonanie urządzenia wodnego zapobiegającego zmianom stanu wody na gruncie, spowodowanym wykonaniem przepustu pod drogą powiatową. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zarząd Dróg Powiatu K. oraz M. F. zaskarżyli decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, błędne nałożenie obowiązku na podmiot niebędący właścicielem nieruchomości oraz brak wszechstronnej analizy przyczyn zmiany stosunków wodnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. Zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. ze skarg: Zarządu Dróg Powiatu K. oraz M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak: SKO.PW/4171/12/2025 w przedmiocie stwierdzenia zmian stanu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego Zarządu Dróg Powiatu K. kwotę 780 zł (siedemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego M. F. kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy M. decyzją z dnia 18 lutego 2024 r. znak: GARO.6331.1.2024. uznał, że wykonanie przepustu pod drogą powiatową nr [...] na działce nr [...] w miejscowości G., gmina M. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek nr [...] i [...] w miejscowości G., gmina M. i nakazał Zarządowi Dróg Powiatu K. - zarządcy drogi powiatowej nr [...] (działka nr [...] - ul. [...]) w m. G. , gm. M. - wykonanie w obrębie działki nr [...] m. G. , gm. M. urządzenia wodnego, funkcjonującego w przedłużeniu istniejącego rowu na działce nr [...], o charakterze zamkniętego przewodu (kanału) rurowego, średnica przewodu nie powinna być mniejsza niż 600 mm, umożliwiającego swobodny przepływ 80 Vs wody, która następnie powinna zostać skierowana do naturalnego koryta poniżej działki nr [...] oraz wyznaczającej termin wykonania ww. urządzenia w okresie 6 miesięcy, licząc od dnia kiedy wydana decyzja stanie się ostateczna, po uprzednim uzgodnieniu prac z właścicielem działki nr [...] w m. G. , gm. M.. Rozstrzygnięcie zapadło wobec przyjęcia oceny zebranych materiałów dowodowych oraz opinii wykonanej przez biegłego, że wykonanie w/w przepustu pod drogą powiatową spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek nr [...] i [...] w miejscowości G., gmina M.. W uzasadnieniu faktycznym decyzji organ I instancji przedstawił historycznie przebieg dotychczasowego postępowania, wszczętego wnioskiem z dnia 22 czerwca 2015 r. roku złożonym przez pana M. F.. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ podkreślił, iż uwzględnił zalecenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w decyzji SKO.PW/4171/81/2023 z dnia 31 października 2023r., którą uchylono wcześniejszą decyzję Wójta Gminy M. z dnia 24 sierpnia 2023r., znak:GARO.6331.8.2015. W decyzji organu odwoławczego wskazano m.in. pominięcie w postępowaniu wniosku M. C. z dnia 2 sierpnia 2016r. dot. zalania działki nr [...] z powodu braku odprowadzenia wody z rowu wzdłuż ulicy W. w związku z zabetonowaniem przepustu pod drogą, odprowadzającego wodę z rowu wzdłuż ulicy W. j do rowu pomiędzy działkami nr [...] oraz [...]. W związku z powyższym organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe o odebranie oświadczeń i wyjaśnień od pana M. C. oraz Zarządu Dróg Powiatu K. . Organ I instancji zwrócił się także o wyjaśnienia uzupełniające do sporządzonej w sprawie opinii do biegłego – autora opinii, który przedstawił propozycje rozwiązania problemu. Mając na uwadze obszerne wyjaśnienia biegłego i zebrany materiał dowodowy organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie wobec spełnienia przesłanek określonych w art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2017 poz. 1121), bowiem przepust funkcjonujący pod drogą na działce nr [...] powoduje niekorzystną zmianę w warunkach obiegu wody, przyczyniając się do zalewania skoncentrowanym strumieniem wód opadowych, działek nr: [...], [...], nałożono na ZDPK obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom. Odwołanie złożył M. F. zaskarżając decyzję w zakresie punktu II. oraz III czyli w zakresie nakazania dokonania odpowiednich prac naprawczych Zarządowi Dróg Powiatu K. w terminie wskazanym w decyzji zarzucając niewłaściwe uzasadnienie stanowiska organu wbrew ustaleniom dokonanym w sprawie. Odwołanie złożył także M. C. kwestionując zasadność wskazanych przez organ w decyzji działań naprawczych mających zapobiegać dalszym szkodom w terenie działek sąsiadujących z drogą powiatową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 5 sierpnia 2025 r. nr SKO.PW/4171/12/2025, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne w związku z art. 545 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku prawo wodne (Dz.U.2025.960 t.j.) oraz art. 138 § 1 pkt.1 kpa, utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji . W uzasadnieniu wskazano, że wobec treści przepisu przejściowego art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 2018 r.), niewymienionych w ust. 1-3d tego przepisu, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo wodne (wniosek z dnia 12 października 2017 r. r. — karta l, zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 28 listopada 2017 r., karta 10) sprawa rozstrzygana jest w oparciu o przepisy obowiązujące poprzednio, tj przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017, poz. 1121 ze zm.). Regulacje art. 29 tej ustawy odnoszą się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może : 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł-ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (art. 234 ust. 1 pkt 2) Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2). W przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 234 ust.3 ustawy) . Przy tym zgodnie z art. 234 ust. 5 postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Z treści przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Zmianą stanu wody na gruncie jest każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Zmianą taką będzie także zmiana stanu wód podziemnych, gdy wpływa na zmianę ilości wody na gruncie. Zmianą stanu wody na gruncie jest każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Zmianą taką będzie także zmiana stanu wód podziemnych, gdy wpływa na zmianę ilości wody na gruncie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód, oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. (ust 3). Obecnie rozpatrywane odwołanie M. F. oraz M. C. od decyzji w sprawie nakazania Zarządowi Dróg Powiatu K. zarządcy drogi powiatowej nr [...] (działka nr [...] - ul. [...]) - wykonanie w obrębie działki nr [...] m. G. , gm. M. urządzenia wodnego, funkcjonującego w przedłużeniu istniejącego rowu na działce nr [...], o charakterze zamkniętego przewodu (kanału) rurowego, średnica przewodu nie powinna być mniejsza niż 600 mm, umożliwiającego swobodny przepływ 80 Vs wody, która następnie powinna zostać skierowana do naturalnego koryta poniżej działki nr [...] oraz wyznaczającej termin wykonania ww. urządzenia w okresie 6 miesięcy, licząc od dnia kiedy wydana decyzja stanie się ostateczna, po uprzednim uzgodnieniu prac z właścicielem działki nr [...] w m. G. , gm. M., jest kolejnym w trwającym wiele lat postępowaniu. Przedmiotowa sprawa została wszczęta wnioskiem M. F. z dnia w dniu 22 czerwca 2015r. W trakcie prowadzonego postępowania sporządzona została w sprawie opinia biegłego rzeczoznawcy, która potwierdziła, że wykonanie przepustu pod drogą powiatową nr [...] na działce nr [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek nr [...] i [...]. Na podstawie przeprowadzonej opinii biegłego uznając ustalenia dokonane w tej opinii organ I instancji uznał, że zaszły przesłanki wskazane w art. 29 ustawy prawo wodne. Dodatkowo biegły w odpowiedzi na zalecenia Kolegium wyrażone w poprzednio wydawanej w sprawie decyzji wyjaśnił, że sytuacja hydrologiczna związana z funkcjonowaniem przepustu pod drogą na działce [...], niewątpliwie jest zmieniona względem układu naturalnego, czy nawet seminaturalnego i że zostało to szczegółowo uzasadnione w opinii. Wskazano, że spływ jest obecnie zmodyfikowany i nienaturalny, w odpowiedzi na wątpliwość wyrażoną w decyzji SKO, czy stan związany z funkcjonowaniem przepustu jest obecnie utrwalony w terenie, wyjaśniono, ze oczywiście tak i to oznacza, że jest to ewidentna zmiana układu hydrologicznego czyli "stanu wody na gruncie". Organ dokonał zatem oceny opinii sporządzonej w toku postępowania i uznał, że opinia ta została sporządzona przez osobę mającą wiedzę specjalistyczną i że jest spójna oraz logiczna i nie jest sprzeczna z informacjami zawartymi w materiałach przyjętych do opracowania tej opinii, jak również z dokumentacją zgromadzoną przez organ. Ta część decyzji nie jest kwestionowana przez odwołujących. W opinii biegły przedstawił natomiast propozycje rozwiązania problemu wskazując, że najprostsze oraz nienaruszające stosunków wodnych na innych działkach jest w obrębie działki [...] urządzenia wodnego, funkcjonującego w przedłużeniu istniejącego rowu na działce [...]. Zważywszy na istnienie w tym miejscu placu pokrytego kostką brukową, powinno mieć ono charakter zamkniętego przewodu (kanału) rurowego, umożliwiającego swobodny przepływ 80 Vs wody, która następnie powinna zostać skierowana do naturalnego koryta poniżej działki [...]