II SA/Kr 1307/12

Sygn. akt II SA/Kr 130712 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej A.K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. A.K. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich podnosząc, że w okresie wojny uczestniczyła w działalności konspiracyjnej. Zgłoszone roszczenie zainteresowana opierała na art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm. — dalej jako "ustawa o kombatantach"). Wraz z wnioskiem strona przedłożyła oświadczenia świadków: J.L. , Z.P. H.T. , M.S. . Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], odmówił A.K. przyznania uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi A.K. , wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1618/11 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia 22 lipca 2011 r. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 22 lipca 2011 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził organ, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wniosek A.K. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ powołując się na treść art. 22 ust. 1 i art. 21 ustawy o kombatantach wskazał, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz, o ile nie w pierwszej kolejności, poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami. Dowody te, oceniane w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy albo podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy o kombatantach nie jest wystarczające. Podano, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, na których swoje roszczenie oparła A.K. , za działalność kombatancką uznaje pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Zdaniem Kierownika Urzędu strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że w latach okupacji prowadziła działalność kombatancką. Organ podniósł, że wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., dokonał przeglądu akt administracyjnych świadków: J.L. Z.P. H.T. i M.S. , a także przesłuchał stronę na okoliczność pełnienia przez nią funkcji łącznika w Armii Krajowej. Materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że A.K. w okresie okupacji pełniła służbę w organizacji konspiracyjnej. Z akt sprawy świadka J.L. wynika, że uzyskał on uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Wojnie Obronnej 1939 r., zgodnie z dołączonym życiorysem, po wrześniu 1939 r. do wyzwolenia pracował na gospodarstwie rolnym, a więc nie pełnił służby w organizacji konspiracyjnej. Świadek Z.P. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu uwięzienia w obozach koncentracyjnych w okresie luty 1942 r. – kwiecień 1945 r., a więc nie mógł posiadać wiedzy w kwestii służby strony w organizacji podziemnej. Oświadczył on, że w domu A.K. ukrywała się jego matka, lecz brak jest na tą okoliczność jakichkolwiek innych dowodów. Ponadto organ podtrzymał swoje stanowisko co do wykładni przepisu art. 2 ust. 31 ustawy o kombatantach stosownie do którego uprawnienia kombatanckie należne są za dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci. Zdaniem organu nie można przyjąć by wnioskodawczyni brała jakikolwiek czynny udział w dawaniu schronienia osobie, za której ukrywanie groziła kara śmierci. Nie sposób wyobrazić sobie, jakie działania realizowane przez stronę mogłyby wyczerpywać normatywną przesłankę "dawania schronienia". Co więcej, nie można nawet uznać, by strona mogła przejawić jakikolwiek akt woli w tym kierunku. Z racji bardzo młodego wieku strona nie mogła mieć pełnego obrazu sytuacji, świadomości grożących sankcji, ocenić podejmowanego ryzyka, czy nawet podjąć jakichkolwiek realnych czynności. Z powyższą decyzją nie zgodziła się A.K. , która w dniu 22 sierpnia 2012 r. zaskarżyła ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady związania organu wskazaniami co do dalszego postępowania w sprawie, wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1618/11 poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie wskazań wyrażonych w uzasadnieniu tego wyroku, a konieczności podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem konieczność uzupełnienia materiału dowodowego winna spowodować uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji organu administracyjnego, a z kolei uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na stwierdzenie, iż skarżącej przysługują uprawnienia kombatanckie; - art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli polegające na nie przesłuchaniu świadka M.B. , wskazując przy tym na konieczność działania organu z urzędu zwłaszcza w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich (patrz też cyt. wyrok WSA w Krakowie) oraz poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z uzupełniających oświadczenia zeznań wszystkich świadków, pobieżne odniesienie się do zgromadzonych oświadczeń świadków H.T. i M.S. a w tym brak zweryfikowania źródła ich wiedzy o działalności A.K. z domu G. brak ustalenia czy działalność A.K. miała charakter zorganizowany i systematyczny, brak odniesienia do informacji o przydziale do zgrupowania oddziału partyzanckiego "[...]" i jej weryfikacji; - art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów, albowiem zebrane dotychczas zeznania wszystkich świadków były spójne, logiczne i wskazywały w sposób jednoznaczny na długotrwałe działanie A.K. w konspiracji; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach poprzez odmowę przyznania uprawnień kombatanckich kierując się kryterium młodego wieku i w związku tym pomocniczym charakterem czynności A.K. . W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] w całości oraz o zasadzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji powtarzając argumentację tam przytoczoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymienia zaś jako przyczyny unieważnienia decyzji wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Jak bowiem wynika z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1618/11, Sąd ten uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2011 r. [...] oraz decyzję tego samego organu z dnia [...] września 2011 r. nr [...] odmawiającą przyznania A.K. uprawnień kombatanckich. Tym samym po wydaniu tego wyroku obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie poczynając od postępowania pierwszoinstancyjnego. Uchyleniu bowiem podlegały obie decyzje wydane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydane w toku konkretnego postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika jednak, że po wydaniu ww. wyroku z 12 stycznia 2012 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] mocą której utrzymał własną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu utrzymał więc w mocy nieistniejącą decyzję orzekając przy tym tak, jakby został złożony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy lub jakby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn., akt II SA/Kr 1618/11 uchylił tylko jedną, a nie dwie decyzje. Takie naruszenie prawa ma charakter oczywistego i rażącego naruszeniem prawa. Nie jest dopuszczalnym w toku postępowania administracyjnego utrzymywanie w mocy nieistniejącej decyzji. Ponadto to naruszenie prawa pozbawiło stronę możliwości domagania się dwukrotnego merytorycznego załatwienia sprawy przez organ administracyjny. Spełniona więc została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zaskarżona decyzja została bowiem wydana z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Sąd unieważniając zaskarżoną decyzję nie dokonuje oceny merytorycznej sprawy. Sprawa bowiem powinna być ponownie i należycie zbadania w toku postępowania administracyjnego, a strona będzie miała możliwość ewentualnego składania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy lub skargi do sądu administracyjnego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.