II SA/Kr 1305/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia 18 czerwca 2009r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 22 lipca 2009r. J. P. złożyła wraz ze skargą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2009r. wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów, a także znaczne koszty leczenia i utrzymania. Podnosi, iż jest wdową, samotnie gospodarującą. Utrzymuje się jedynie ze świadczenia emerytalnego. Mieszka w mieszkaniu, które jest własnością jej wnuczki, ale ponosi koszty jego utrzymania w łącznej kwocie około 521,17 zł miesięcznie. Dodatkowo oświadcza, iż jej dorosłe dzieci mają własne rodziny i nie są w stanie jej pomóc, gdyż znajdują się również w bardzo trudnej sytuacji materialnej ze względu m. innymi na przewlekłe choroby i zabiegi operacyjne. Ponadto dodaje, iż w związku z jej podeszłym wiekiem i stanem zdrowia wydaje miesięcznie na leki około 250,00 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości 1223,90 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie posiada na własność nieruchomości lokalowych, zamieszkuje w mieszkaniu swojej wnuczki, i ponosi wszelkie opłaty z tym związane w wysokości miesięcznie około 521,17 zł ( czynsz 311,17 zł, energia elektryczna około 70,00 zł, gaz – około 140,00 zł ). Wnioskodawczyni posiada natomiast dwie działki o łącznej pow. 10 186 m2, które nie mają dojazdu i przeznaczone są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny zielone ( park ). Jak wskazuje, działki te nie nadają się do sprzedaży ze względu na ich przeznaczenie. Skarżąca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów, wykazane wydatki na leczenie i utrzymanie ( 521 zł na utrzymanie i 250 zł na leczenie ), brak oszczędności i majątku, który ew. można byłoby wynająć czy zastawić, a także wysokość wpisu należnego od złożonej skargi, nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść aktualnie wymaganych i ew. przyszłych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, zważono, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść również kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawczyni posiada stały dochód z tytułu emerytury w wysokości 1 223,90 zł, z czego pokrywa koszty utrzymania mieszkania oraz leczenia. Sama jest osobą w podeszłym wieku ( [...] lata ) i nie ma możliwości dodatkowego zatrudnienia czy podjęcia jakiejkolwiek zarobkowej pracy. Z posiadanego dochodu, po odliczeniu kosztów stałych opłat, mediów i leczenia, faktycznie pozostaje jej jedynie drobna suma na bieżące utrzymanie i wyżywienie Nie można zatem wobec sytuacji materialnej wnioskodawczyni stwierdzić, iż byłaby ona w stanie ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1, art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).