. Z racji tego, że wspomniane koryto zanika w niższej części stoku, pozwoliłoby to na rozprowadzenie płynących wód na znacznym obszarze, upodabniając przepływ do naturalnego rozproszonego spływu wód w dół stoku. Dokładne określenie wymiaru przewodu rurowego oraz jego spadku powinno być zawarte w przyszłym szczegółowym projekcie, jednak średnica przewodu nie powinna być mniejsza niż 600 mm, alternatywna możliwość, niewymagająca współpracy z Wnioskodawcami postępowania, to pogłębienie rowu biegnącego w stronę zachodnią, tak żeby prowadził on wody dalej w kierunku zachodnim, do miejsca w którym mogłyby być one rozprowadzone po powierzchni terenu, bądź zrzucane do urządzenia wodnego lub cieku, który mógłby je przyjąć. Pogłębiony rów powinien zostać wykonany w sposób wykluczający przelewania się płynących nim wód poprzez jezdnię (przy jakimkolwiek przyhamowaniu spływu wód), co byłoby bardzo trudne, zważywszy na występujące przepływy rzędu 80 Vs. Oznacza to, że dno tego rowu powinno znajdować się na wysokości znacznie poniżej wysokości powierzchni drogi. Dokładne określenie parametrów rowu powinno nastąpić w szczegółowym projekcie (wymiary rowu oraz jego spadki), natomiast powinien on być gotowy do przyjęcia przepływu w wysokości 80 – 100 Vs. Jest to wariant kosztowny. Jest on też trudny do wdrożenia z uwagi na konieczność rozwiązania problemu legalnego zrzutu odprowadzanych wód. W ocenie Kolegium przyjmując założenie, że opinia biegłego w sprawie jest sporządzona przez osobę posiadającą specjalistyczną wiedzę odpowiada wyczerpująco na wszystkie postawione w postępowaniu pytania, wątpliwości jest dokładna i rzetelna, a udzielone wyjaśnienia w piśmie na zarzuty Odwołujących logicznie i jednoznacznie zdecydowanie uzupełniają przedłożoną opinię należy również przyjąć rozwiązania zaproponowane przez biegłego w celu rozwiązania problemu występujących szkód na nieruchomościach odwołujących się. Biegły w swojej opinii zaproponował dwa rozwiązania. Odwołujący M. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. obejmującej punkt II. oraz III ., i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie ze wskazaną w piśmie z dnia 17 marca 2024 r. pod lit. a) opcją rozwiązania problemu w ramach wykonania odpowiednich urządzeń regulujących stosunki wodne, korespondującą z rozwiązaniem wskazanym przez biegłego w opinii jako alternatywne, ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego pod lit. b) opcją rozwiązania problemu w ramach wykonania odpowiednich urządzeń regulujących stosunki wodne, jako zmodyfikowaną wersją rozwiązania zaproponowanego przez biegłego w opinii jako preferowane (modyfikacja w zakresie poprowadzenia zamkniętego przewodu kanału począwszy od przepustu pod drogą powiatową na działce nr [...] w stronę północną, w tym również poprzez działki [...] i [...] "aż do wąwozu, gdzie jest strumień "). W ocenie Kolegium spełnia swoje oczekiwane zadania ponieważ zobowiązuje Zarząd Dróg Powiatu K. do podjęcia w trybie możliwych określonych działań zapobiegających szkodom. Natomiast pozostałe zaproponowane przez biegłego rozwiązania powinny być realizowane z w dalszej kolejności. Zwłaszcza, że Zarząd Dróg Powiatu K. w piśmie z dnia 17 stycznia 2025 r. poinformował organ I instancji, o czym również powiadomiono odwołujących się, że w 2025 r. planowane jest przystąpienie do opracowania dokumentacji projektowej zadania pn "Wykonanie odwodnienia drogi powiatowej nr [...] w gaju ul. [...]". W sytuacji natomiast gdyby zaproponowane w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji rozwiązania nie okazały się wystarczająco skuteczne można ponownie domagać się realizacji prawa do zapobiegania naruszeniu przepisów prawa wodnego i szkodom. Orzekanie nakazów na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 r. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, który został także ustalony na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy. Stad też racjonalne jest założenie że biegły rzeczoznawca w swojej opinii a następnie organ w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji zaproponowane rozwiązania w celu zapobieżenia dalszym szkodom opiera na ustaleniach stanu faktycznego, które następnie organy I i II instancji oceniają na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego za prawidłowe. Nie można zgodzić się z odwołującymi się, że nie jest prawidłowym rozwiązaniem wskazane przez organ w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji rozwiązanie, gdyż w ich ocenie nie rozwiązuje problemu naruszania stosunków wodnych w obszarze drogi powiatowej w sposób ostateczny. Celem decyzji opartej na podstawie art. 29 ustawy prawo wodne jest bowiem zapobieżenie dalszym szkodom naruszenia stosunków wodnych, zatem celem rozwiązania zaproponowane przez biegłego mają wypełnić ten cel. Skargi, które Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli Zarząd Dróg Powiatu K. oraz M. F.. Zarząd Dróg Powiatu K. zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj: - art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 , art. 80, art. k.p.a 84 k.p.a. - poprzez naruszenie wynikających z ww. przepisów podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania, zasady udzielania informacji i zasady przekonywania, poprzez zaniechanie przez organ prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, uchybienie przez organ obowiązkowi zebrania, rozpatrzenia oraz oceny w sposób wszechstronny materiału dowodowego, naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do uznania, wbrew dowodom w sprawie, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie - działce nr [...] - szkodliwie wpływającej na grunty uczestników. 2) przepisu prawa materialnego - art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne - które miało wpływ na wynik sprawy, wskutek czego została wydana decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której organ ten bezpodstawnie nakazał jednostce budżetowej Powiatu K. , a nie właścicielowi działki - Gminie M. - wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wobec uznania zaistnienia zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty uczestników, co oznacza rażące naruszenie prawa, skutkujące jej nieważnością, - art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. 3) przepisu prawa materialnego - art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne - które miało wpływ na wynik sprawy, wskutek czego została wydana decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której organ ten nakazał jednostce budżetowej Powiatu K. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wobec uznania zaistnienia zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty uczestników w terminie 6 miesięcy licząc od dnia kiedy wydana decyzja stanie się ostateczna po uprzednim uzgodnieniu prac z właścicielem działki nr [...], podczas gdy żaden przepis ustawy Prawo wodne takiego terminu nie przewiduje, co oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej, skutkujące jej nieważnością w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślono, iż zgodnie z zapisem księgi wieczystej nr [...], prowadzonej m.in. dla działki nr [...] , właścicielem tej działki jest Gmina M.. Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie przepustu został zmieniony sposób użytkowania wydzielonej działki nr [...] - powstał wówczas nielegalnie zjazd z drogi; zjazd został posadowiony bez uzgodnienia z zarządcą drogi na łuku drogi. Co więcej, właściciel/użytkownik działki nr [...] dokonał samowolnego zaślepienia wylotu przepustu, co doprowadziło do zalania drogi i zagrożenia życia i zdrowia jej użytkowników. Nie bez znaczenia dla stosunków wodnych jest także kwestia ogrodzenia posadowionego przy działce nr [...]. Fakty te nie zostały należycie przeanalizowane w opinii biegłego a następnie w uzasadnieniu decyzji organu. Tymczasem powyższe istotne czynniki wpływające na zmiany stanu wody na gruncie powinny być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu. M. F. zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1.1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowego aktu w części - tj. w zakresie jego punktu II oraz III - i orzeczenie co do istoty sprawy, a to ze względu na poniżej wymienione naruszenia, wobec których organ odwoławczy nie mógł utrzymać w mocy decyzji organu I instancji, tzn.: - art. 7 k.pa., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na braku wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, dokonaniu i poczynieniu ustaleń faktycznych w sposób dowolny, w tym niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także wyprowadzeniu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy błędnych wniosków, które z niego nie wypływają - art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a., a także art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ I instancji do automatycznego powołania w uzasadnieniu swojej decyzji konkluzji przedstawionej przez biegłego, bez poczynienia samodzielnej analizy i