II SA/Kr 1311/16
WyrokWSA w Krakowie2017-03-10
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, w związku z jej posiadaniem samoistnym przez PKP S.A. przez okres co najmniej 30 lat, jest prawidłowa?Ratio decidendi
Odmowa ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa jest prawidłowa, jeśli grunt pozostawał w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat przed dniem 31 maja 2003 r. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza samoistne i nieprzerwane posiadanie nieruchomości przez PKP S.A. przez wymagany okres, co stanowi negatywną przesłankę do ustalenia odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą fragment linii kolejowej, przejętą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Wnioskodawcy domagali się odszkodowania, argumentując, że organ odwoławczy nie zbadał wszystkich istotnych okoliczności, w tym czy część działki nie znajduje się stale pod wodą lub czy droga polna na działce została prawidłowo zidentyfikowana. Organy administracji uznały, że roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje, ponieważ nieruchomość pozostawała w samoistnym posiadaniu PKP S.A. i jej poprzedników prawnych przez okres co najmniej 30 lat przed dniem 31 maja 2003 r.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę A.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 sierpnia 2016 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka- Duda (spr.) Sędziowie : WSA Małgorzata Łoboz WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania skargę oddala
Decyzją z dnia 22 sierpnia 2016 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 – dalej u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A.M. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 31 sierpnia 2015 r., znak: [...] , Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję o odmowie ustalenia na rzecz A.M , I.O. , Z.L. i P.L. odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K. –P. , stanowiącą fragment linii kolejowej nr [...] , przejętą z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. na własność Skarbu Państwa, w użytkowanie wieczyste Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 26 czerwca 2008 r. nr [...] .
Orzekając w ten sposób Wojewoda [...] podał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było wynikiem ustalenia na podstawie zgromadzonych dowodów, a także z uwzględnieniem umiejscowienia na działce infrastruktury kolejowej i wykorzystywanie jej na cele związane z transportem kolejowym, iż w okresie 30 lat, do dnia 31 maja 2003 r., spółka PKP S.A i jej poprzednicy prawni byli posiadaczami samoistnymi tej nieruchomości. W odwołaniu A.M. wskazała, iż Prezydent Miasta K. zobowiązany przez Wojewodę [...] do rzetelnego zbadania istotnych okoliczności dla sprawiedliwego orzeczenia w tej sprawie, nie wykonał tych zaleceń nie ustalając czy część działki nr [...] znajduje się stale pod wodą. Nadto nie został ustalony sposób i cel powstania drogi polnej na tej działce.
Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Pierwszy z przepisów stanowi, że przepisów grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 (art. 37a ust. 1). Z kolei w myśl ust. 7 art. 37a odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
W sprawie niniejszej , w wymaganym terminie, z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wystąpiły następujące osoby: A.M. , I.O. , Z.L. i P.L. . Decyzją z dnia 26 czerwca 2008 r. nr [...] , utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 3 grudnia 2008 r. nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], wchodzącej w skład linii kolejowej nr [...] oraz prawa użytkowania wieczystego i prawa własności znajdujących się w granicach przedmiotowej działki: torów głównych zasadniczych linii 100, torów głównych dodatkowych linii 100 oraz okręgów nastawniczych przez Polskie Koleje Państwowe Spółkę Akcyjną z siedzibą w W.
Kluczową kwestią dla wydanego rozstrzygnięcia stało się ustalenie faktu pozostawania przedmiotowej nieruchomości do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, tj. od 31 maja 1973 r. do 31 maja 2003 r. Poprzednikami prawnymi PKP S.A. były:
- Przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe", działające na podstawie ustawy z 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 95, poz. 474 ze zm.);
- Przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe", działające na podstawie ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) oraz
- Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe", działające na podstawie ustawy z 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r., Nr 9 poz. 76 ze zm.).
Wojewoda [...] wskazał dalej, że pojęcie "posiadania samoistnego" należy rozumieć zgodnie z przepisami k.c. oraz poddał analizie regulacje z art. 336, art. 337, art. 339 i 140 k.c. oraz art. 128 § 1 i 2 k.c. (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 1989 r.)
Jak wynika z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzaju dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), potwierdzenie posiadania przez PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa, znajdujących się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, może nastąpić m.in. na podstawie wypisu z ewidencji środków trwałych prowadzonej przez PKP dotyczącego budynków, budowli lub innych urządzeń trwale związanych z gruntem, decyzji lokalizacyjnej oraz szeregu innych dokumentów wymienionych w tym przepisie, a także - jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów PKP można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 k.p.a.
Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 25 maja 2010 r. geodeta uprawniony E.G. w oparciu o dane z ewidencji gruntów wskazał punkty graniczne przedmiotowej nieruchomości. Jak ustalił organ pierwszej instancji, nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], obr. [...] położona jest po południowej stronie zalewu [...] : północna granica działki stanowi brzeg zalewu [...]; wzdłuż północnej części przedmiotowej działki biegnie droga gruntowa: po południowej stronie tej drogi znajduje się skarpa, która stanowi nasyp kolejowy. Skarpa porośnięta jest drzewami i krzewami i odgradza pierwszą linię kolejową od drogi gruntowej. Dalej znajduje się kolejna skarpa, na której znajdują się 3 kolejne linie kolejowe, Całość gruntu na drugiej skarpie porośnięta jest zielenią rozdzielającą tory kolejowe. Pomiędzy torami znajdują się także urządzenia infrastruktury kolejowej.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia składane przez spółkę PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. , organ pierwszej instancji ustalił, iż w granicach przedmiotowej działki znajdują się: tory główne zasadnicze linii [...] (nr inw, [...], rok bud. 1962), tory główne dodatkowego linii [...] (nr inw. [...], rok bud. 1963),
okręgi nastawnicze (nr m w. [...] , rok bud. 1971).
Spółka PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wyjaśniła ponadto w piśmie z dnia 18 października 2010 r., iż "dla jednego rodzaju torów na całej linii kolejowej na terenie działania PKP PŁK S.A. Zakład Linii Kolejowych w K. , przypisany jest jeden nr inwentarzowy. W rozpatrywanym przypadku jest to linia kolejowa nr [...] od km 0,445 -19,087. W latach dziewięćdziesiątych jako początek każdej linii przyjęto styk przediglicowy pierwszego rozjazdu na całej linii, stąd ujemny początek linii. Wcześniej za początek linii przyjmowano oś stacji od której dana linia się zaczynała i był to km 0,000. W księdze inwentarzowej założonej 2 maja 1964 r. środek trwały - tory główne zasadnicze podzielone zostały na cztery odcinki o różnych numerach inwentarzowych i różnych numerach dowodu B W. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 1999 r. dokonano zmiany klasyfikacji rodzajowej środków trwałych z Nr 240 na Nr 221, a w związku z powołaniem Spółki PKP PŁK S.A., wprowadzeniem nowych programów komputerowych – nastąpiła zmiana numerów inwentarzowych, co zostało uwzględnione w księdze środków trwałych z 1998 r. Lata budowy podane w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia 26 czerwca 2010r. to lata ostatniej modernizacji tej linii, natomiast rok budowy torów na linii Nr [...] to 1944. Spółka PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. w piśmie z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...] poinformowała również, iż: " (...) teren biegnący wzdłuż zalewu [...] został urządzony przez PKP po II wojnie światowej i pozostawał w jej nieprzerwanym posiadaniu. Teren ten był wykorzystywany od początku łat 70 - tych XX w. jako droga serwisowa do obsługi linii kolejowej. "
Zdaniem Wojewody [...] biorąc pod uwagę powyższe oraz całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie należy zgodzić się z organem pierwszej instancji, iż przedmiotowa nieruchomość przez okres pomiędzy dniem 31 maja 1973 r. a dniem 31 maja 2003 r. pozostawała we władztwie najpierw Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe", a następnie jego następcy prawnego - PKP S.A., uwzględniając okoliczność umiejscowienie na działce infrastruktury kolejowej i wykorzystywanie jej na cele związane z transportem kolejowym. Fakt posadowienia m.in. na działce nr [...] torów kolejowych, a także innych urządzeń służących do obsługi ruchu kolejowego (corpus possesionis) wskazuje, iż PKP S.A. (i jej poprzednicy prawni) niezależnie od wiedzy w zakresie stanu prawnego tej działki mieli wolę posiadania i korzystania z niej dla siebie (animus rem sibi habendi).
Dowodem potwierdzającym przeniesienie posiadania przedmiotowej nieruchomości na rzecz PKP S.A. jest również deklaratoryjna decyzja Wojewody [...] z dnia 26 czerwca 2008 r. nr [...] (utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 3 grudnia 2008 r. nr [...] ) oraz wszelkie ustalenia z niej wynikające. Powyższe ma znaczenie również w kontekście wątpliwości stron co do stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości i faktu czy samoistne posiadanie dotyczy całej działki, czy tylko jej części. Zgodnie z treścią powyższej decyzji przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład linii kolejowej i 28 lutego 2003 r. znajdowała się w całości we władaniu PKP S.A. Przepisy kodeksu cywilnego dla przyjęcia posiadania samoistnego wymagają natomiast jedynie, aby posiadacz władał i chciał władać rzeczą jak właściciel. Jednocześnie żaden dowód nie świadczy o tym, aby w tym okresie wnioskodawcy niniejszego postępowania i ich poprzednicy prawni objęli w omawianym okresie tę nieruchomość w całości, czy też w części w faktyczne władanie. Zatem w sensie fizycznym nie można mówić o tym, że doszło do przerwania samoistnego posiadania. Żaden ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów nie daje podstawy do stwierdzenia, że wnioskodawcy w jakimkolwiek momencie trzydziestoletniego okresu poprzedzającego dzień 31 maja 2003 r. objęli faktyczne władztwo nad rzeczą. Jak wynika z korespondencji K.Z. (pismo z dnia 17 listopada 2010 r.), czy też z protokołu przesłuchania A.M. mieli oni raczej świadomość utraty władztwa nad przedmiotową nieruchomość.
W świetle powyższego należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaistniała omawiana, negatywna przesłanka orzeczenia o ustaleniu i wpłacie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
A.M. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem, wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wskazywała, że w już w odwołaniu zostały wskazane argumenty przeciwko stwierdzeniu zasiedzenia przez PKP, ale zostały niesłusznie pominięte. Jak wyjaśniała część przedmiotowej działki pozostaje stale poniżej lustra wody zalewu [...], co potwierdza zapis w księdze wieczystej. Wyklucza to uznanie, że PKP włada całą działką (art. 2a pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), co byłoby podstawą prawa zasiedzenia. Droga, którą PKP określa mianem "serwisowa", jest w rzeczywistości polną drogą wydeptaną przez ludzi przechodzących brzegiem zalewu i PKP nie przedstawiło informacji, jakie warunki musi spełniać droga serwisowa. Nie wiadomo zatem czy istniejąca ścieżka za taką może być uznana. Przedmiotowa działka w obecnym zapisie geodezyjnym figuruje pod numerem [...] nadanym po podziale geodezyjnym większej działki nr [...], co nastąpiło w 1977 r. Przyjmując tę datę za początek władania przez PKP działką numer [...] trzeba stwierdzić, że do roku 2003, który wyznacza termin ustalenia stanu prawnego, nie minęło 30 lat koniecznych do uznania prawa ewentualnego zasiedzenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r. poz. 1160 z późn. zm., dalej oznaczona jako "ustawa o komercjalizacji").
Stosownie do art. 37a § 1 ustawy o komercjalizacji, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Stosownie do art. 37a ust. 2 do gruntów, o których mowa w ust. 1, PKP S.A. przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. W myśl art. 37a ust. 4 nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i 2, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji. Zgodnie z art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
Powyższe przepisy wyznaczają zakres okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie, które powinny być ustalone przez organy administracji publicznej.
W pierwszej kolejności ustaleniu podlega zatem fakt wydania ostatecznej decyzji o nabyciu własności gruntów przez Skarb Państwa oraz użytkowania wieczystego gruntów i własności budynków przez PKP S.A. Zaznaczyć przy tym należy, że skoro nabycie praw w trybie art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o komercjalizacji uzależnione jest od władania danym gruntem przez PKP S.A. w dniu 28 lutego 2003 r. to przyjąć trzeba, że ostateczna decyzja w przedmiocie nabycia tych praw określa również zakres tego władania. Jeżeli decyzja dotyczy całości danej działki, to należy grunt ten traktować kompleksowo, jak określoną całość pozostającą we władaniu PKP S.A. W tej mierze organy orzekające o odszkodowaniu są związane ostateczną decyzją w przedmiocie nabycia własności i użytkowania wieczystego, która wyznacza również kompleksowo przedmiot postepowania odszkodowawczego.
Kolejną okolicznością, podlegającą ustaleniu w toku postępowania w sprawie odszkodowania jest wyjasnienie, czy wniosek pochodzi od dotychczasowych właścicieli nieruchomości, a nadto, czy został on złożony w terminie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r.
Organy administracji publicznej winny też ustalić, czy nie nastąpiło zrealizowanie negatywnej przesłanki przyznania odszkodowania – a mianowicie, czy grunt nie pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
Wszystkie powyższe okoliczności należy ustalić w toku postępowania wyjaśniającego, które powinno być prowadzone zgodnie z wymogami przepisów procedury administracyjnej. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, a w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zakres postępowania dowodowego zależy jednakże od przedmiotu sprawy administracyjnej.
Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Właściwe sporządzenie uzasadnienia decyzji ma znaczenie również z uwagi na art. 8 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Chociaż ustawodawca nie posłużył się pojęciem "swobodnej oceny dowodów" ani nie wskazał kryteriów takiej oceny, to zarówno orzecznictwo, jak i nauka prawa uznaje ten przepis za wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. W doktrynie rozumie się ją jako ocenę materiału dowodowego na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131). Podobne kryteria wskazuje orzecznictwo. Podnosi się w nim, że artykuł 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 484/15, Lex Omega nr 2118772 oraz z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1940/11, Lex Omega nr 1331838).
Nie było sporne w niniejszej sprawie, że decyzją z dnia 26 czerwca 2008 r., nr [...] , Wojewoda [...] działając w trybie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" stwierdził, iż Skarb Państwa nabył z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo własności gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej nr [...], położonego w jedn. ewid. K. –P. , obr. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0596 ha, stanowiącej w dacie 28 lutego 2003 r. własność K.Z. w 33/180 cz., A.Z. w 15/180 cz., I.O. w 11/180 cz., Z.L. w 11/180 cz., P.L. w 11/180 cz. i A.M. w 99/180 cz. (k. [...] akt organu pierwszej instancji). Jednocześnie Wojewoda [...] w tej samej decyzji stwierdził, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. w W. nabyły z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu opisanego wyżej oraz prawa własności znajdujących się w granicach ww. działki części składowych tj.: torów głównych zasadniczych linii 100, torów głównych dodatkowych linii 100 oraz okręgów nastawniczych. Decyzja Wojewody została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 3 grudnia 2008 r., nr [...] (k. [...] akt organu pierwszej instancji). Rozstrzygnięcie o uwłaszczeniu Skarbu Państwa oraz o nabyciu z mocy prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. w W. obejmowało całość działki nr [...], obr. [...], a zatem w tejże ostatecznej decyzji przesądzone zostało, że działka ta w całości była we władaniu PKP S.A. w dniu 28 lutego 2003 r.
Wnioski o ustalenie odszkodowania wnieśli: A.M. (w dniu 17 grudnia 2007r.), I.O. , Z.L. , P.L. (w dniu 27 grudnia 2007r.) oraz K.Z. (w dniu 24 października 2010r.). Nie budzi wątpliwości, że wnioski czterech pierwszych z wymienionych osób zostały złożone w terminie, o którym mowa w art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji. Natomiast wobec faktu, że K.Z. złożył wniosek już po tym terminie, organy administracji publicznej odmówiły ustalenia i wypłaty odszkodowania na jego rzecz na wcześniejszym etapie postępowania . Orzeczono o tym w pkt 3 decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 25 stycznia 2011r., znak: [...] która w tym zakresie została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia 23 września 2011r., znak [...] ).
Organy administracji publicznej ustaliły ponadto, że A.M. , I.O. , Z.L. oraz P.L. są następcami prawnymi poprzednich właścicieli spornej nieruchomości. Ustalenia te nie były kwestionowane w toku postępowania i nie budzą wątpliwości.
Skoro w odniesieniu do wymienionych wyżej czterech osób zostały spełnione przesłanki pozytywne ustalenia i wypłaty odszkodowania ( doszło do nabycia praw na podstawie art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o komercjalizacji, wniosek o odszkodowanie pochodził od osób uprawnionych i został złożony w terminie), to w dalszej kolejności rzeczą organów administracji publicznej było ustalenie, czy nie zachodzi negatywna przesłanka w postaci samoistnego posiadania gruntu przez PKP S.A. lub jego poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres przynajmniej 30 letni.
W zakresie pojęcia posiadania samoistnego organy administracji publicznej – a w szczególności Wojewoda [...] – poczyniły trafne wywody prawne. Słusznie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwrócono uwagę, że przepisy ustawy o komercjalizacji nie określają, co należy rozumieć pod pojęciem "posiadania samoistnego", a zatem pojęcie to należy rozpatrywać na gruncie przepisów k.c. Stosownie zaś do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Stan faktyczny dotyczący określonego sposobu korzystania z rzeczy należy kwalifikować jako posiadanie na podstawie elementu fizycznego (corpus) oraz elementu psychicznego (animus). Uznanie określonego władztwa faktycznego nad rzeczą za posiadanie samoistne odpowiadające treści prawa własności jest zależne od tego, czy władztwo to jest sprawowane przez określony podmiot w jego własnym imieniu (animus rem sibi habendi). Czynnik woli pozwala odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego, ale rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania, ustala się na podstawie zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2003 r., sygn. akt V CK 461/02, Lex Omega nr 483304; postanowienia tegoż sądu: z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt III CZP 51/13, Lex Omega nr 1383288 oraz z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt III CSK 188/14, Lex Omega nr 1678081; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt VI ACa 1490/14, Lex Omega nr 1962870 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 364/16, Lex Omega nr 2056280). Wola posiadania rzeczy w zakresie własności oznacza wolę posiadania jej dla siebie, z wyłączeniem innych podmiotów, a więc chęć wyłącznego władania rzeczą w zakresie stosownym do najszerzej pojętych uprawnień do rzeczy. Czynnik woli pozwala na rozróżnienie posiadania samoistnego od posiadania zależnego. W praktyce więc, o tym czy mamy do czynienia z posiadaniem charakterystycznym dla własności czy też zależnym, decydują zewnętrzne przejawy władztwa nad rzeczą, jednoznaczne manifestowanie dla otoczenia władania jak właściciel.
Nadto stosownie do art. 339 k.c. domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.).
Przy interpretacji określenia "włada jak właściciel" pomocne jest sięgnięcie do treści art. 140 k.c., zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Organ odwoławczy słusznie zauważył, że do 31 stycznia 1989 r. art. 128 § 1 k.c. przewidywał, że socjalistyczna własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie Państwu, zaś art. 128 § 2 k.c. stanowił, iż w granicach swej zdolności prawnej państwowe osoby prawne wykonywają w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej. Była to zasada jednolitej własności państwowej oparta o brzmienie art. 8 Konstytucji PRL z 1952 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 52) i przyjmowano, że własność ogólnonarodowa jest jedna i przysługuje niepodzielnie Państwu również w stosunku do mienia, które znajdowało się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a więc odrębnej od Skarbu Państwa osoby prawnej. Z tej przyczyny przyjmuje się, że osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 r. mając status państwowej osoby prawnej nie mogła nabyć (także w drodze zasiedzenia) własności nieruchomości, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 r. zaliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty, jeżeli nastąpiło przeniesienie posiadania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I CSK 11/05, Lex Omega nr 181257).
Nadto posiadanie samoistne zachodzi nie tylko wtedy, gdy posiadacz jest przekonany, że przysługuje mu prawo własności, ale także wówczas, gdy wie, że nie jest właścicielem, ale posiada rzecz i włada nią tak, jakby był jej właścicielem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CRN 18/94, Lex Omega nr 137701, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III CSK 133/13, Lex Omega nr 1463868, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt I ACa 310/15, Lex Omega nr 1950663). Świadomość, że posiadacz nie jest właścicielem rzeczy ma wpływ wyłącznie na przyjęcie jego dobrej albo złej wiary. O posiadaniu decyduje bowiem stan faktyczny – władanie w odpowiedni sposób, a nie stan prawny i sposób objęcia we władanie rzeczy.
Organy administracji publicznej ustaliły w niniejszej sprawie, że działka nr [...], obr. [...] położona jest po południowej stronie zalewu [...] , przy czym północna granica działki stanowi brzeg tego zalewu. Wzdłuż tej granicy działki biegnie droga gruntowa. Po południowej stronie drogi znajduje się skarpa, stanowiąca nasyp kolejowy, porośnięta drzewami i krzewami. Odgradza ona linię kolejową od drogi gruntowej. Dalej na południe znajduje się kolejna skarpa, przez którą przebiegają trzy kolejne linie kolejowe, pomiędzy którymi znajduje się zieleń. Między torami kolejowymi zlokalizowane są również urządzenia infrastruktury kolejowej. Na skarpach (nasypach) zlokalizowane są tory główne zasadnicze linii [...] (nr inw.[...] , wybudowane w roku 1962), tory główne dodatkowe linii [...] (nr inw. [...] , powstałe w roku 1963) oraz okręgi nastawnicze (nr inw. [...] , wybudowane w roku 1971). Ustalenia w powyższym zakresie oparte zostały przede wszystkim na wyjaśnieniach PKP S.A. i dokumentach przedstawionych przez ten podmiot, a to: kopii wyciągu z księgi inwentarzowej założonej w dniu 2 maja 1964 r., z zaznaczonym nr inwentarzowym [...], pod którym widnieje opis dotyczący linii [...] rok budowy 1944; kopii wyciągu z księgi środków trwałych założonej dnia 30 października 1998 r., w której opisano linię Nr [...] km. 0,445 - 19,087 ze wskazaniem drogi dwutorowej o szer. 1435, tory główne zasadnicze; data i źródło nabycia podano 1 stycznia 1963 r.; kopii kolejowej mapy sytuacyjno - wysokościowej stacji K. –P. w skali 1:500 z wrysowaną granicą działki nr [...] obr. [...] kopii wyciągu z księgi inwentarzowej "Oddział Drogowy w K. " założonej w dniu 2 maja 1964 r. z zaznaczonymi: nr inwentarzowym [...] charakteryzującym linię [...] km 0,000 - 5,800 Dz. Kr Towarowy, nr inwentarzowym [...] charakteryzującym linię [...] km. 5.800 - 9.950 Dz. Kr. Osobowy, nr inwentarzowym [...] charakteryzującym linię M. –G. km. 9.950 - 19.087 Dz. P. , nr inwentarzowym [...] charakteryzującym linię M. –G. km. 13.955 - 19.087 Dz. B. ; kopii wyciągu z księgi środków trwałych "Urządzenia sterowania ruchem kolejowym założona dnia 1 stycznia 1992 r. z zaznaczonym nr inwentarzowym [...] zawierającym charakterystykę środków trwałych dla stacji [...] ; kopii wyciągu księgi środków trwałych "Urządzenia zabezpieczające ruch pociągów - gr. 2" założonej 1 stycznia 2001 r. z zaznaczonym nr inwentarzowym [...] dla stacji [...] (k. [...] akt organu pierwszej instancji). Ponadto w piśmie z dnia 18 października 2010 r. (k [...] akt organu pierwszej instancji) PKP S.A. wyjaśniła, że lata budowy podane w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia 26 czerwca 2010 r. to lata ostatniej modernizacji tej linii, natomiast rok budowy torów na linii Nr [...] to 1944. Wyjaśnienia spółki pozwoliły powiązać przedstawione dokumenty z konkretnym gruntem. Zarówno przedłożone dokumenty, jak i wyjaśnienia PKP S.A. nie były kwestionowane przez strony w toku postępowania administracyjnego.
W toku postępowania przesłuchano w charakterze świadka M.W. (protokół k.[...] akt organu pierwszej instancji). M.W. zajmował stanowisko Naczelnika Sekcji Eksploatacji K. –P. od dnia 1 kwietnia 1979 r., tj. od chwili rozpoczęcia pracy na stacji K. –P. na stanowisku zastępcy naczelnika stacji. Zeznał on, że stan nieruchomości, infrastruktury kolejowej wskazywał na długoletnie wcześniejsze użytkowanie. Świadek oświadczył, iż stan całej infrastruktury wskazywał, iż powstała ona wiele lat wcześniej przed datą rozpoczęcia przez świadka pracy na stacji K. –P. . Zeznał też, że zarządcą linii kolejowej nr [...] , w ciągu której leży stacja K. –P. jest aktualnie PKP PLK S.A.
Wiarogodność zeznań tego świadka w postepowaniu administracyjnym nie była kwestionowana.
W kwestii drogi biegnącej wzdłuż północnej części działki (przy brzegu zalewu [...] ) PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. w piśmie z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...] (k. [...] akt organu pierwszej instancji) wyjaśniła, że teren biegnący wzdłuż zalewu [...] został urządzony przez PKP po II wojnie światowej i pozostawał w jej nieprzerwanym posiadaniu. Teren ten był wykorzystywany od początku lat siedemdziesiątych XX w. jako droga serwisowa do obsługi linii kolejowej. Organ pierwszej instancji nie odnalazł dokumentów, które pozwalałyby stwierdzić, kto i kiedy urządził drogę biegnącą po działce nr [...] , pomimo zwrócenia się do podmiotów, mogących posiadać podobną dokumentację (Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. , [...] Zakład Eksploatacji Kruszywa, Klub Sportowy "[...] , Zarząd Infrastruktury Sportowej w K. , Archiwum Urzędu Miasta K. , Archiwum Narodowe w K ).
Organ pierwszej instancji pozyskał oświadczenie J.O. , która mieszkała w okolicy [...] od urodzenia, a nadto jest prezesem Klubu [...] . J.O. podała, że ścieżkę biegnącą południową częścią pasa brzegowego zalewu [...] wydeptali ludzie. Klub [...] prowadził rozmowy nieprotokołowane z przedstawicielami PKP w celu umożliwienia budowy bioekranów w postaci drzew, które oddzielałyby zalew od torów kolejowych. PKP nie wyrażało zgody na tę inwestycję, a wszelkie próby kończyły się na etapie, że jest to teren kolei a nie Miasta i zgody na inwestycję nie będzie (protokół k. [...] akt organu pierwszej instancji.
W z dnia 4 sierpnia 2015 r. A.M. , I.O. , Z.L. oraz P.L. oświadczyli, że K.Z. będąca właścicielką przedmiotowej działki, zgłaszała ustnie sprzeciw do użytkowania terenu przez PKP. Sprzeciw taki był zgłaszany także na piśmie, ale blisko po 30 latach po śmierci właścicielki, kopia tego pisma nie została w domu odnaleziona. Ówczesne władze PRL ignorowały zgłaszany sprzeciw, pozostawiając go bez odpowiedzi (k. [...] akt organu pierwszej instancji).
A.M. przesłuchana w charakterze strony w dniu 4 sierpnia 2015 r. (protokół, [...] akt organu pierwszej instancji), w odpowiedzi na zadane pytanie - w jaki sposób od lat siedemdziesiątych XX wieku przez 30 lat wykorzystywana była droga biegnąca po południowej części zalewu [...] wzdłuż jego brzegu zeznała, że chodziła tam wraz z dziećmi - nad wodę, opalać się. Mówiła dzieciom, że tu było pole jej mamy, za które nie dostała żadnego odszkodowania. Ludzie chodzili tam kosić trawę, przychodzili tam ludzie, żeby korzystać z wody, opalać się, był tam zakład, do którego ludzie tamtą drogą dojeżdżali. Jak zeznała, nie widziała, aby w tamtym czasie z tej drogi korzystało PKP. Zeznała też, że droga na działce nr [...] była widoczna a na pozostałej części działki były już tory.
Organ pierwszej instancji pozyskał także z Urzędu Miasta K. – Biura Planowania Przestrzennego informację na temat zapisów w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, którym kolejno podlegała działka nr [...] (pismo k. [...] akt organu pierwszej instancji). Stosownie do tej informacji, od dnia 17 kwietnia 1967 r. działka podlegała ustaleniom planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta K. (zatwierdzonego przez Prezydium Rady Narodowej Miasta K. uchwałą Nr [...] z dnia 31 marca 1967 r.) i zgodnie z tym planem znajdowała się w terenach kolejowych oznaczonych na rysunku planu symbolem [...] . Następnie od dnia 20 sierpnia 1977 r. na tym obszarze obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego [...] Zespołu Miejskiego (zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta K. z dnia 23 czerwca 1977 r.) na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - tereny usług sportu, parków i zieleńców. Od dnia 16 czerwca 1988 r. teren podlegał ustaleniom miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta K. (zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta K. z dnia 25 kwietnia 1988r.) i był przeznaczony na tereny kolejowe, oznaczone na rysunku planu symbolem [...] z obowiązującymi strefami polityki przestrzennej nr [...] , [...] ,[..., [.,..] . Od 23 czerwca 1993 r. działka podlegała ustaleniom Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia z 30 kwietnia 1993r. (Dz. Urz. Woj.[...]) i znajdowała się w Obszarze Tras Komunikacyjnych (tereny kolejowe) oznaczonych na rysunku planu symbolem KT(KK). Od dnia 31 grudnia 1994 r. na tym obszarze obowiązywał Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. , zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 16 listopada 1994 r. z późniejszymi zmianami (Dz. Urz. Woj. [...] ), a sporna działka znajdowała się w Obszarze Tras Komunikacyjnych (tereny kolejowe) oznaczonych na rysunku planu symbolem [...] . Od dnia 1 stycznia 2003 r. działka znajduje się na obszarze nie objętym ustaleniami obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego. Do pisma wyjaśniającego dołączone zostały wyrysy i wypisy ze wskazanych planów (k. [...] akt organu pierwszej instancji).
Oceniając wyżej opisany materiał dowodowy należy stwierdzić, że organy administracji publicznej trafnie ustaliły, iż posiadanie przez PKP S.A. i jej poprzedników prawnych działki nr [...] obr. [...] miało charakter samoistny i nieprzerwany przez okres co najmniej 30 lat poprzedzających datę 31 maja 2003 r. Działka zajęta była pod linię kolejową oraz inne urządzenia, służące do obsługi ruchu kolejowego przynajmniej od lat sześćdziesiątych XX wieku, co oznacza, że PKP S.A. oraz jej poprzednicy prawni nie tylko działkę posiadali (corpus possesionis) mieli wolę posiadania tego gruntu i korzystania z niego przez siebie, jak właściciel (animus rem sibi habendi). O posiadaniu samoistnym działki przez kolej świadczy nie tylko szereg dokumentów inwentaryzacyjnych, zeznania świadków, skarżącej A.M. , ale także twierdzenia stron o sprzeciwie wobec użytkowania terenu przez PKP, jaki zgłaszała ówczesna właścicielka nieruchomości – K.Z. . Nadto przez większość trzydziestoletniego okresu, poprzedzającego dzień 31 maja 2003 r. w kolejnych planach miejscowych nieruchomość była przeznaczona do wykorzystania, jako teren kolejowy. Nie ma znaczenia czy tern działki, w części w której pełniła on funkcje drogową był zalewany okresowo przez wodę, skoro nie zajęła go ona w sposób trwały. Podobnie nie ma znaczenia, czy przez teren przedmiotowej działki przechodziły osoby trzecie albowiem wskazana okoliczność nie ma znaczenia przy ocenie samoistności posiadanie, którego nie wyklucza. Taki sposób korzystania z gruntu przez osoby postronne nie wyklucza przyjęcia, że teren nadal był w posiadaniu samoistnym PKP.
Dodatkowo, jak już wyżej wskazano, deklaratoryjna decyzja Wojewody [...] z dnia 26 czerwca 2008 r., nr [...] potwierdzała, że we władaniu PKP S.A. znajdowała się cała działka, a zatem również ta część, która nie jest i nie była zajęta pod urządzenia kolejowe. Także z tej przyczyny nie było rzeczą istotną ustalenie, kto i kiedy urządził drogę gruntową biegnącą wzdłuż południowej części zalewu [...] , m.in. po działce nr [...] , obr. [...] , czy część działki była dostępna dla innych osób w celach komunikacji albo rekreacji oraz kiedy teren ten był zalewany przez wodę.
Zebrane w sprawie dowody wzajemnie się uzupełniają i korespondują ze sobą. Materiał ten został oceniony w zaskarżonej decyzji w sposób nie budzący zastrzeżeń w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Stan faktyczny i zastosowane przepisy prawa – wraz z wykładnią pojęcia posiadania samoistnego – przedstawione zostały w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organy administracji publicznej trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego i uznały, że ziściła się negatywna przesłanka, wskazana w art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, wobec czego odmowa wypłaty odszkodowania była prawidłowa.
Mając powyższe na uwadze, uznając że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło