II SA/Kr 1317/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. i Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: oddalić wniosek Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę o zwolnienie od kosztów sądowych Stowarzyszenie [.....] reprezentowane przez .......Zarząd Wojewódzki w K. złożyło wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.W. i Stowarzyszenia na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [.....] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Z przedłożonego formularza wynika, że stowarzyszenie jest organizacją ..........zrzeszającą osoby represjonowane przez III Rzeszę, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada majątku trwałego. Utrzymuje się ze składek członkowskich, nie otrzymuje dotacji państwowych ani samorządowych. W formularzu w rubryce "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę [.....] natomiast "wysokość zysku lub strat za rok obrotowy według bilansu" kwotę [.....] Nadto stowarzyszenie podało, że na rachunku bankowym posiada zgromadzone środki finansowe w wysokości [.....] Postanowieniem z dnia [.....] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stowarzyszenia. W uzasadnieniu podał, że stowarzyszenie nie wykazało, iż spełnia przesłanki od których zaistnienia zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Wysokość wypracowanego zysku w ostatnim roku obrotowym jak i stan konta nie uzasadniają zwolnienia z kosztów sądowych, albowiem znacznie przekraczają kwotę wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia do Sądu. Podniosło w nim, że .....Zarząd Wojewódzki Stowarzyszenia .......nie posiada osobowości prawnej i podlega zgodnie ze statutem Zarządowi Głównemu w W. Dysponuje również ograniczoną samodzielnością finansową. Utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich z których wpływy sukcesywnie maleją. Wskazało, że w skarżonym postanowieniu nie wzięto pod uwagę, że koszty utrzymania w minionym roku przekroczyły [.....] przy czym szczegółowe dane w tym zakresie będą znane po zamknięciu i audycie bilansu. Zatem straty przewyższyły wartość uzyskiwanych przychodów. Podkreśliło, że pozycja którą referendarz sądowy odczytał jako zysk jest faktycznie stratą oszacowaną wstępnie przedbilansowo. Dalej wnioskodawca podniósł, że ......Zarząd Wojewódzki SPP zgodnie z postanowieniem § 52 statutu nie może dysponować kwotą Funduszu Założycielskiego, który pozostaje do wyłącznej decyzji Zarządu Głównego SPP, natomiast posiadane zasoby nie uprawniają zarówno Prezydium jak i .....Zarządu Wojewódzkiego SPP do pokrycia kosztów sądowych, gdyż pozycja "koszty sądowe" nie jest pozycją budżetową stowarzyszenia zarówno na 2007 jak i 2008 rok. Nadto wnioskodawca podniósł, że nie ma w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisu który pozwalałby na obciążenie "organizacji której przyznano prawa uczestnika postępowania kosztami strony". Na mocy zarządzenia z dnia .........stowarzyszenie zostało wezwane do udokumentowania aktualnego stanu majątkowego, w szczególności wysokości przychodów, kosztów utrzymania oraz ewentualnych zysków i strat w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o zwolnienie z kosztów. Stowarzyszenie nie przedłożyło żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Przepis art.246 § 2 ppsa stanowi, że prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też w zakresie częściowym o ile wykaże, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ppsa sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to strona skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winna przekonać Sąd, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza złożonego przez skarżące stowarzyszenie wniosku, dowodzi, iż sytuacja materialna podmiotu nie uprawnia go do skorzystania z prawa pomocy. Na wstępie podnieść należy, że skoro rubryka nr 8 formularza "Wysokość zysku lub strat" została wypełniona w sposób : ,, [.....] " , to gołosłowne jest twierdzenie zawarte w sprzeciwie, że "pozycja, którą referendarz sądowy odczytał jako zysk, jest faktycznie stratą". Nadto, z wypełnionego formularza wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy ma na koncie zgromadzoną kwotę [.....] . W formularzu nie podano żadnych informacji o "kosztach utrzymania stowarzyszenia". Dlatego też twierdzenie zawarte w sprzeciwie o tym, iż koszty te przekroczyły kwotę [.....] nie zostało niczym poparte. Mimo stosownego wezwania stowarzyszenie nie udokumentowało w żaden sposób swoich twierdzeń. Dlatego też stwierdzić należy, że informacje zawarte w formularzu nie pozwalają na uznanie, że wnioskujący o przyznanie prawa pomocy wykazał, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów. Na marginesie należy zauważyć, iż wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia [.....] , nie występuje ono w niniejszej sprawie jako uczestnik postępowania lecz jako strona skarżąca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ppsa należało orzec jak sentencji.