II SA/Kr 1319/16

WyrokWSA w Krakowie2017-01-18

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Aldona Gąsecka-Duda, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego może zostać utrzymana w mocy, jeśli postępowanie legalizacyjne było prowadzone wadliwie, a postanowienia nakładające obowiązki na inwestora były nieprecyzyjne i nie zawierały odpowiednich uzasadnień?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienia organów nadzoru budowlanego, uznając, że postępowanie legalizacyjne było prowadzone wadliwie. Kluczowe wady dotyczyły nieprecyzyjnych postanowień nakładających obowiązki na inwestora, braku odpowiednich uzasadnień tych postanowień oraz niejasności co do kręgu stron postępowania. Te uchybienia, naruszające przepisy KPA, mogły mieć wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiły prawidłowe załatwienie sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji i postanowień.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki mostu wybudowanego na potoku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postępowanie nadzorcze trwało blisko 6 lat, w trakcie których wydano szereg postanowień nakładających na inwestora, T.B., obowiązki uzupełnienia dokumentacji w celu legalizacji samowoli budowlanej. Inwestor nie uzupełnił wymaganych dokumentów. Ostatecznie, decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę. T.B. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA, błędy w ustaleniach faktycznych i nierozpatrzenie materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 19 maja 2014 r. i 5 marca 2015 r. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz T.B. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka- Duda WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję nr [....] [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 sierpnia 2016 r. znak: [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. uchyla postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 19 maja 2014 r. i 5 marca 2015 r. III. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego T.B. kwotę 500 zł ( słownie: pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie: Decyzją z dnia 24 września 2015 r. ([....] ) na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 123 kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał T.B. wykonanie rozbiórki mostu składającego się z dwóch przyczółków, filara środkowego i płyty żelbetowej o długości ok. 23,50 i szerokości ok. 3,05 m, wybudowanego na potoku [....] (w km 3=750), stanowiącego działkę numer [....] , w ciągu drogi dojazdowej do osiedla Z. w miejscowości K. Organ I instancji podał, co następuje: Postępowanie zostało wszczęte w związku z przeprowadzonymi w dniu 14 lipca 2010 r. oględzinami, zainicjowanymi wnioskiem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Zarząd Zlewni R. w D. z dnia 2 czerwca 2010 r. W trakcie oględzin stwierdzono wykonanie na działce nr [....] stanowiącej koryto potoku K. podpory pośredniej mostu znajdującej się w środku [....] . Podpora składa się z żelbetowego fundamentu dwóch okrągłych słupów oraz belki poziomej. Zostały wykonane również przyczółki mostu jeden od strony drogi o wysokości około 3,00 m, drugi oparty na brzegu [....] o wysokości około 1,00 m. Na podporze pośredniej oparty jest prowizoryczny pomost wykonany z desek i drewnianych stempli oraz prowizoryczna poręcz wykonana z listew drewnianych. Ustalono wówczas, że inwestorami przedmiotowej inwestycji są L.B. i A.B. , którzy na wykonanie inwestycji nie posiadali zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Jednocześnie L.B. oświadczyła, że w jesieni tego roku uzyska pozwolenie wodnoprawne na przedmiotową inwestycję (k-6, akt PINB). W czasie kontroli przeprowadzonej w dniu [....] 2010 r. stwierdzono natomiast, że została wykonana żelbetowa płyta górna podwójnie zbrojona o grubości 18 cm długość 23,50 m, szer. 3.05 m. Teren budowy został ogrodzony taśmą oraz oznakowany. Postanowieniem z dnia 8 września 2010 r. ([....] ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową ww. mostu oraz nałożył na inwestorów A.B. i L.B. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 30 kwietnia 2011 r.: zaświadczenia Wójta o zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego, 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z uzgodnieniami, pozwoleniami i "zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7", a także oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia z 18 maja 2011 r. ([....] ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nałożył na inwestorów A.B. i L.B. obowiązek usunięcia nieprawidłowości w zakresie złożonych dokumentów przez złożenie: zaświadczenia Wójta o zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego i 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z uzgodnieniami, pozwoleniami i "zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7", a także oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2011 r. ([....] ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nałożył na Inwestorów A.B. i L.B. obowiązek usunięcia nieprawidłowości w zakresie kompletności złożonych dokumentów do dnia 31 sierpnia 2011 r. przez poprawienie 1 strony projektu, na której jako inwestora wpisano T.B. , przez złożenie pozwolenia wodnoprawnego i przez złożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością. W piśmie z dnia 4 lipca 2011 r. L.B. i A.B. oświadczyli, że nie są inwestorami przedmiotowego obiektu i nigdy nimi nie byli, a z ich wiedzy wynika, że inwestorem jest T.B. W dniu 19 sierpnia 2011 r. wpłynęło oświadczenie T.B. , że jest on inwestorem przedmiotowego obiektu. W trakcie kolejnej kontroli przeprowadzonej w dniu [....] 2011 r. ustalono, że przy przyczółkach mostu wyrównano teren za pomocą kruszywa łamanego oraz rozszalowano płytę mostu. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r. ([....] ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił dla inwestora T.B. opłatę legalizacyjną w kwocie 187.500,00 zł. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r. ([....] ) [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazał organ, że T.B. nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, nadto w sprawie nie został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości krąg stron postępowania. W toku ponownego rozpoznawania sprawy ustalono, że stronami postępowania powinni być właściciele działek przyległych do działki nr [....] na której wykonano przedmiotowy most, czyli działki nr [....] oraz [....] w K. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów współwłaścicielami działki nr [....] są Z.M. oraz Z.M. Właścicielami działki nr [....] są nieżyjący już S.B. oraz T.B. , a ich następcami prawnymi są T.B. , B.B. i A.B. i H.G. (por. protokół z dnia [....] 2014 r.). Postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. uchylił własne postanowienie z dnia 8 września 2010 r. Postanowieniem z tej samej daty adresowanym do T.B. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na inwestora T.B. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 20 sierpnia 2014 r.: zaświadczenia Wójta o zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego; dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 tj. 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z uzgodnieniami, pozwoleniami i "zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7", a także oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał inwestora T.B. do usunięcia nieprawidłowości w zakresie kompletności projektu budowlanego i wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń w terminie do 15 kwietnia 2015 r. przez przedłożenie : operatu wodnoprawnego, oświadczenia o połączeniu działki z drogą publiczną, mapy do celów projektowych, uzupełnienie części opisowej projektu o informację o dostępności dla osób niepełnosprawnych, poprawienie strony nr 4 projektu w części dotyczącej przedmiotu opracowania i numeru działki. Do dnia wydania niniejszej decyzji Inwestor nie uzupełnił wymaganych dokumentów. W rozumieniu art. 3 pkt. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. most jest budowlą, a tym samym jest obiektem budowlanym (art. 3 pkt. 1 lit. b prawa budowlanego). Do obiektów budowlanych wzniesionych bez pozwolenia na budowę po dniu 1 stycznia 1995 roku, a za taki należy uznać przedmiotowy most, zastosowanie znajduje art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., zgodnie z którym. "właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórką obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę". Z wypisu planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy T. Nr XVIII/103/04 z dnia 11 października 2004 r. wynika, że działka o numerze [....] położona w K. leży w terenach zieleni nieurządzonej, symbol-planu ZN. Są to tereny otwarte niezainwestowane, tylko częściowo użytkowane rolniczo, jako łąki i pastwiska, obejmujące enklawy leśne i zakrzewienia. Pozostała część działki nr [....] to tereny wód powierzchniowych, symbol planu WS. Jako użytkowanie dopuszczalne w terenach zieleni nieurządzonej ZN ustala się możliwość realizacji zieleni nieurządzonej, dojść pieszych, dojazdów nie wydzielonych w planie, ścieżek rowerowych, obiektów małej architektury oraz sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Z akt sprawy wynika, iż niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Zarząd Zlewni R. w D. z dnia 2 czerwca 2010 r. celu wydania nakazu rozbiórki podpór betonowych mostu wykonanych przez A.B. Z powyższego wynika, iż zarządca trwały działki-numer [....] nie wyraził zgody na budowę przedmiotowego mostu. Zatem w ocenie tut. organa nakaz wydany postanowieniem na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, powinien być skierowany do Inwestora przedmiotowego mostu, którym jak wynika z akt sprawy T.B. Zgodnie z ust. 3 art. 48 - w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 2 stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T.B. Podniósł, że organ I instancji błędnie ustalił strony postępowania administracyjnego w osobach T.B. , B.B. i H.G. , a spadkobiercą po S.B. i T.B. jest A.B. (postanowienie Sądu z dnia 16 czerwca 2014 r. I Co 694/14). Podał, że most został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami, a nadto stanowi on jedyny dojazd do domu nr [....]. Wskazał również na błędne wskazanie w treści uzasadnienia osoby inwestora. Decyzja z dnia 31 sierpnia 2016 r. ([....] ) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 i 104 kpa oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego w K. utrzymał w mocy ww. decyzje. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje: Z uwagi na wszczęcie niniejszego postępowania przed dniem 28 czerwca 2015 r. zastosowanie w sprawie będzie miał art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r., poz. 443). Wbrew twierdzeniom odwołania, krąg stron postępowania jest prawidłowy i pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym. Za strony postępowania uznano: inwestora przedmiotowego obiektu budowlanego – T.B. , trwałego zarządcę działki ew. nr [....] w K. - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. (dalej: RZGW), współwłaścicieli działki ew. nr [....] w K. (niewątpliwe pozostającej w strefie oddziaływania obiektu budowlanego i sąsiadującej z działką ew. nr [....] w K. ) - Z.M. i Z.M. oraz właścicieli dz. ew. nr [....] w K. – B.B. , A.B. , T.B. i H.G. (wydruk księgi wieczystej Nr [....] oraz treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. do sygn. akt I Ns 804/06 z dnia 29 listopada 2011 r. - uwierzytelniona kopia k-153-155 akt PINB oraz kopia mapy zasadniczej zawarta na k-260 akt PINB). W niniejszym postępowaniu T.B. działa przez pełnomocnika w osobie adw. T.G. Okoliczność ta, pominięta przez PINB została uwzględniona przez organ odwoławczy, który zawiadomił pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r. adw. T.G. o prowadzeniu postępowania odwoławczego oraz umożliwił pełnomocnikowi zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Zarówno organ I instancji jak i MWINB uznał, że przymiot stron postępowania należy przypisać wskazanym podmiotom z uwagi na przysługujące im prawo własności do nieruchomości stanowiących działki ew. nr [....] i [....] w K. oraz z uwagi na pozostawanie działki nr ew. [....] w K. w trwałym zarządzie RZGW. Przymiot strony należy dla tych podmiotów wywodzić z lokalizacji przedmiotowych działek w strefie oddziaływania obiektu co stanowi podstawę do pomocniczego zastosowania w niniejszym przypadku art. 28 ust. 2 u.p.b. Przedmiotowy obiekt jest budowlą o której mowa w art. 3 pkt 3 prawa budowlanego w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, a jego inwestorem jest T.B. Zgodnie z art. 48 prawa budowlanego nakaz rozbiórki, jako najdalej idąca w skutkach konsekwencja wykonania obiektu bez pozwolenia na budowę, nie jest orzekany obligatoryjnie. Nadrzędnym celem organu nadzoru budowlanego jest umożliwienie zgodnego z prawem zalegalizowania zaistniałej samowoli budowlanej, z tym, że legalizacja nie jest obowiązkiem inwestora tylko jego uprawnieniem. Legalizacja obiektu jest możliwa w przypadku jego zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w przypadku nie naruszania przez obiekt innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Mając powyższe na uwadze, poddano analizie zapisy uchwały Nr XVIII/103/04 Rady Gminy T. z dnia 11 października 2004 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy T. obejmującego miejscowości [....] [....] [....] [....] [....] [....] ......oraz zaświadczenie Wójta Gminy T. z dnia 30 maja 2011 r. ([....] ). Z uwagi rozbieżność w zapisach mpzp oraz w ww. treści ww. zaświadczenia uzyskano pismo Wójta z dnia 19 lipca 2016 r. znak: [....] , w którym Wójt wskazał, że budowa przedmiotowego mostu jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. pod warunkiem zachowania przepisów odrębnych t.j. ustawy Prawo wodne i ustawy Prawo budowlane. Z powyższego wynika, że organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie z dnia 5 marca 2015 r., którym na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych w nim nieprawidłowości w dokumentacji przedłożonej przez inwestora na wcześniejszym etapie postępowania przed wydaniem postanowienia z dnia 19 maja 2014 r. Tym samym, organ I instancji zaaprobował możliwość potraktowania przedłożonej wcześniej dokumentacji jako dokumentów spełniających warunki uznania ich za dokumenty o których mowa w art. 48 ust.5 u.p.b. Działanie takie jakkolwiek nie znajdujące swojego uzasadnienia w przepisach dotyczących likwidacji samowoli budowlanej w trybie art. 48 u.p.b., należy uznać za ostateczną próbę umożliwienia inwestorowi legalizacji przedmiotowego obiektu. Wobec całkowitej bierności P. T.B. , organ I instancji prawidłowo i zgodnie z brzmieniem przepisu art. 48 ust. 4 u.p.b.94 wydał zaskarżoną decyzję (por. II SA/Ol 265/11). Co się zaś tyczy zarzutów odwołania, to motywacja oraz okoliczności powstania mostu, które nie mają odzwierciedlenia w przepisach prawa materialnego, a także występowanie wskazanych w odwołaniach służebności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem wobec stwierdzonej samowoli budowlanej organy nadzoru budowlanego musi podjąć prawem określone działania doprowadzające obiekt do stanu zgodnego z przepisami. Również kwestia spełniania przez most funkcji komunikacyjnej nie ma znaczenia dla oceny wykonanych robót budowlanych oraz wyboru trybu postępowania zmierzającego do usankcjonowania samowolnie wykonanego obiektu mostowego. Natomiast omyłki pisarskie zostały sprostowane postanowieniem z dnia 6 października 2015 r. Na powyższą decyzje T.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ja w całości i wnosząc o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów: - art. 139 kpa poprzez nieuprawnione orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie w całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co uniemożliwiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; - błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na błędnym ustaleniu, że skarżącemu przedstawiona została lista dokumentów koniecznych do przedłożenia celem zainicjowania postępowania legalizacyjnego; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na błędnym ustaleniu, że konieczne do zainicjowania postępowania legalizacyjnego dokumenty nie znajdowały się we właściwym organie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. W wyniku tak przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione. I tak zupełnie chybiony pozostaje zarzut wydania w postepowaniu odwoławczym decyzji "na niekorzyść odwołującego się". Taką bowiem decyzją nie jest nigdy decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Pojęcia "decyzji na niekorzyść skarżącego" nie można utożsamiać z decyzją o nałożeniu na stronę określonego obowiązku. Decyzją skarżoną organ odwoławczy podtrzymał jedynie rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i nie orzekł o żadnych innych obowiązkach i uprawnieniach. Jego rozstrzygnięcie nie pogorszyło więc sytuacji skarżącego w stosunku do tej wynikającej z decyzji organu I instancji. To bowiem decyzja organu I instancji (a nie oczekiwanie strony), stanowi punkt odniesienia dla oceny decyzji organu odwoławczego pod katem zakazu określonego przepisem art. 139 kpa. Pozostałe zarzuty skargi mają związek ze sposobem prowadzenia postępowania przez organ I instancji, który rzeczywiście należy ocenić krytycznie. Postępowania nadzorczego związanego z budową mostu, trwającego bez mała 6 lat, nie sposób określić jako sprawnego. Ponieważ jednak fakt przewłoki nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, szczegółowy opis uchybień w tym zakresie zostanie pominięty. W sprawie istotne jest to, że podejmowane w toku postępowania czynności były wadliwe i to w stopniu uniemożliwiającym zaakceptowanie wydanego w ich wyniku rozstrzygnięcia. Jest niewątpliwe, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę. Słusznie więc wszczęto postępowanie nadzorcze na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Słusznie też podjęto czynności zmierzające do zalegalizowania samowoli. Postępowanie takie ma na celu umożliwienie sprawcy samowoli doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i uzyskania decyzji stan ten potwierdzającej. Warunkiem jest wykonanie przez inwestora obowiązków nałożonych przez organ, a mieszczących się w katalogu wymienionym w art. 48 ust. 3 Prawa budowalnego. Z punktu widzenia sprawcy samowoli precyzyjne określenie oczekiwanych przez organ zachowań jest niezwykle istotne, bowiem błąd w tym zakresie prowadzić może do wydania nakazu rozbiórki. W toku postępowania organ nadzoru budowlanego wydał 5 postanowień dotyczących obowiązków, o których mowa, ale żadne z nich nie było prawidłowe. Pomijając te postanowienia, które skierowane e były do A.B. i L.B. , analizie poddano postanowienia kierowane do T.B. W pierwszym z nich (z dnia 19 maja 2014 r. ) nałożono na inwestora T.B. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 20 sierpnia 2014 r.: dokumentów, które już znajdowały się w aktach, zostały bowiem dostarczone przez uznawanych poprzednio za inwestorów A.B. i L.B. , choć opiewały na nazwisko T.B. Zapewne dlatego w dniu 5 marca 2015 r. wydano kolejne postanowienie, w którym zakres obowiązków określono zupełnie inaczej. Jeśli jeszcze uwzględni się fakt, że zestaw dostarczonych dokumentów w pewnym etapie postępowania został uznany przez organ za wystarczający (skoro wydano postanowienia o wymierzeniu opłaty legalizacyjnej), to nie sposób nie stwierdzić, że wyrażona w art. 9 kpa zasada została w sposób istotny naruszona. Dodać przy tym trzeba, że oba postanowienia (z dnia 19 maja 2014 r. i z dnia 5 marca 2015 r.) dotknięte są dwojakiego rodzaju wadami. Po pierwsze ich sentencje – to w znacznej części nie dokładny i precyzyjny katalog obowiązków, lecz cytaty przepisów Prawa budowlanego, które przecież nie muszą być znane stronie działającej samodzielnie. Po wtóre uzasadnienia tych postanowień, jakkolwiek niezwykle obszerne, w ogóle nie zawierają wyjaśnień odnoszących się do treści, zakresu i celu obowiązków wymienionych w sentencjach. Uzasadnienia te – to zupełnie nieprzydatny dla oceny poprawności postanowienia, szczegółowy opis przebiegu postępowania i podejmowanych przez organ czynności. Nie wiadomo więc np. dlaczego za niezbędny uznano operat wodnoprawny, z czego wynika obowiązek złożenia oświadczenia o połączeniu z drogą publiczną i jak takie oświadczenie powinno brzmieć (przy tak nietypowej dla indywidulanego inwestora inwestycji) itp. Wyjaśnień w tej mierze nie zawiera też, równie obszerna decyzja o nakazie rozbiórki. Prawdą jest, że inwestor po dacie 5 marca 2015 r. nie podjął żadnej czynności. Po to jednak, aby okoliczność tę uczynić podstawą nakazu rozbiórki, należy wykazać, że bezczynność ta nie pozostawała w związku z wadliwe wydanym postanowieniem. Ponieważ w opisanym kontekście proceduralnym i wskazanymi uchybieniami takiej możliwości wykluczyć się nie da, to nie można też skarżonego nakazu rozbiórki zaakceptować. Mające w sprawie miejsca naruszenia przepisów 7, 77 i 107 § 3 kpa w związku z art. 9 kpa maja charakter istotny i mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu organ winien dokonać szczegółowej analizy dokumentów dostarczonych i na jej podstawie sporządzić katalog wszystkich obowiązków, dokładnie obowiązki te określić, a w uzasadnieniu wskazać i wyjaśnić ich podstawy faktyczne i prawne oraz cel, któremu mają one służyć. Dopiero niedostosowanie się inwestora do tak sporządzonego postanowienia będzie stanowiło uzasadnienie do wydania decyzji na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowalnego. Na marginesie tylko wskazać należy, że termin wykonania obowiązków jest istotnym elementem postanowienia, o którym mowa, jego bezskuteczny upływ winien się więc spotkać z bezzwłoczną reakcja organu. Przypomnieć też trzeba, że zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak stąd wynika uzasadnienie nie jest raportem z wszystkich czynności podejmowanych przez organ i przez strony, a do tego faktycznie sprowadzają się uzasadnienia aktów w rozpoznawanej sprawie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b w związku z art. 135 ppsa należało uchylić decyzje organów obu instancji, a także postanowienia z dnia 19 maja 2014 r. i z dnia 5 marca 2015 r., jest to bowiem konieczne do należytego, końcowego załatwienia sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło