II SA/Kr 1316/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Mariusz Kotulski / spr. / Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 29 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala J.S. wnioskiem z dnia 4 grudnia 2006r., sprecyzowanym pismem z 25 stycznia 2008r. wniósł o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...]., położoną w K. , gm. kat. [...]. Starosta K. , decyzją z [...] marca 2009r., nr [...] działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną poprzednio jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,1026 ha, objętą Lwh [...]. gm. kat. [...]. Organ I instancji w stanie faktycznym ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej K. z [...] 1955r., nr [...], na podstawie przepisów dekretu kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. z 1952 r. Nr 4 poz. 31), na cele [...] Projektów Budownictwa Przemysłowego w K. W dacie wywłaszczenia w/w parcela stanowiła własność M.S. , którego jedynym spadkobiercą jest obecnie J.S. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] 1970 r. sygn. akt [...] ). Na skutek odwołania złożonego przez M.S. , decyzją z [...] sierpnia 1956r., nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie wywłaszczeniowe. W wyniku analizy dokumentacji geodezyjno-prawnej Starosta K. ustalił, iż parcela l. kat. [...] zmieniła oznaczenie i powierzchnię na l. kat. [...] , a ta z kolei zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...] . . Dalej działka nr [...] uległa podziałowi na działki: nr 1 i nr 2 a następnie działka nr 1 podzieliła się na działki nr 3 i nr 4 obr. [...] ewid. [...] . Z treści mapy ewidencyjnej wynika, iż działki: nr 2 , nr 3 i nr 4 obr. [...] . ewid. Ś. , są zabudowane budynkiem przy ul. [...] oraz budynkami: inwentarskim i gospodarczymi. Natomiast odpisy z ksiąg wieczystych nr [...] , [...] i nr [...] , wskazują, iż działki nr 2 , nr 3 i nr 4 stanowią własność Gminy K. Następnie ustalono, iż J.S. pismem z dnia 6.04.1971r. wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie za wywłaszczona nieruchomość. Po rozpatrzeniu omawianego wniosku, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] 1971r., nr [...] ustalono odszkodowanie w wysokości [...] zł, za przedmiotową nieruchomość. Powyższe orzeczenie zostało doręczone J.S. w dniu 15 maja 1971r. i stało się ostateczne z dniem 27 maja 1971 roku. W rozważaniach prawnych Starosta odwołał się do sformułowanej w art. 16 § 1 k.p.a zasady trwałości decyzji administracyjnych, która nie pozwala na powtórne prowadzenie postępowania w sprawie już rozstrzygniętej. Zasada ta - jak wskazał organ I instancji - zawiera bezwzględny zakaz orzekania drugi raz w tej samej sprawie bez uchylenia uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia. Prowadzenie ponownego postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za parcelę l. kat. [...] . gm. adm. [...] prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Z uwagi na przytoczone powyżej argumenty, Starosta , na mocy art. 105 § 1 k.p.a. umorzył - jako bezprzedmiotowe (res iudicata) - postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odwołaniu od rozstrzygnięcia Starosty J.S. podniósł m.in., iż "w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. K. z [...] 1971 r. ustalono odszkodowanie w wysokości [...] zł za grunt o pow. 0,1026 ha (...). Nigdy nie wyraziłem zgody na takie odszkodowanie i dwukrotnie nie odebrałem pieniędzy wysłanych mi pocztą, co wystarczająco wskazuje na to, że oczekiwałem na zmianą decyzji, co równoznaczne jest z jej odwołaniem, której to zmiany nigdy się nie doczekałem." Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2009r., nr [...] , na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia z [...] marca 2009r., nr [...] . Według organu II instancji dla oceny zasadności umorzenia przedmiotowego postępowania decydujące znaczenie miał fakt, iż sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania za parcelę l. kat. [...] o pow. 0,1026 ha, objętą Lwh [...] b. gm. kat. [...] była już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. Ustalono bowiem, iż postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za w/w nieruchomość toczyło się w Prezydium Rady Narodowej m. K. Urzędzie Spraw Wewnętrznych i zostało zakończone ostatecznym orzeczeniem Kierownika Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1971r., orzekającym o przyznaniu odszkodowania za wskazana wyżej parcelę, która była własnością M.S. . Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia ten sam podmiot (tj.J.S. ) w zakresie tego samego przedmiotu (ustalenie i wypłata odszkodowania za parcelę l. kat. [...] . gm. kat. [...] ) domagał się ponownie konkretyzacji normy prawnej, która już raz została, w stosunku do niego i w odniesieniu do tej samej działki, skonkretyzowana ostateczną decyzją administracyjną. Uznano zatem, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie, wszczęte ponownie wnioskiem J.S. złożonym w dniu 4 grudnia 2006r. winno zostać - jako bezprzedmiotowe - umorzone, gdyż wydana w tym postępowaniu ponowna merytoryczna decyzja naruszałaby zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, wobec sformułowanego we wniosku z 4 grudnia 2006r. ,,żądania odszkodowania za wywłaszczoną działkę (...) w wysokości cen obowiązujących aktualnie", stwierdzić należy, iż obowiązujące obecnie przepisy prawa (art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami) przewidują ustalenie obecnie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej jedynie w przypadku, gdy pozbawienie praw do nieruchomości (wywłaszczenie) w latach ubiegłych nastąpiło bez uprzedniego ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Natomiast w przedmiotowej sprawie sytuacja strony jest zdecydowanie odmienna, gdyż pozbawienie prawa własności w/w nieruchomości nastąpiło za odszkodowaniem, ustalonym w orzeczeniu z dnia [...] 1971r., nr [...] . Tym samym nie zachodzi przesłanka zawarta w w/w przepisie prawa, gdyż nie nastąpiło pozbawienie prawa własności bez ustalenia odszkodowania. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż w aktualnym stanie prawnym brak jest możliwości ustalenia dodatkowego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. J.S. (zwany dalej skarżącym) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (pismem z dnia 23 lipca 2009r.) na decyzję Wojewody z dnia [...] .06.2009r. Skarżący podniósł, iż nie przyjął odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Ponadto wskazał, iż wywłaszczenie było bezprawne, bowiem w/w parcele faktycznie wywłaszczono w calach mieszkaniowych, a nie jak podano w sentencji decyzji "na cele społeczne." Skarżący zarzucił również, iż odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia dotyczyło jedynie drzew znajdujących się na nieruchomości, a nie samej działki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, póz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Skarga nie jest zasadna. Nie budzi zastrzeżeń decyzja Starosty z dnia [...].03.2009r. Została ona wydana w niezawierającym istotnych wad proceduralnych postępowaniu, po zgromadzeniu dostatecznych dowodów i zawiadomieniu strony w trybie art. 10 §1 k.p.a., na podstawie właściwych w niej powołanych przepisów prawa, które zastosowano prawidłowo. Przedmiot postępowania ustalono adekwatnie do jednoznacznie sprecyzowanego żądania wnioskodawcy w pismach z dat 4.12.2006r. i 25.01.2008r., zaś sama decyzja spełnia wszelkie wymogi z art. 107 §1 i 3 k.p.a. W uzasadnieniu faktycznym dokonano po myśli art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. obszernych ustaleń, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Nie narusza art. 80 k.p.a. ocena dowodów, która pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie budzi zastrzeżeń uzasadnienia prawne decyzji organu pierwszej instancji, w którym nie tylko wskazano właściwe przepisy, ale także zawarto stosowne rozważania dotyczące ich wykładni i stosowania. Sąd podziela także stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] .03.2009r. umarzającą postępowanie wszczęte na wniosek J.S. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w 1955r. nieruchomości oznaczonej jako parcela l.kat. [...] o pow. 0,1026 ha, położonej w K. b.gm. kat. [...] . Słusznie organ odwoławczy stwierdził, że podnoszone przez stronę odwołującą zarzuty dotyczące ustalenia odszkodowania ostateczną decyzją z dnia [...] maja 1971r. nie mogą stanowić przedmiotu niniejszego postępowania. Decyzją z dnia [...] maja 1971r. ustalono już odszkodowanie za całą wywłaszczoną nieruchomość (nie tylko za drzewa i murowany płot, jak twierdzi skarżący). Nie sposób zatem obecnie prowadzić nowego postępowania administracyjnego w sprawie, która zastała już zakończona ostateczną decyzją. Byłoby to możliwe dopiero po stwierdzeniu nieważności lub uchyleniu w trybach nadzwyczajnych decyzji organu administracyjnego z dnia [...] maja 1971r. Organy zwracały się do skarżącego o sprecyzowanie wniosku, czy rzeczywiście wnosi on o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, czy też o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym zmierzającego np. do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1971r. Organ odwoławczy odniósł się też do zarzutów odwołania, w którym odwołujący zażądał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości cen obowiązujących aktualnie. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna, która nie została zaskarżona, jest objęta szczególną ochroną prawną. Wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych, w przypadkach przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Kolejna decyzja dotycząca ustalenia odszkodowania byłaby obarczona wadą prawną. A zatem decyzja ustalająca odszkodowanie może być wyeliminowana z obrotu prawnego jedynie w odrębnym postępowaniu, w jednym z trybów nadzwyczajnych, przewidzianych przez przepisy procedury administracyjnej. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jeśli więc decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, należy uznać za słuszne stanowisko organu administracyjnego, iż postępowanie o ustalenie i wypłatę ustalonego odszkodowania jest bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie ustalił wprawdzie, czy odszkodowanie, o jakim mowa w orzeczeniu wywłaszczeniowym, zostało wypłacone uprawnionemu bądź złożone do depozytu sądowego, jednak w ocenie Sądu okoliczność ta pozostaje bez znaczenia prawnego dla wyniku sprawy. Bez względu bowiem na to, czy kwota odszkodowania została wypłacona uprawnionym, złożona do depozytu sądowego, czy też czynności takie nie nastąpiły - roszczenie o ustalenie odszkodowania, jakie zgłosił we wniosku J.S. - nie może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organy administracji publicznej. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego faktycznego celu wywłaszczenia, wskazać należy, iż organy administracyjne prowadzące przedmiotowe postępowanie nie mogły badać w ramach prowadzonej sprawy o odszkodowanie prawidłowości orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej K. z [...] 1955r., bowiem nie mają kompetencji do rozstrzygania w przedmiocie zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. Dodać jedynie należy, iż skarżący odrębnym wnioskiem wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...]1955r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Państwa działki l.kat. [...] lwh.[...] położonej w K. . I w tym przedmiocie toczy się odrębne postępowanie administracyjne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.