II SA/Kr 131/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości B w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej skargę oddala Wójt Gminy ...... decyzją z dnia............, wydaną na podstawie art. 7, art.8, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 roku w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. nr 105, póz. 882) oraz art. 108 i 104 k.p.a. odmówił przyznania M.M. zaliczki alimentacyjnej, wnioskowanej na O.S. W uzasadnieniu zwrócono uwagę, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, przysługuje ona osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 583 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 5 tej ustawy osobą uprawnioną jest osoba, wychowywana przez osobę samotną. Przez osobę samotną rozumie się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z jego ojcem lub matką. Z materiałów sprawy wynika, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, wychowuje dwoje dzieci i nie żądała rozwodu ani separacji, nie spełnia zatem ustawowej definicji osoby samotnej. W odwołaniu, jakie od powyższej decyzji w terminie wniosła M.M. , zawarte zostało żądanie zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżąca wskazała, że wychowuje córkę samotnie. Jest co prawda mężatką, ale od 2003 roku wychowuje dzieci sama, ponieważ mąż- A.M. - zaginął poza granicami kraju i nic nie wiadomo o jego losie. Wskazała także, iż O.S. nie jest biologiczną córką A.M.. Skarżąca podała, że rodzina utrzymuje się z zasiłku w kwocie 86 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T..... decyzją z dnia .....wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 pkt 5 lit. a i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 ze zm.), art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, póz. 856 z późn. zm.) oraz § 1 pkt. 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, póz. 1925) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium stwierdziło, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zaliczka przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo - w przypadku gdy uczy się w szkole albo szkole wyższej- do ukończenia 24 roku życia. Za osobę uprawnioną w myśl art. 2 ust. 5 lit. a ww. ustawy uznaje się osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja okazała się bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych za osobę samotnie wychowującą dziecko uznaje się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z jego ojcem lub matką. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest mężatką, a jej mąż zaginął w 2003 roku na terenie Hiszpanii. W świetle prawa małżeństwo nadal jednak istnieje, w związku z czym skarżąca nie może zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. Skoro zatem córka skarżącej, będąca uprawnioną, nie jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmowa przyznania zaliczki jest zasadna. Bez znaczenia jest przy tym, że małżonek skarżącej nie jest ojcem dziecka. We wniesionej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższą decyzję M.M. nie sprecyzowała, jakiego zakończenia sprawy się domaga, żądała jedynie ponownego jej rozpatrzenia. Zarzuciła, że O.S. pozostała bez środków do życia, ponieważ jej ojciec nie płaci alimentów dobrowolnie, nie stosując się do wyroku sądu. Ponownie wskazała, że jej mąż zaginął za granicą, a ona została z dwójką dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T..... wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd administracyjny oddala ją w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Konieczne jest również wskazanie, iż rzeczą sądu administracyjnego jest wyłącznie dokonanie kontroli przebiegu postępowania administracyjnego oraz wydanych w nim rozstrzygnięć pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz procesowego. W wypadku, jeżeli zarówno działanie, jak i podjęte decyzje organów administracyjnych nie naruszają przepisów prawa, sąd administracyjny nie posiada kompetencji do ingerowania w treść zapadłych rozstrzygnięć. Analiza niniejszej sprawy musi prowadzić do wniosku, że zarówno kontrolowane decyzje, jak i poprzedzające je postępowanie administracyjne odpowiadają prawu, zaś nie kwestionując prawdziwości okoliczności, podniesionych przez M.M. w skardze, trzeba stwierdzić, iż nie mogły one mieć wpływu na wynik postępowania. Decyzja w przedmiocie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej jest decyzją związaną, co oznacza, iż w razie spełnienia przez osobę uprawnioną wszystkich ustawowych kryteriów, organ jest zobligowany do przyznania świadczenia. Natomiast w odwrotnej sytuacji, jeżeli choć jedna z wymaganych kumulatywnie przesłanek po stronie osoby uprawnionej nie zachodzi, organ nie może przyznać świadczenia. Zarówno przyznanie świadczenia, jak i odmowa jego przyznania wynikają w tym wypadku ze ściśle określonych przesłanek, wymienionych w ustawie, nie pozostawiając organom żadnej możliwości orzekania na zasadzie uznaniowości. Jednym z kryteriów przyznania zaliczki alimentacyjnej jest wystąpienie o nią na rzecz osoby uprawnionej. Stosownie do art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 ze zm.), może nią być osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, bądź jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie wchodziła w grę pierwsza z opisanych możliwości, a zatem wychowywanie osoby uprawnionej przez osobę samotną w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z daty wydania orzeczenia przez organ drugiej instancji za osobę samotnie wychowującą dziecko uznać należy pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka (art. 3 pkt 17 ustawy). Z definicji legalnej pojęcia "osoba samotnie wychowująca dziecko" wynika, iż ustawodawca postanowił uwzględnić jedynie formalno- prawną stronę wychowywania samotnego, zatem znaczenie ma kwestia pozostawania przez osobę wychowującą w formalnym związku. Ustawowy desygnat pojęcia "osoba samotnie wychowująca dziecko" posiada zatem znacznie węższy zakres, niż to samo pojęcie w języku potocznym. Przepis ten nie daje podstawy do badania, czy osobie samotnej (w jego rozumieniu) ktoś istotnie pomaga w wychowywaniu dziecka. Ani organy administracji, ani Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie kwestionuje rzeczywiście trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w jakiej znalazła się skarżąca. Jednakże z wyraźnego brzmienia przepisów, precyzujących, iż osoba uprawniona musi być wychowywana przez osobę samotną, a także wskazujących wyraźnie i wyczerpująco katalog przypadków, kiedy można mówić o osobie samotnej, wynika iż skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletniej córki. W takim stanie rzeczy nie istnieje podstawa prawna do przyznania M.M. zaliczki alimentacyjnej, zatem organy były obligowane do wydania decyzji odmownej. Wobec powyższego Sąd orzekł jak na wstępie, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a, (