II SA/Kr 1313/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. B. i U. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. Postępowanie w sprawie usunięcia bez zezwolenia 5 sztuk drzewa gatunku świerk pospolity o obwodzie pnia 62 cm, 84 cm, 50 cm, 45 cm i 50 cm z nieruchomości położonej w R., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], zostało wszczęte przez Wójta Gminy z urzędu w dniu 27 lipca 2009 r. Wójt Gminy, decyzją Nr [...] z dnia 14 lipca 2011 r. znak: [...], wymierzył P. B. i U. W. administracyjną karę pieniężną w wysokości 55.491,00 zł na podstawie art. art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2013 r., poz. 627 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ w sposób szczegółowy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, jak też podał prawne i faktyczne motywy podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na dotychczas zgromadzony materiał dowodowy oraz treść opinii dendrologicznej sporządzonej przez biegłego mgr inż. L. T.. Przedstawił tez sposób wyliczenia nałożonej kary. Z przedmiotową decyzją organu pierwszej instancji nie zgodzili się P. B. oraz U. W., którzy we wniesionym odwołaniu żądali uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji, bądź też uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący podnieśli, że usunięte świerki rosły w żywopłocie i stanowiły żywopłot. Żywopłot miał chronić posesję od zanieczyszczeń pochodzących ze spalin samochodowych. Nadto odwołujący podnieśli, że świerki tworzące żywopłot były chore, co wynikać ma z ekspertyzy przekazanej urzędowi i nie miały one dziesięciu lat ponieważ były kilkakrotnie wymieniane ze względu na nieprawidłowy rozwój i zamieranie. Miejsca po "wpadniętych" świerkach zostały uzupełnione w drodze zasadzenia nowych drzew, została również wymieniona zagrzybiona ziemia, która wywołała zgniliznę korzeniową. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2013 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. Organ wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Wskazano, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 3 marca 2011 r., usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Powyższy przepis ustanawia zatem ogólną zasadę ochrony zadrzewień, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy. Zasady wymierzania kary określono w art. 88-90 ustawy. W myśl tych przepisów wójt wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy.). Kara ta wymierzana jest posiadaczowi nieruchomości, który ma prawo i obowiązek wystąpić o wydanie zezwolenia. Wysokość kary za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia ustala się zgodnie z regułami zawartymi w art. 89 ustawy. Obowiązuje w tym przypadku zasada, że karę ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 tej ustawy (art. 89 ust. 1 ustawy). Przy czym, w sytuacji, gdy ustalenie obwodu usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % (art. 89 ust. 3 ustawy). Z przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy jednoznacznie wynika obowiązek nałożenia kary administracyjnej w przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia jest deliktem administracyjnym, działaniem niezgodnym z prawem, którego popełnienie zagrożone jest sankcją w postaci kary administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 140/09). Do kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie znajduje zastosowania przepis art. 86 ust. 1 ustawy, enumeratywnie wyliczający w punktach 1-13 sytuacje, w których nie pobiera się opłat za usunięcie drzew. W szczególności w przypadku samowolnego usunięcia drzew nie znajdują zastosowania przepisy art. 86 ust. 1 pkt 4, 5 i 9 ustawy. Przepisy te wyraźnie stanowią, że np. nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które nie rokują szansy na przeżycie, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, lub też zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Żaden zaś przepis ustawy nie przewiduje, a tym bardziej nie nakazuje stosowania przepisu art. 86 ust. 1 ustawy do kary administracyjnej wymierzanej w przypadku samowolnego usunięcia drzew. Przepisy art. 86 ust. 1 ustawy zwalniają od obowiązku uiszczenia opłaty a nie z obowiązku poniesienia kary za samowolne działanie. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w rozpatrywanym stanie faktycznym wystąpiła podstawa do nałożenia na strony administracyjnej kary pieniężnej w wysokości określonej decyzją organu pierwszej instancji z dnia 14 lipca 2011 r., ponieważ bezspornym jest fakt, że P. B. i U. W. są użytkownikami wieczystymi nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w R., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,1600 ha, zabudowanej budynkiem wczasowym pod nazwą "[...]" o powierzchni 552 m2; jak i usunięcie w 2009 r. z wyżej wymienionej nieruchomości 5 (pięciu) sztuk świerka pospolitego przez ww. użytkowników wieczystych. Kolegium Odwoławcze za prawidłowe uznało również odwołanie się w zaskarżonej decyzji do obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. z 2008 r. Nr 82, poz. 725), przewidującego za usunięcie świerka pospolitego stawkę w wysokości 32,74 zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 12 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 543/09 do obliczenia kary za wycięcie drzew bez zezwolenia nie powinny mieć zastosowania stawki określone przepisami obowiązującymi w dacie orzekania. W następstwie tak poczynionych ustaleń odwołującym wymierzono karę pieniężną w wysokości 55.491,00 zł. Podany przez organ pierwszej instancji sposób wyliczenia podanej kwoty kary, Kolegium uznało prawidłowy i zgodny z regulacją art. 89 ust. 1 i 3 ustawy Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli jej adresaci – P. B. oraz U. W.. Skarżący zarzucili organom obu instancji nierzetelne rozpoznanie sprawy polegające na nieuwzględnieniu ekspertyzy przedłożonej w toku postępowania przez skarżących, pominięciu ustaleń z wizji lokalnej przeprowadzonej przez organ odwoławczy w dniu 30 marca 2012 r., jak też nieuwzględnienie faktu, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości, ale jej użytkownikami wieczystymi. Nadto skarżący zarzucili naruszenie art. 83 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody dodanego ustawą z dnia 17 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 170) i obowiązującego od 3 marca 2011 r., z którego wynikać miałoby, że skarżący jako użytkownicy wieczyści nieruchomości w dacie zdarzenia nie byli uprawnieni do uzyskania decyzji o udzieleniu zezwolenia "na usunięcie żywopłotu" bez zgody Starosty. W ocenie skarżących nie mogą oni zatem być karani administracyjnie, a co najwyżej powinni zostać ukarani za naruszenie własności Skarbu Państwa będącego właścicielem nieruchomości. Dalej skarżący zarzucili brak wzięcia pod uwagę tego, że sporne drzewa stanowiły rosnący wzdłuż ogrodzenia żywopłot, posadzone były w odległości niniejszej niż jeden metr i nie miały 10 lat. Z uwagi na to, że niszczyły się one od spalin samochodowych, zostały wymienione na drzewa zdrowe. Zdaniem skarżących, jeżeli drzewa rosłyby pojedynczo można byłoby naliczyć karę jak za drzewa. Z kolei ustawa o ochronie przyrody wyróżniać ma jeszcze żywopłot, a sporne świerki rosły właśnie w żywopłocie. Niezależnie od powyższego skarżący wskazują w uzasadnieniu swej skargi na rzekome powiązania rodzinne pomiędzy pracownikiem Urzędu Gminy a członkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jak też na powiązania pomiędzy tym członkiem Kolegium a biegłym powołanym w sprawie przez organ pierwszej instancji. Podnieśli, że wymienili oni część świerków rosnących w żywopłocie na żądanie Wójta Gminy, albowiem zarastały one chodnik. Wójt miał nie poinformować skarżących o konieczności uzyskania w tym zakresie stosownej decyzji. Z kolei brak zgody na przeprowadzenie kanalizacji po nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym skarżących stanowić miał przyczynę wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak też o wyznaczenie innego Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz innego organu pierwszej instancji do rozpoznania sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy o wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sądowi w tej sprawie wiadomo z urzędu, że do Trybunału Konstytucyjnego skierowano skargi konstytucyjne objęte sygnaturą akt SK 6/12 (do tej sygnatury połączono inne skargi kasacyjnej zarejestrowane pod sygnaturami: SK 7/12, SK 24/12, SK 30/12, SK 1/13) o zbadanie zgodności: 1) art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje obligatoryjne wymierzenie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz 2) art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zakresie, w jakim przepis ten ustala administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 tej ustawy w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 tej ustawy bez możliwości zmniejszenia wysokości tej kary lub odstąpienia od jej wymierzenia - z art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP; 3) art. 88 w związku z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP; 4) art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, 4, 5 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew i lp. 2 załącznika do tego rozporządzenia i w związku z przepisami obwieszczenia Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 - z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 86 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; 5) art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 Konstytucji RP; 6) art. 88 w związku z art. 83 ust. 6, art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dochodzi do obligatoryjnego wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia właściwego organu administracji, drzewa - bez względu na okoliczności faktyczne sprawy i w obligatoryjnej wysokości tj. w zakresie w jakim przepisy te nie przewidują indywidualizacji odpowiedzialności administracyjnej wyrażonej w administracyjnej karze pieniężnej odpowiednio do istniejących konkretnych okoliczności stanu faktycznego w zakresie uwzględnienia kontratypów lub usprawiedliwionych okoliczności niezależnych od posiadacza nieruchomości oraz w zakresie braku proporcjonalności wymierzanej kary administracyjnej w stosunku do wagi naruszonego dobra. W związku z tym, że w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt SK 6/12. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie w tej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt SK 6/12.