ustaleń, podczas gdy naświetlanie i wyjaśnianie przez biegłego okoliczności z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych nie zwalnia organu od obowiązku czynienia ustaleń zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, jak również poprzez brak konkretnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zasadności przesłanek, którymi kierował się organ rozstrzygając w sposób określony w punkcie II. i III., jak również - poprzez nienależyte uzasadnienie faktyczne w powyższym zakresie, niewskazujące w żadnej mierze na podjęcie przez organ analizy treści przedmiotowego dowodu w sposób zgodny z zasadami swobodnej jego oceny, niezawierające wskazania, które z faktów organ ten uznał za udowodnione i na których dowodach się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. - art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, jako nieustosunkowującym się w szczególności do okoliczności podnoszonych w piśmie M. C. będącego stroną w sprawie z dnia 17 marca 2024 r., bez wskazania przez organ I instancji, które z faktów organ uznał za udowodnione i na których dowodach się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. - art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie rozwiązania (w ramach nałożenia obowiązku polegającego na wykonaniu odpowiednich urządzeń mających zapobiegać dalszym szkodom), nieuwzględniającego: a) aspektów skuteczności, efektywności, trwałości, proporcjonalności i kompleksowego charakteru stosowanych środków na terenach sąsiednich należących do wszystkich stron postępowania, jak również kwestii zawinienia powstałego stanu rzeczy lub przyczynienia się do zaistnienia wspomnianej zmiany stanu wody o takim charakterze; b) słusznych interesów stron dotkniętych szkodliwym oddziaływaniem zmiany stanu wód, c) kwestii generowania szkód w postaci zalewania jednych działek (lub ich części) kosztem likwidacji takich szkód na pozostałych działkach. 1.2. art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. 1.3. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 15 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń przy jednoczesnym braku ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów w odwołaniu od decyzji organu I instancji, z ograniczeniem się w istocie przez organ II instancji do powtórzenia stanowiska organu I instancji, a przez to uniemożliwienie realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uniemożliwienie dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, jak również zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji, co wespół skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Wójta Gminy M.; 1.4. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na braku wszechstronnej oceny przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całości zgromadzonego materiału dowodowego, dokonaniu analizy i poczynieniu ustaleń faktycznych w sposób dowolny, w tym niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także wyprowadzeniu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy błędnych wniosków, które z niego nie wypływają. 2. art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie rozwiązania (w ramach nałożenia obowiązku polegającego na wykonaniu odpowiednich urządzeń mających zapobiegać dalszym szkodom), nieuwzględniającego; a) aspektów skuteczności, efektywności, trwałości, proporcjonalności i kompleksowego charakteru stosowanych środków na terenach sąsiednich należących do wszystkich stron postępowania, jak również kwestii zawinienia powstałego stanu rzeczy lub przyczynienia się do zaistnienia wspomnianej zmiany stanu wody o takim charakterze; b) słusznych interesów stron dotkniętych szkodliwym oddziaływaniem zmiany stanu wód, c) kwestii generowania szkód w postaci zalewania jednych działek (lub ich części) kosztem likwidacji takich szkód na pozostałych działkach. Wniesiono o stwierdzenie nieważności względnie uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skargi zasługują na uwzględnienie z uwagi na istotne naruszenia przez organ przepisów postępowania, dotyczących zebrania i oceny materiału dowodowego, oraz z uwagi na wadliwe nałożenie obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, którego wadliwość związana jest z tym, że obowiązek który nałożono na Zarząd Dróg Powiatu K. , dotyczy robót budowlanych, które mają być przez ten podmiot wykonane na nieruchomości, co do której zobowiązany nie ma żadnych praw. Jak wynika z uzasadnień decyzji, organy za biegłym przyjęły, że przyczyną zamiany stosunków wodnych było wykonanie przepustu pod drogą powiatową. Z ustaleń organów nie wynika przy tym, aby przepust ten wykonali właściciele działek [...] i [...]. W tej sytuacji niedopuszczalne było takie artykułowanie nakazu co do wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, że jego realizacja wpływałaby na uprawnienia właścicielskie osób, które wg ustaleń organu nie dokonały zmiany stosunków wodnych i jednocześnie nie wyrażają zgody wykonywanie na ich działkach robót budowlanych. I oceny tej nie zmienia fakt, że takie rozwiązanie jakie nakazały organy, wynika z opinii biegłego. Biegły określa bowiem sposoby działań, mających doprowadzić do zaprzestania szkodliwego oddziaływania wód na płaszczyźnie hydrologicznej. Zadaniem organu jest natomiast ocena, czy rozwiązanie przyjęte przez biegłego jest zgodne z prawem, a jeśli nie, to zwrócenie się o wskazanie alternatywnych rozwiązań, które poza tym, że maja być skuteczne, mają być także zgodne z prawem, w tym z prawem własności podmiotów, które wg organu nie naruszyły stosunków wodnych. Niezależnie od powyższego, kontrolowane postępowanie jest wadliwe również z tego powodu, że organy niezbyt wnikliwie i w niewystarczający sposób zebrały istotny dla sprawy materiał dowodowy, dokonując ustaleń nie znajdujących uzasadnienia w okolicznościach wynikających z akt sprawy. Organy za biegłym przyjęły, że przyczyną zmiany stosunków wodnych jest wybudowanie przepustu. Pogląd ten budzi jednak wątpliwości, które nasuwają się po analizie stanowiska zajętego w sprawie przez właściciela działki nr [...]. Z jego pism procesowych wynika, że zaślepienie przepustu przez skarżącego (czyli w praktyce doprowadzenie do sytuacji, jakby przepustu nie było), skutkowało tym, że woda spływająca z terenów po południowej stronie drogi zaczynała przelewać się przez drogę i zalewać jego działkę. Natomiast otwarcie przepustu powodowało, że woda nie przelewała się już przez drogę ale wypływając z przepustu, w innym miejscu zalewała mu działkę. Ze stanowiska właściciela tej działki wynika zatem, że to nie tyle sam przepust jest przyczyną szkodliwej zmiany stosunków wodnych lecz raczej byłaby to w ogólności budowa drogi. Istnienie, bądź nieistnienie drożnego przepustu zmienia jedynie miejsce, gdzie dochodzi do zalewania. Do tego ze skargi Zarządu Dróg Powiatu K. wynika, że w pobliżu przepustu doszło do zmiany ukształtowania terenu oraz do nielegalnej realizacji obiektów infrastruktury drogowej, jak w szczególności zjazd. Organ tego w ogóle nie badał i nie oceniał. Ani jakie obiekty tego typu w tej okolicy powstały, ani też czy miały one i ewentualnie jaki wpływ na kwestie stosunków wodnych. Dlatego w ponownym postępowaniu organ najpierw ustali przybliżony czasokres realizacji drogi i przepustu oraz infrastruktury technicznej i zmian w ukształtowaniu terenu o jakich mowa w skardze Zarządu Dróg Powiatu K. Dopiero po dokonaniu ustaleń w tym względzie zleci ponowne sporządzenie opinii, która winna uwzględniać wpływ na stosunki wodne wszystkich zrealizowanych w pobliżu przepustu obiektów i urządzeń technicznych oraz zalecenia co do rozwiązania problemu z negatywnym oddziaływaniem spływających wód na grunty sąsiednie, przy uwzględnieniu, że rozwiązania proponowane przez biegłego muszą być nie tylko skuteczne ale i zgodne z prawem. Nie są natomiast uzasadnione zarzuty skargi Zarządu Dróg Powiatu K. dotyczące tego, że nakaz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom winien być skierowany do właściciela nieruchomości, na której znajduje się przepust, tj. na Gminę M. . O ile art. 29 prawa wodnego rzeczywiście odwołuje się do właściciela gruntu, to jednak przepis ten jest wykładany jako dający podstawę do nałożenia obowiązku na podmiot, któremu przysługują uprawnienia, w wyniku których będzie on miał prawną możliwość wykonania nałożonych nakazów. Skoro w przedmiotowym wypadku przepust został wykonany pod drogą powiatową, która znajduje się w zarządzie Zarządu Dróg Powiatu K. , to w tej sytuacji mogą być do niego kierowane nakazy z art. 29 prawa wodnego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o 205 § 2 w/w ustawy, zasądzając na rzecz strony skarżącej Zarządu Dróg Powiatu K. (pkt II wyroku) kwotę 980 zł, na którą składają się: 500 zł. tytułem uiszczonego wpisu od skargi i 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w stawce podstawowej oraz zasądzając na rzecz skarżącego M. F. (pkt III wyroku) kwotę 997 zł, na którą składają się: 500 zł. tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w stawce podstawowej i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło