II SA/Kr 1319/25

WyrokWSA w Krakowie2026-02-27

Skład orzekający: Magda Froncisz, Piotr Fronc, Anna Kopeć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości, która nigdy nie stanowiła własności poprzedniego właściciela ani nie została wywłaszczona, jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone?
Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości jest bezprzedmiotowe, jeśli nieruchomość ta nigdy nie stanowiła własności poprzedniego właściciela ani jego spadkobierców, ani nie została wywłaszczona w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takiej sytuacji brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku, a organ administracji publicznej powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Stan faktyczny
Starosta Krakowski umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości, stwierdzając, że dawna działka nr [...] oraz powstałe z niej części działek nr [...] i [...] nigdy nie stanowiły własności poprzednika prawnego wnioskodawczyń ani nie były wywłaszczone. Wojewoda Małopolski utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca A. B. wniosła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz nieprawidłowe umorzenie postępowania zamiast jego merytorycznego rozpoznania. WSA w Krakowie oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcia organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Fronc Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 11 sierpnia 2025 r., znak WS-VI.7534.3.91.2024.MK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Starosta Krakowski decyzją z 26 września 2024 r. znak: GN-II.6821.1.31.2023.Ko umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z., w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. , wszczętego na wniosek: A. B., W. R. i M. R.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 136 ust. 3, art. 142a oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), dalej: "u.g.n.", o zwrot nieruchomości może skutecznie wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli roszczenie dotyczy nieruchomości wywłaszczonych w drodze decyzji administracyjnej lub przejętych / nabytych w trybach i formach określonych www. przepisach u.g.n. Dalej Starosta stwierdził, że w oparciu o kompilację działek wykonaną przez geodetę uprawnionego mgr inż. K. B. (nr uprawnień [...] ustalono, że dawna działka nr [...] stanowi aktualnie części ww. działek nr [...] i nr [...]. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w odniesieniu do ww. nieruchomości - oznaczonej poprzednio jako działka nr [...], b. gm. kat. K. , uwzględniające analizę operatów geodezyjnych, rejestrów gruntów oraz dokumentów prawnych, nie wykazało, by ww. działka, a także powstałe z niej działki (część działek nr [...] i [...]), kiedykolwiek były własnością W. R., będącego poprzednikiem prawnym wnioskodawczyń, jak twierdzi wnioskująca, ani też nie były własnością wnioskodawczyń lub ich poprzedników prawnych. Nie odnaleziono również dokumentów potwierdzających, że powyższe działki zostały przejęte przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w sposób uzasadniający zastosowanie w stosunku do nich przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie zbioru dokumentów [...] organ I instancji ustalił, że właścicielem majątku [...] był A. G., który zmarł 5 lutego 1938 r. Analiza nie wykazała, aby znajdował się tam dokument potwierdzający, iż działka nr [...], b. gm. kat. K. , kiedykolwiek należała do W. R.. Zgodnie z pozyskanym do akt sprawy planem sytuacyjnym z 17 października 1949 r. (I. dz. [...]), opisanym jako [...] na którym wrysowane są dawne działki b. gm. kat. K. wraz z rejestrem pomiarowym, wykazem współrzędnych oraz spisem właścicieli poszczególnych działek, dawna działka nr [...], b. gm. kat. K. , stanowiła własność P. K.. Starosta przedstawił zmiany właścicieli spornych nieruchomości na przestrzeni lat, uwzględniając operatów pomiarowych z ustalenia granic wsi K. gromady: - P. z lat 1958-1959, - Z. wykonany w 1976 r., wykazy zmian gruntowych i postanowienia spadkowe. Następnie wskazał, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] o pow. 1,681 ha i nr [...] o pow. 0,2600 ha, poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z., nie mają założonych ksiąg wieczystych. Według aktualnej informacji z rejestru gruntów dla gminy Z. zarówno działka nr [...], jak i nr [...], stanowią współwłasność J. G. i A. W. (akt notarialne sygn. I Ns [...] i I Ns [...]). Podsumowując organ I instancji stwierdził, że zgodnie z analizą geodezyjno-prawną wykonaną przez geodetę uprawnionego mgr inż. E. Ś., dawna parcela nr [...], b. gm. kat. K. , oraz powstałe z niej działki, nigdy nie były własnością W. R., jak twierdzi wnioskodawczyni. Dodatkowo nigdy nie były przedmiotem wywłaszczenia. Wskazując na powyższe organ I instancji stwierdził, że wszczęte w ww. zakresie postępowanie należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe. A. B., w imieniu własnym oraz M. R., wniosła odwołanie od ww. decyzji Starosty z 26 września 2024 r. Skarżąca zarzuciła, że decyzja obarczona jest poważnymi wadliwymi stwierdzeniami poczynając od błędnej analizy własności folwarku [...]. Od 1947 r. właścicielem folwarku o powierzchni 48 hektarów był ojciec Skarżącej, którego prześladował lokalny komunista W. Z. naczelnik gminy i pierwszy sekretarz PZPR. "W orzeczeniu nie ma podstaw prawnych (...) własność nasza jest określona w księdze wieczystej nr [...], na podstawie aktu notarialnego, kupna: (...) Nr. 860 z dnia 22.12.1947 r oraz mapa terenu z 1948 r obrazująca tą własność (...) wszystkie działki, obecnie w posiadaniu wymienianych w orzeczeniu ludzi są ukradzione. (...) Księga wieczysta nr [...] oraz towarzyszące mapy znajdujące się w zbiorze map Starosty są absolutną podstawą własności W. R.. (...) Podkreślam jeszcze raz, że jestem w posiadaniu aktu kupna całej posiadłości Folwark [...] przez mojego ojca z dnia 22 grudnia 1947 roku wraz z kopiami map, których oryginały są w Starostwie". Wojewoda Małopolski decyzją z 11 sierpnia 2025 r., znak WS-VI.7534.3.91.2024.MK, na podstawie art. 9a w zw. z art. 142 ust. 1 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej "K.p.a.", utrzymał ww. decyzję Starosty z 26 września 2024 r. w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przywołał i wyjaśnił treść mających zastosowanie przepisów prawa. Wskazał, że z przytoczonych na wstępie decyzji ustaleń organu I instancji, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, wynika jednoznacznie, że dawna działka / parcela nr [...] b. gm. kat. K. , nie została wywłaszczona ani przejęta / nabyta na rzecz podmiotu publicznego (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Okoliczność ta czyni postępowanie wszczęte przez Starostę Krakowskiego bezprzedmiotowym - niezależnie nawet od tego, czy z wnioskiem o zwrot wystąpiły w przedmiotowej sprawie uprawnione osoby - poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy. W świetle powyższego należało, zdaniem Wojewody, podzielić konkluzję organu I instancji - opartą na wszechstronnej analizie zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego - co do bezprzedmiotowości postępowania w omawianym zakresie (por. w tym zakresie wyroki WSA w Krakowie z 25 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 874/15, NSA z 18 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 266/16, WSA w Krakowie z 23 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1103/17 wyroki NSA z 3 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 332/02 i WSA w Warszawie z 29 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1697/08). Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda wyjaśnił, iż organ prowadzący postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest władny do dokonywania oceny prawnej procesu nabycia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Nie jest również uprawniony do stosowania przepisów o zwrocie w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty nie mogą one znaleźć zastosowania, co wynika z przewidzianej w art. 6 K.p.a. zasady praworządności (przewidującej, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa), której rozwinięcie przewiduje m.in. przepis art. 19 K.p.a., nakazujący organy administracji publicznej przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Powyższe nie wyłącza natomiast możliwości odzyskania prawa własności przez uprawnione podmioty w przewidzianych do tego trybach - administracyjnych bądź na zasadach prawa cywilnego. Zatem Wojewoda podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i stwierdził, że brak wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot przesądza o bezprzedmiotowości postępowania. A. B., reprezentowana przez adwokata, wniosła na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z 11 sierpnia 2025 r., znak WS-VI.7534.3.91.2024.MK, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa: 1) procesowego, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - poprzez: - niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego; - brak pełnego ustalenia podstaw prawnych przejęcia nieruchomości; co doprowadziło do błędnego uznania postępowania za bezprzedmiotowe, albowiem organy administracyjne mają obowiązek podjąć wszelkie czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie ustalono w pełni podstaw prawnych przejęcia nieruchomości i czy rzeczywiście nie mieści się ono w kategoriach art. 216 u.g.n.- zwłaszcza, że Wojewoda przyznał rozbieżności w identyfikacji działek (Starosta błędnie wskazał numery); 2) procesowego, a to art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. - poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania zamiast merytorycznego rozpoznania sprawy i zbadania, czy przejęcie nieruchomości nie mieści się w reżimie zwrotowym określonym w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. - Wojewoda zamiast umorzyć, powinien merytorycznie rozpoznać sprawę i ocenić, czy nie zachodzą przesłanki z art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. (zwrot nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dawnych przepisów). Organy ograniczyły sią do konkluzji, ze skoro miała miejsce egzekucja, to instytucja zwrotu nie ma zastosowania, ale me zbadały, czy późniejsze przekazanie do Państwowego Funduszu Ziemi i następnie do GRN me powoduje objęcia reżimem zwrotowym; 3) materialnego, a to art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. - poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, ze przejęcie nieruchomości w trybie egzekucji sądowej wyłącza stosowanie instytucji zwrotu, bez zbadania, czy przejęcie to nie mieści się w rozszerzonym katalogu przypadków objętych art. 216 u.g.n. Wojewoda dokonał błędnej wykładni, uznając, iż każde przejęcie w trybie egzekucji wyłącza stosowanie przepisów o zwrocie. Tymczasem art. 216 u.g.n. rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu także na inne podstawy prawne nabycia (różne akty i ustawy). Organ nie przeanalizował, czy przejęcie przez Skarb Państwa w drodze postanowienia sądu o przysądzeniu własności (1962 rok) mieści się w tym katalogu; 4) procesowego, a to art. 8 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - poprzez brak odniesienia się do zarzutów strony, ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, że nie jest władny badać podniesionych przez stronę zarzutów dotyczących prawa pierwokupu, wadliwych sprzedaży przez gminę i braku odszkodowania, co narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W obszernym uzasadnieniu skargi stwierdzono między innymi, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie, że sporna nieruchomość nie została przejęta w trybie wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 i n. u.g.n., lecz na innych podstawach - wskazano m.in. na przejęcie w drodze egzekucji komorniczej (postanowienie Sądu Powiatowego w K. z 22 sierpnia 1962 r., sygn. akt [...], przysądzające własność na rzecz Narodowego Banku Polskiego) oraz na art. 713 Kodeksu Cywilnego Napoleona, zgodnie z którym dobra niemające właściciela przypadały narodowi. W ocenie Wojewody powyższe przesądzało, że brak jest podstaw do stosowania instytucji zwrotu, a więc postępowanie musi zostać umorzone. Tymczasem w ocenie skarżącej w niniejszej sprawie przedmiot - roszczenie o zwrot nieruchomości - istnieje i zostało prawidłowo zainicjowane przez osoby legitymujące się interesem prawnym. Nie zachodzi więc stan faktycznej bezprzedmiotowości, lecz co najwyżej spór co do przesłanek zastosowania instytucji zwrotu. Zamiast tego organ odwoławczy powinien był dokonać pełnej oceny prawnej i faktycznej w świetle art. 136 i art. 216 u.g.n., a nie poprzestawać na formalnym umorzeniu. Narusza to zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), a także zasadę zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Nadto sam Wojewoda przyznał, że Starosta Krakowski błędnie ustalił numery działek odpowiadających dawnej działce nr [...] w obrębie K.. Starosta wskazał działki nr [...] i [...], podczas gdy analiza części graficznej mapy wykazała, że prawidłowe oznaczenie obejmuje działki nr [...]. Rozbieżność ta ma kluczowe znaczenie, ponieważ identyfikacja działek stanowi punkt wyjścia dla oceny prawnej podstaw ich przejęcia. Organ odwoławczy, zamiast przeprowadzić pogłębione postępowanie wyjaśniające i zabezpieczyć dodatkowe dowody (np. z rejestru gruntów, dokumentów geodezyjnych czy ksiąg wieczystych), ograniczył się do prostego umorzenia postępowania. Błędna identyfikacja działki i pominięcie dowodów geodezyjnych stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., gdyż prowadzi do wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Wojewoda Małopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał między innymi, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, iż przedmiotowej nieruchomości nie przysługuje status "nieruchomości wywłaszczonej", zatem nie podlega ona dyspozycji art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec uznania, że nieruchomość, której zwrotu domagała się skarżąca nie była wywłaszczona, brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej, a konieczne stało się umorzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a zarzuty skarżącej są niezasadne. Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczyła decyzji Wojewody Małopolskiego z 11 sierpnia 2025 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty z 26 września 2024 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z., w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. , wszczętego m.in. na wniosek Skarżącej. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Bezzasadna skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i podlegała oddaleniu. Na wstępie trzeba zauważyć, że niniejsza sprawa jest jedną z kilkunastu spraw zainicjowanych przez skarżącą przed niniejszym sądem w stosunku do decyzji Wojewody utrzymujących w mocy decyzje Starosty Krakowskiego umarzające postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wynika to z faktu, że wnioskiem o zwrot nieruchomości objęto cały szereg działek, które łącznie miały tworzyć "Folwark [...]" i należeć do ojca wnioskodawczyni W. R.. Postępowanie rozdzielono i prowadzono odrębnie dla poszczególnych działek, przy czym ich stan prawny nie był taki sam. Część działek faktycznie wchodziła w skład majątku stanowiącego własność W. R., a pozostałe – jak w niniejszej sprawie – nigdy nie stanowiły jego własności. Tymczasem wszystkie skargi do WSA niezależenie od sytuacji działek, których dotyczyły, zostały sformułowane w ten sam sposób. Treść skargi w jest nieadekwatna do treści zaskarżonej decyzji, w której Wojewoda nie przyznał rozbieżności w identyfikacji działek. W decyzji nie powołano się też na przejęcie w drodze egzekucji komorniczej ani na art. 713 Kodeksu Cywilnego Napoleona, zgodnie z którym dobra niemające właściciela przypadały narodowi. Zarzuty skargi odnoszą się do innej decyzji, a zatem nie sposób ocenić ich zasadność. Niemniej jednak, mając na uwadze treść art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu dokonał kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji w zakresie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, ale nie znalazł podstaw do jej uchylenia. Nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne, na których oparły się organy obu instancji, identyfikujące dawną działkę nr [...] jako części obecnych działek nr [...] i [...]. Prawidłowe są również ustalenia w zakresie obecnego stanu prawnego tych działek, jak i faktu, że w przeszłości działka ta stanowiła własność P. K. (plan sytuacyjny z 1949 r.). Organy miały zatem uzasadnioną podstawę by przyjąć, że ww. dawna działka nr [...] nigdy nie stanowiła własności W. R.. Zebrane w aktach dokumenty dają podstawę do poczynienia takich ustaleń i Sąd nie znalazł żadnych powodów, by je zakwestionować. Skarżąca złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i postępowanie toczyło się w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (...), jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. (...)". Z kolei art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Ponadto, zgodnie z art. 216 ust. 2 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172); 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31); 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.). Ustawodawca przewidział zatem następujące warunki zwrotu nieruchomości: - nieruchomość ma status "nieruchomości wywłaszczonej", - z wnioskiem o zwrot wystąpił poprzedni właściciel albo jego spadkobierca, - wniosek został złożony w terminie określonym w art. 136 ust. 7 u.g.n., - nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie nie został spełniony żaden z tych warunków. Przede wszystkim objęta wnioskiem nieruchomość nigdy nie stanowiła własności poprzednika prawnego wnioskodawczyń i nigdy nie była wywłaszczona. Już sam fakt, że z wnioskiem o zwrot wystąpiły osoby, które nigdy nie były (ani ich poprzednicy prawni) właścicielami objętej postępowaniem nieruchomości świadczy o bezprzedmiotowości postępowania. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Wnioskodawczynie nie mogą być stroną postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości – nie mają legitymacji do wystąpienia z takim wnioskiem w zakresie dawnej działki nr [...]. Gdyby ta okoliczność faktyczna była oczywista i znana organowi już na etapie wszczęcia postępowania, mógłby on wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ponieważ jednak wymagała ona weryfikacji i ujawniła się dopiero w toku postępowania, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym zakresie – konieczne było umorzenie już wszczętego postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Skoro objęta wnioskiem nieruchomość nie ma statusu nieruchomości wywłaszczonej, a wnioskodawczynie nie mają legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o jej zwrot, to prawidłowa była konkluzja organów obu instancji, że prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Konsekwencją takiego ustalenia jest zaś umorzenie postępowania administracyjnego. Końcowo przypomnieć trzeba, że skoro istotna część skargi sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika nie ma związku z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, traktuje o innych zdarzeniach i innych nieruchomościach, stąd też nie było celowe odnoszenie się do tych zarzutów skargi w sposób szczegółowy. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło