II SA/Kr 1314/02
WyrokWSA w Krakowie2006-03-02
Skład orzekający: Grażyna Firek, Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ogrodzenia, uwzględniając interesy osób trzecich i przepisy prawa budowlanego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy KPA oraz dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. W szczególności, organ I instancji nie wykonał zaleceń organu II instancji dotyczących ponownego postępowania wyjaśniającego, nie ustalił precyzyjnie stanu faktycznego, nie wyjaśnił kwestii zgodności z planem miejscowym, ani nie rozgraniczył interesu prawnego od faktycznego osób trzecich. Sąd wskazał, że ograniczenie prawa własności wymaga dokładnego wyjaśnienia sprawy, uwzględniając sprzeczne interesy stron i przepisy prawa.Stan faktyczny
Skarżący M.F. i Z.F. domagali się zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę ogrodzenia swojej działki. Organy administracji odmawiały wydania pozwolenia, powołując się na naruszenie interesów osób trzecich (Spółdzielni Mieszkaniowej "P.") poprzez uniemożliwienie dostępu do dróg osiedlowych oraz niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Po wieloletnim postępowaniu, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty odmawiającą pozwolenia. Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając organom wkroczenie w kompetencje sądów powszechnych i błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2002r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu J. z dnia [...].02.2002r. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Barbara Pasternak ( spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi M.F. i Z. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M.F. i Z.F. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...].04.2002r. nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Firmy Handlowej "F" s.c. M.F., Z.F. od decyzji Starosty Powiatu J. z dnia [...].02.2002r. Znak: [...] odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ogrodzenia stałego z elementów stalowych spawanych i z prefabrykowanych elementów żelbetowych, posesji położonej w J. przy ul. C. o numerze ewidencyjnym gruntu "1", na której zlokalizowany jest pawilon handlowy - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Firma Handlowa F. s.c. M.F. i Z.F. w J. zgłosiła w dniu 5.01.1998 r. zamiar budowy ogrodzenia działki położonej przy ul. B., oznaczonej nr "1".
Kierownik Urzędu Rejonowego w J. decyzją z dnia [...].02.1998 r. znak: [...] wniósł sprzeciw na wykonanie ogrodzenia i nałożył na Firmę obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę ogrodzenia. Sprzeciw uzasadniony został możliwością spowodowania uciążliwości dla sąsiadujących z działką użytkowników osiedla mieszkaniowego Spółdzielni Mieszkaniowej "P.". Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w J. była rozpatrywana przez organ II instancji i została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...].03.1998 r. Znak: [...].
W dniu 5.08.1998 r. Firma Handlowa "F" s.c. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w J. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę ogrodzenia załączając do wniosku:
- projekt techniczny ogrodzenia
- Akt Notarialny REP. Nr [...]
Kierownik Urzędu Rejonowego w J., Postanowieniem z dnia [...].08.1998r. znak:[...] nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ponadto zwrócił uwagę, że projektowane ogrodzenie z prefabrykowanych elementów żelbetowych pełnych nie spełnia ustaleń warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 42 ust. l Rozporządzenia Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z dnia 14 grudnia 1994 r. - Dz. U. Nr 10 z 1995 r. póz. 46).
Ponieważ inwestor nie przedłożył wymaganej decyzji w określonym terminie i ogrodzenie w części zostało zaprojektowane z elementów prefabrykowanych, Kierownik Urzędu Rejonowego w J. decyzją z dnia [...].11.1998r. Znak:[...] odmówił zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wojewoda K. po rozpatrzeniu odwołania inwestorów, decyzją z dnia [...].12.1998r. Znak:[...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].11.1998r. odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ogrodzenia - uznając, że inwestor nie wywiązał się z nałożonego obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji.
Inwestorzy wystąpili z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie ogrodzenia działki nr "1" w J.
Decyzją z dnia [...].01.1999r. Burmistrz Miasta i Gminy J. odmówił ustalenia wzizt dla tej inwestycji uzasadniając swoje stanowisko sprzecznością zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta J. Po rozpoznaniu odwołania M.F. i Z.F. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy J. w całości i umorzyło postępowanie w sprawie, powołując się na przepis art. 39 ust.2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. z 1999 r. nr 15, póz. 1397/.
W dniu 25 stycznia 2001 r. Firma Handlowa "F." s.c. wystąpiła z wnioskiem do Ministerstwa Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w Warszawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...].12.1998 r. Znak: [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...].04.2001r. Znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...].12.1998r. Znak: [...] uznając, że nałożenie na inwestorów obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz uprzedniego przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu rażąco narusza postanowienia art. 29 ust. 1 pkt 7 i art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 14 z 1999 r. póz. 139), który wyklucza obowiązek ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w stosunku do robót budowlanych nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem decyzja Wojewody wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa obligując GINB do wyeliminowania przedmiotowej decyzji Wojewody z dnia [...].12.1998r. Znak: [...] z obrotu prawnego.
Rozpoznając ponownie sprawę, w związku z wnioskiem Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w J. złożonym w trybie art. 127 § 3 Kpa, GINB decyzją z dnia [...].05 2001r. znak:[...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2001r. znak: [...], motywując, że argumenty podnoszone przez zainteresowanych nie dają podstawy do zmiany decyzji z dnia [...].04.2001r.
Po ponownym przeanalizowaniu sprawy w trybie odwoławczym, w związku z orzeczenie GINB Wojewoda, decyzją z dnia [...].12.2001r. Znak:[...] uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].11.1998 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Wojewoda nałożył na organ I instancji następujące obowiązki:
- ustalenie istniejącego stanu faktycznego, ze szczególnym uwzględnieniem usytuowania przedmiotowego ogrodzenia względem dróg osiedlowych istniejących i projektowanych,
- wykazanie, w jaki sposób projektowane ogrodzenie naruszy uzasadnione interesy osób trzecich,
- wyjaśnienia, czy zapis miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. J. zabrania budowy ogrodzenia.
Wojewoda uznał nadto, odnośnie kwestii budowy odcinka ogrodzenia pełnego, że inwestor powinien wykazać konieczność budowy takiego ogrodzenia, ponieważ zgodnie z § 42 ust. 1 Rozporz. Min. Gospod.. Przestrz. i Bud. z dnia 14.12.1994r. budowa ogrodzeń pełnych jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych wypadkach (wymienionych w w/w przepisie).
Rozpatrując ponownie sprawę, Starosta Powiatu J. poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia ewentualnych zastrzeżeń, wniosków i wypowiedzi co do zebranych dowodów i materiałów oraz wezwał inwestorów do uzupełnienia wniosku tak, aby zawierał uzasadnienie konieczności budowy pełnego ogrodzenia.
Inwestorzy nie złożyli żadnego dodatkowego wyjaśnienia w sprawie, natomiast S M "P.", złożyła pismo - sprzeciw przeciwko budowie ogrodzenia działki W piśmie tym przedstawiła swoją interpretację planu szczegółowego zagospodarowania tej części osiedla "P", a także stanowisko mieszkańców bloków zlokalizowanych w sąsiedztwie przedmiotowej działki, sprzeciwiających się budowie ogrodzenia.
W piśmie tym Spółdzielnia poinformowała również, iż czyniła starania, aby zabezpieczyć mieszkańcom osiedla inny dojazd do budynków mieszkalnych i inne miejsca parkingowe, ale otrzymała decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...].08.1999r. Znak: [...] odmawiającą ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla takiej inwestycji.
Starosta Powiatu J. decyzją dnia [...].02.2002r. Znak:[...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 6, art. 35 ust. 1 pkt la ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, oraz art. 104 kpa odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Firmie Handlowej "F" s.c. M.F., Z.F. pozwolenia na budowę ogrodzenia stałego z elementów stalowych spawanych i z prefabrykowanych elementów żelbetowych, posesji położonej w J. przy ul. C. o numerze ewidencyjnym gruntu "1", na której zlokalizowany jest pawilon handlowy.
W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że wykonanie przedmiotowego ogrodzenia spowodowałoby naruszenie interesów osób trzecich poprzez uniemożliwienie dostępu do drogi publicznej i prawidłowej komunikacji dla budynków wielorodzinnych K. l i 3 oraz C. 6, bowiem teren wokół obiektu handlowego stanowi istniejący dojazd i jedyna komunikację do tych bloków mieszkalnych. Budowa ogrodzenia wprowadziłaby istotne utrudnienia i ograniczenia dla terenów sąsiednich. Uznał ponadto, że budowa ogrodzenia narusza przepisy wynikające z § 14 Rozporz. Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z dn. 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Od decyzji powyższej odwołali się M.F. i Z.F.
W odwołaniu zarzucili, że teren Spółdzielni Mieszkaniowej nie jest terenem publicznym, a zatem właściciele działki graniczącej z działką Spółdzielni mają prawo wybudować swoje ogrodzenie od strony terenu Spółdzielni bez zgłoszenia. Twierdzili, że Starostwo Powiatowe nie przedstawiło żadnych argumentów upoważniających do ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli wynikających z prawa własności, a zatem domagają się pozwolenia na budowę ogrodzenia własnej działki. Zakwestionowali interpretację planu zagospodarowania przestrzennego przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.
W trakcie postępowania odwoławczego wpłynęło pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "P.", która twierdziła, że istniejący stan faktyczny znany był właścicielom Firmy Handlowej "F." s.c. już w chwili nabywania działki Nr "1" wraz z pawilonem handlowym. Spółdzielnia poinformowała także, że czyniła bezskuteczne starania o odkupienie od Firmy Handlowej "F" s.c. części działki Nr "1" "po osi drogi wewnętrznej" tak, aby zachować istniejącą komunikację przy budynkach mieszkalnych o adresach ul. K.. Nr [...] i [...] oraz ul. C. Nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda wydał w dniu [...].04.2002r. decyzję wskazaną na wstępie nin. uzasadnienia, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.
W jej uzasadnieniu Wojewoda uznał, iż: zaskarżona decyzja I instancji wypełnia dyspozycję przepisu art. 5 ust. 1 pkt 6 pr. bud. w myśl którego obiekt budowlany należy projektować zgodnie z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej w sposób zapewniający uzasadnioną ochronę interesów osób trzecich. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności m. in. zapewnienie dostępu do drogi publicznej - art. 5 ust. 2 pkt l cytowanej ustawy Prawo budowlane. Decyzja organu I instancji spełnia również wymogi przepisu art. 35 ust. l Prawa bud. zgodnie z którym przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę właściwy organ sprawdza m.in. zgodność projektu zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, przepisami, w tym techniczno -budowlanymi.
Zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta J. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w J. z dnia [...] kwietnia 1980r. [...] ze zmianami zatwierdzonymi uchwałami Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w J. z dnia [...] stycznia 1989r. [...] - wnioskowana do ogrodzenia działka Nr "1" znajduje się na terenie oznaczonym symbolem B2-MW -"Teren zabudowy mieszkalnej - wielorodzinnej - fragment zrealizowanego osiedla "P.". Wysokość zabudowy V kondygnacji. Stan istniejący - teren zainwestowany zabudową wielorodzinną i jednorodzinną. Teren objęty planem szczegółowym - osiedla "P.", opracowanym przez I.K. Na terenie istnieje pawilon handlowy - spożywczy, przychodnia rejonowa oraz baza remontowo gospodarcza z administracją Spółdzielni Mieszkaniowej. Usługi zgodnie z normatywem -postuluje się lokalizację obiektów usługowych w parterach budynków przy ul. P. Wzdłuż ul. D. dopuszcza się w uzasadnionych wypadkach realizację zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej na wolnych działkach dla właścicieli nieruchomości. Na terenie tym dopuszcza się realizację budynków gospodarczych o minimalnych wymiarach i w uzasadnionych wypadkach. Projektowana liczba mieszkańców ok. 1450 M. Pełne uzbrojenie terenu." - wypis z części tekstowej planu.
W oparciu o zacytowany fragment planu , którego kopia znajduje się w aktach sprawy, organ II instancji ustalił, że Osiedle "P." w J., na terenie którego znajduje się wnioskowana do ogrodzenia działka Nr "1", zostało wybudowane zgodnie z planem szczegółowym zagospodarowania zad. la Osiedle "P.", opracowanym przez I. - K., pozostającym w zgodzie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego dla miasta J. Organ uznał, że zgodnie z powyższymi planami, na terenie Osiedla "P." budownictwo wielorodzinne pełni funkcję wiodącą, wraz z uzupełniającym go zapleczem handlowo - usługowym. Zabudowa osiedla, tj. budynki mieszkalne i handlowo - usługowe wraz z drogami, ciągami pieszymi i parkingami, stanowi integralną całość. Cały teren osiedla jest terenem ogólnodostępnym. Dojazd do budynków mieszkalnych o adresie ul. K. Nr [...] i [...] oraz C. Nr [...] odbywa się drogami wewnętrznymi, zlokalizowanymi częściowo na działce Nr "1". Wygrodzenie działki Nr "1" byłoby sprzeczne z planem szczegółowym Osiedla ."P.", zgodnym z obowiązującym miejscowym planem, zagospodarowania przestrzennego miasta J., zatem stanowiłoby naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 pkt la ustawy Prawa budowlane.
Zgodnie z przepisem § 14 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j .t. Dz.U. Nr 15 z 1999 r. poz. 140), do budynku i urządzeń z nim związanych należy zapewnić dojście i dojazd od drogi publicznej odpowiednie do przeznaczenia i sposobu jego użytkowania oraz wymagań ochrony przeciwpożarowej. Szerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3,00 m. Zatem należy stwierdzić, że zrealizowanie zamierzonej inwestycji polegającej na wybudowaniu ogrodzenia działki Nr "1" byłoby naruszeniem interesu prawnego osób trzecich, a zatem byłoby niezgodne z obowiązującym prawem.
Zgodnie natomiast z przepisem § 42 ust. l cyt. Rozporz. ogrodzenie powinno być ażurowe co najmniej powyżej 0,60 m od poziomu terenu, chyba że konieczność budowy ogrodzenia innego wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo wymagań ochrony akustycznej lub warunków użytkowania działki. Właściciele Firmy Handlowej "F." s.c. nie uzasadnili konieczności budowy odcinka ogrodzenia pełnego. Ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu wyjaśniono, co następuje: Jedną z podstawowych zasad Prawa budowlanego, wyrażoną w art. 5 ust. 1 pkt 6, jest to, że obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Bez wątpienia, do grona "osób trzecich" w rozumieniu ustawy należą właściciele działek graniczących z działką; na której ma być wznoszony obiekt budowlany, a więc Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Na terenie działki Nr "1", wokół pawilonu handlowego jest zlokalizowany istniejący i jedyny dojazd do budynków wielorodzinnych o adresach K. Nr [...] i [...] oraz C. Nr [...]. Na tym terenie zlokalizowana jest też komunikacja wewnętrzna dla obsługi wyżej wymienionych budynków. Ten stan rzeczy znany był Inwestorom w chwili kupna działki Nr "1". Wybudowanie ogrodzenia działki Nr "1" zamknęłoby dostęp do drogi publicznej mieszkańcom wyżej wymienionych budynków wielorodzinnych, co oznacza, że z chwilą budowy ogrodzenia niemożliwy stanie się dojazd jakichkolwiek pojazdów do tych budynków, w tym pojazdów służb publicznych i komunalnych, np. straży pożarnej i pogotowia ratunkowego. Spółdzielnia dążyła do wybudowania dojazdu i parkingu dla budynków mieszkalnych o adresie ul. K. Nr [...] i [...] oraz C. Nr [...] w innym miejscu, ale nie uzyskała warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla takiej inwestycji. Spółdzielnia wystąpiła również do Firmy Handlowej F. s.c. z ofertą kupna części działki Nr "1", tak, aby zachować istniejący układ komunikacyjny i umożliwić mieszkańcom budynków wielorodzinnych o adresach j.w. dostęp do drogi publicznej, jednak dwukrotne wystąpienie do Firmy Handlowej F. s.c. w tej sprawie pozostało bez odpowiedzi. Biorąc pod uwagę powyższe organ II instancji uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Decyzję powyższą zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.F. i Z.F.
W skardze zarzucili organom administracji wkroczenie w kompetencje sądów powszechnych poprzez ustalenie istnienia na ich posesji drogi koniecznej, ochronę interesu wyłącznie osób trzecich z pominięciem interesu właścicieli działki, uniemożliwienie ochrony swojej własności, umożliwienie wykorzystywania działki na cele parkingowe, oraz fałszywą interpretację planu zagospodarowania przestrzennego, Zarzucili, iż na tym samym terenie SM P. wykonała kilkanaście ogrodzeń. Podnieśli brak ustaleń odnośnie lokalizacji ul. K., pominięcie faktu, że droga biegnąca po terenie działki skarżących nie jest drogą publiczną, ale wewnętrzną i służy właścicielom pawilonu jako plac manewrowy dla samochodów zaopatrujących pawilon, co przy braku ogrodzenia zagraża zdrowiu i życiu mieszkańców osiedla i naraża właścicieli działki na roszczenia odszkodowawcze. Zarzucili także, iż SM P. sama pozbawiła się najkrótszego dojścia do bloku przy ul. C. wydzierżawiając swój teren pod pawilon handlowy.
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obydwu instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł ojej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. -przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegaj ą rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /dalej zwanej ppsa/. Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy ppsa uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi.
Skardze nie można odmówić słuszności, choć nie wszystkie jej zarzuty znajdują oparcie w przepisach obowiązującego prawa. Kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że organy administracji prowadząc postępowanie naruszyły przepisy kpa, a także dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego.
Jak wskazano już wyżej, Wojewoda, uchylając w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].11.1998r. odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę nakazał organowi I instancji przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego wskazując ponadto na konieczność dokonania czynności i ustaleń, które wyraźnie określił. Wykonanie - m. in.-tych wskazań przyczynić się miało do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, co za tym idzie do należytego rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji był więc związany wytycznymi zawartymi w decyzji Wojewody z dnia [...].12.2001r. Analiza akt postępowania toczącego się ponownie przed organem I instancji wskazuje, że zalecenia te nie zostały przez organ wykonane. Działanie organu sprowadziło się bowiem do wezwania inwestorów o uzupełnienie wniosku o uzasadnienie konieczności budowy ogrodzenia pełnego, oraz do zawiadomienia stron postępowania, z dnia 15.01.2002r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z zastrzeżeniem, że po upływie terminu 14 dni sprawa zostanie rozstrzygnięta na podstawie posiadanych dokumentów. Następnie, w dniu 18.02.2001r. została wydana decyzja I instancji. Akta sprawy oraz treść uzasadnienia wskazują, że organ I instancji pominął całkowicie wytyczne, o których mowa wyżej. Nie sporządzono bowiem żadnego planu, względnie czytelnego szkicu, który pozwoliłby na dokładne sprecyzowanie - jak nakazał Wojewoda- usytuowania ogrodzenia względem dróg osiedlowych, nie wyjaśniono, czy zapis planu miejscowego zabrania budowy ogrodzenia, a także nie uzasadniono w jaki sposób planowane ogrodzenie naruszy uzasadnione interesy osób trzecich i czyje to są interesy. Treść uzasadnienia sprowadza się do zacytowania kolejny już raz w toku postępowania fragmentu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stwierdzenia, że teren osiedla jest obszarem, który pełni funkcje ogólnodostępną. Nie wykonano obowiązku ustalenia, czy zapis miejscowego planu zagospodarowania zabrania budowy ogrodzenia, choć było to obowiązkiem organu nie tylko w świetle wytycznych organu wyższej instancji, ale i w świetle treści art. 35 ust. 1 pkt 1 a ustawy prawo budowlane. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma na celu wykluczenie możliwości rozpoczęcia budowy w miejscu nie przewidzianym na ten cel w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie teren, na którym położona jest działka skarżących objęty jest planem szczegółowym - osiedla P. II, sporządzonym - jak wynika z akt sprawy w 1978r., opracowanym przez I. K. Jak wynika z zapisu planu miejscowego, teren zainwestowany jest zabudową wielorodzinną i jednorodzinną, z dopuszczeniem dalszej zabudowy jednorodzinnej wzdłuż ul. D., oraz realizacji budynków gospodarczych o minimalnych wymiarach i w uzasadnionych przypadkach. Jak więc wynika z zapisu planu miejscowego nie istnieje zakaz budowy ogrodzeń na tym obszarze ani w szczególności zakaz budowy ogrodzenia działki zabudowanej pawilonem handlowym. Dodatkowo stwierdzić należy, załączony przez SM P. do akt plan szczegółowy z 1978r. nie zawiera żadnej części opisowej, oprócz opisu technicznego. Część graficzna planu jest mało przydatna dla potrzeb niniejszego postępowania, ponieważ sporządzona w 1978r. dotyczy obiektów już wówczas zrealizowanych, jak i dopiero zaplanowanych. Skoro brak części opisowej planu szczegółowego, przy jego analizie można się oprzeć tylko na zapisach planu miejscowego. Ustaleń tych jednak winien był dokonać organ I instancji. Podkreślenia wymaga fakt, że obowiązek dokładnego sprecyzowania usytuowania ogrodzenia względem dróg osiedlowych nie może polegać na fragmentarycznym i niejasnym przedstawieniu jedynie najbliższego otoczenia pawilonu. Wskazanie organu II instancji wyraźnie odnosiło się do dróg osiedlowych istniejących i projektowanych. Skoro organy uznają, że budowa ogrodzenia nie jest możliwa, a więc twierdzenie to prowadzi w konsekwencji do całkowitego pozbawienia skarżących możliwości ogrodzenia działki, to ustalenia w tym zakresie winny nie budzić jakichkolwiek wątpliwości.
Materiały znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego nie wystarczają także do poczynienia wiążących ustaleń co do usytuowania wokół osiedla istniejących dróg publicznych na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Zdaniem sądu orzekającego w nin. sprawie przeprowadzenie dowodu na okoliczność usytuowania ogrodzenia względem dróg osiedlowych istniejących i projektowanych uzupełnić należało o ustalenie przebiegu dróg publicznych na terenie i wokół osiedla, z uwzględnieniem położenia działki skarżących oraz planowanego ogrodzenia.
W aktach sprawy znajdują się niepodpisane kserokopie czterech fotografii obrazujących fragmenty pawilonu i budynków wielomieszkaniowych, oraz kopia mapy na której zaznaczony jest pawilon handlowy i trzy budynki wielorodzinne. Nie wiadomo, czy stanowią one załącznik do decyzji organu I instancji, nie wiadomo przez kogo i kiedy zostały sporządzone, nie wiadomo, czy strony były informowane przez organ o terminie ich wykonania i możliwości obecności przy ich wykonywaniu. Nie wiadomo również, czy organy zaliczyły je w poczet dowodów przeprowadzonych w sprawie, ponieważ uzasadnienia decyzji nie zawierają w tym przedmiocie żadnych ustaleń. Jako dokumenty zawierające wskazane braki - brak podpisu, daty sporządzenia, osoby sporządzającej - dowodu w sprawie stanowić nie mogą. Stwierdzić w tym miejscu jednak należy, iż fotografie wykonane zostały w sposób obejmujący jedynie fragmenty budynków, co nie pozwala na poczynienie ustaleń mających istotne znaczenie w sprawie, natomiast z załączonej mapy także nie wynika wyraźnie przebieg dróg wewnętrznych i publicznych. Nie została także wyjaśniona sprawa istnienia lub nieistnienia ulicy K. SM P. twierdzi, że ulica taka nie istnieje, zaskarżona decyzja mówi o budynkach "o adresie K." używa się także określenia "ul. K.". Nie ustosunkowano się do twierdzeń właścicieli działki dotyczących możliwości dojazdu na teren osiedla od strony ul. D. Należy zwrócić uwagę, co uszło organom prowadzącym sprawę, że wszelkie ograniczenia dotyczące właścicieli działki, wynikające z konieczności zapewnienia osobom trzecim dostępu do drogi publicznej muszą mieć na względzie pojęcie drogi publicznej wynikające z przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Ustaleń takich organy prowadzące sprawę nie poczyniły. Pominięto w uzasadnieniu decyzji, że wniosek skarżących dotyczy pozwolenia na częściowe ogrodzenie działki i nie rozważono możliwości ustalenia takiego przebiegu ogrodzenia, które choćby częściowo zapewniało właścicielom działki możliwość ochrony własności przy jednoczesnym uwzględnieniu konicznych ograniczeń wynikających z przepisów prawa i stanu faktycznego. Naruszono w ten sposób przepis art. 9 kpa, który zobowiązuje organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, oraz zobowiązuje do udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nieścisłe są ustalenia organów dotyczące starań SM P. o uzyskanie innego dojazdu do budynków spółdzielni. Z załączonej do akt kopii decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia [...].08.1999r., na którą powołują się organy wynika, że S. odmówiono ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie parkingów osiedlowych dla samochodów osobowych na określonych działkach, a nie na budowę dróg wewnętrznych. Nie wykazano w sposób jasny i oczywisty, że przez teren działki skarżących prowadzą drogi wewnętrzne. Okoliczność ta wymaga dokładnego wyjaśnienia, biorąc pod uwagę całkowicie przeciwne stanowisko skarżących, którzy twierdzą, że nie są to drogi wewnętrzne, lecz zwyczajowo skrócone przez samych mieszkańców osiedla dojścia do budynków. Uchybienia powyższe naruszają przepisy art. 7, 75 i 77 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji nie podjął przy ponownym rozpoznaniu sprawy żadnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, do czego ma doprowadzić zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Chociaż przepisy kpa nie zawierają katalogu dowodów koniecznych do przeprowadzenia w toku postępowania administracyjnego, a jedynie przykładowo wskazują w art. 75 kpa na niektóre rodzaje dowodów, organy prowadzące sprawę pominęły możliwość przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem stron postępowania, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia wątpliwości istniejących w sprawie. Przeprowadzenie takich oględzin sugerowała nawet SM P., co organ prowadzący sprawę pominął. Uchybienia powyższe miały wpływ na wynik postępowania. Odnosząc się do przedstawionej w zaskarżonej decyzji interpretacji normy przewidzianej art. 5 ust. 2 pkt 1 pr. bud. stwierdzić należy, co następuje, decyzja podjęta w nin. sprawie powinna uwzględniać sprzeczne interesy - z jednej strony inwestora, z drugiej - stron postępowania, których prawa lub interesy mogą zostać naruszone. Jak wskazał Sąd Najwyższy w Wyroku III RN 94/96z dn. 12.02.1997r. /OSNAPiUS , 19/97, poz. 3667, jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron, obowiązkiem organów administracji i sądu jest przeprowadzenie analizy tych interesów i stwierdzenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia , jakie względy, zarówno prawne jaki społeczne zostały przy jego podejmowaniu wzięte pod uwagę, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne i w jaki sposób interesy strony, dla której rozstrzygnięcie jest negatywne, zostały wzięte pod uwagę. Pamiętać więc należy, że ochrona interesów osób trzecich - w niniejszej sprawie SM P. - przewidziana w art. 5 pr. bud. dotyczy interesu prawnego, a nie faktycznego -zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Odmienną kwestią jest wyjaśnienie sprawy budowy ogrodzenia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co nakazuje organom przepis art. 7 kpa. Sprzeczność interesów musi uwzględniać nakaz wynikający z art. 7 kpa, jak i przepisy wynikające z prawa budowlanego, ale również uprawnienia płynące z wykonywania prawa własności. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem NSA zarzuty dotyczące szeregu utrudnień dla otoczenia w przypadku zrealizowania inwestycji nie mogą odnieść zamierzonego skutku, gdyż dotyczą one jedynie naruszenia interesów faktycznych a nie prawnych. Sama tylko okoliczność, że po zrealizowaniu inwestycji powstaną utrudnienia komunikacyjne nie może przesądzać o zakazie budowy ogrodzenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jasno w jakiej mierze i dla kogo /dla samej Spółdzielni czy dla poszczególnych mieszkańców/ budowa ogrodzenia spowodowałaby tylko utrudnienia więc naruszenie interesów faktycznych, a w jakiej naruszenie interesu prawnego. Wynika to z braku rozgraniczenia tych problemów, jak również z braków postępowania dowodowego, które nie daje dostatecznych i niewątpliwych materiałów do udzielenia odpowiedzi na powyższe. Ograniczenie uprawnień wynikających z prawa własności wymaga wyjaśnienia sprawy przy uwzględnieniu stanowisk zawartego w cyt. wyżej uzasadnieniu SN.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących -jak twierdzą skarżący-ustanowienia na terenie ich działki drogi koniecznej, stwierdzić należy, że kwestie wynikające z norm i przepisów cywilnoprawnych leżą poza zakresem kontroli sądu administracyjnego, oraz poza zakresem ingerencji organów administracji. Sprawy, które nie należą do zakresu działania organów administracji mogą być rozstrzygane wyłączenie na drodze cywilnoprawnej. Stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji nie powoduje dla skarżących żadnych skutków charakterze cywilnoprawnym, zatem te zarzuty skargi nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy .
Biorąc pod uwagę powyższe, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt. a i c ustawy ppsa orzeczono jak w sentencji Wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło