II SA/Kr 1309/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016r na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi M.M. na decyzję Wojewody z dnia 24 sierpnia 2016r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a ustanowić dla J.S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 30 listopada 2016r. uczestnik postępowania J.S. złożył wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi M.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 sierpnia 2016r. wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego. Strona domaga się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności. Wskazuje, iż jest osobą niepełnosprawną i nie jest w stanie sam bronić swych interesów przed coraz dziwniejszymi – jak oświadcza – pismami strony skarżącej. Zdaniem orzekającego, wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż strona prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Źródłem utrzymania rodziny jest renta wnioskodawcy w kwocie [...]zł, oraz wynagrodzenie za prace jako portier w kwocie ok. [...] zł oraz dochody z umowy zlecenia małżonki w wysokości [...] zł. Syn nie pracuje, studiuje, nie osiąga żadnych dochodów. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 3090 zł. Miesięczne koszty utrzymania kształtują się na poziomie ok. 454 zł plus zakup opału 3300 zł, ubezpieczenie 150 zł, leki 250 zł, podatek 154 zł. Z oświadczenia strony, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom jednorodzinny o pow. 200 m2 oraz nieruchomość o pow. 1700 m2. Ponadto strona wskazuje na fakt posiadania gruntów rolnych o pow. 0,82 ha. Strona informuje również o fakcie bycia współwłaścicielem samochodu Honda Civic z 1985 r o wartości ok. 4000 zł. Przedstawia zaświadczenia lekarskie oraz orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie stronie adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Strona jest osobą schorowaną, o orzeczonym stopniu niepełnosprawności. Jest rencistą, dorabiającym jako portier. Syn skarżącego jest osobą bezrobotną, bez dochodu, na utrzymaniu rodziców. Małżonka osiąga jedynie dochód z tytułu umów zlecenia. Łączne dochody 3 osobowej rodziny wynoszą zaledwie niewiele ponad 3000 zł. W takiej sytuacji wnioskodawca nie byłby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Strona do takich osób należy. Dlatego przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).