II SA/Kr 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2016 r. sprzeciwu Z. Z. od postanowienia starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2016 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi E. Z. oraz Z. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 listopada 2016 r.; znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. 1) W dniu 2.03.2016 r. skarżący Z. Z. złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten dotyczył zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak również ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest rencistą prowadzącym działalność gospodarczą, jednak ze względu na pogorszenie stanu zdrowia aktualnie nie pracuje. W oświadczeniu wskazano, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty w wysokości 760 zł. Wspólnie z żoną jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 58 m2 (o wartości ok. 250 tyś. zł.), działki rolnej z altaną o pow. 13 arów, działki niezabudowanej o pow. 224 m2 i wartości 40 tyś. zł. Nadto skarżący wskazał, iż dysponuje oszczędnościami w wysokości 6 tyś. zł udziałami w spółce z o.o. o wartości 50 tyś. zł. Jest także współwłaścicielem (z żoną) samochodu [...]. Z. Z. podał, że miesięczne koszty utrzymania to: czynsz za mieszkanie 480 zł, opłaty eksploatacyjne 150 zł. oraz koszty leczenia 100 zł. (razem 720 zł). Koszty ubezpieczenia nieruchomości określił na 300 zł rocznie, zaś podatek od nich płacony wynosi 150 zł rocznie. 2) Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Referendarz uznał, że skarżący – mimo wezwania – nie wyjaśnił okoliczności dotyczących kosztów utrzymania małżonki skarżącego, rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów i kosztów utrzymania, dochodów (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej, stanu rachunków bankowych, treści zeznań podatkowych. Niezależnie od tych braków referendarz wskazał, że na podstawie dotychczas wiadomych danych o stanie majątkowym skarżącego należało uznać, że nie zachodzą podstawy do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 3) Skarżący Z. Z. wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego. Wskazał w nim, że braki formalne wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata zostały uzupełnione w terminie, pismem z dnia 4.04.2016 r. Załączył wyciągi bankowe z ostatnich 3 miesięcy (rachunek bieżący oraz oszczędnościowy) a także zeznanie roczne PIT za 2015 r. W piśmie z dnia 4.04.2016 r. podał, że prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej (agencję turystyki). Aktualnie działalność tę wykonuje córka. Podkreślił, iż od 3 listopada 2015 r. nieprzerwanie jest na zwolnieniu lekarskim, nie uzyskuje żadnych dochodów z działalności gospodarczej. Zaznaczył, że na wyciągach bankowych widnieje kwota 591 – która stanowi rentę otrzymywaną przez jego żonę. Z kolei uwidoczniona na wyciągu z rachunku kwota 760 zł jest rentą, którą comiesięcznie uzyskuje. Jak zaznaczył skarżący, z konta oszczędnościowego pobiera pieniądze wówczas, gdy wymaga tego sytuacja. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej ustawa powoływana jako "ppsa"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga okoliczność, że obowiązek wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających brak możliwości poniesienia kosztów sądowych, obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i winna być stosowana w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Analiza dokumentów złożonych w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych prowadzi do wniosku, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że objęte sprzeciwem postanowienie referendarza WSA w Krakowie z dnia 22.03.2016 r. zostało wydane przed nadesłaniem przez skarżącego dodatkowych informacji obrazujących jego stan majątkowy (pismo z dnia 4.04.2016 r. wraz z załącznikami w postaci wyciągu z rachunków bankowych oraz dokument PIT-36). Powyższe nie zmienia jednak oceny, iż trafne było stanowisko wyrażone przez referendarza we wskazanym wyżej postanowieniu. Przede wszystkim należy zauważyć, iż wysokość dochodów skarżącego, a także posiadanych oszczędności, oraz wielkość i rodzaj zgromadzonego majątku, przy uwzględnieniu ponoszonych miesięcznych wydatków, prowadzi do wniosku, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że koszty te na obecnym etapie sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi. Ponieważ zaskarżone do sądu jest w tej sprawie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania, zatem wpis od skargi na takie postanowienie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawach wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wskazać należy, iż skarżący posiada stały, miesięczny dochód uzyskiwany z ubezpieczenia społecznego. W marcu bieżącego roku z tego tytułu na rachunek bankowy skarżącego wpłynęła kwota 1160 zł. Na rachunek należący do skarżącego wpływa także comiesięcznie kwota w wysokości 993 zł, stanowiąca świadczenie rentowe E. Z. (współskarżącej w sprawie, żony skarżącego Z. Z.). Łącznie stanowi to kwotę 2154 zł. Z tytułu działalności gospodarczej skarżący wykazał zysk w wysokości 6614 zł, co powiększa szacunkowe miesięczne dochody o kwotę 551 zł (6614 zł dzielone przez 12 miesięcy). Należy zatem przyjąć, że skarżący dysponuje miesięcznie kwotą ok. 2700 zł. Przy kosztach utrzymania wynoszących ok. 750 zł (bez wyżywienia) oraz dysponowaniu oszczędnościami wynoszącymi ponad 3100 zł (w formularzu Z. Z. deklarował 6 tyś.), uznać należy, że skarżący jest w stanie przeznaczyć kwotę 100 zł potrzebną na opłacenie wpisu w niniejszej sprawie. Nadto, zauważyć należy, iż w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że posiada 3 nieruchomości (w tym mieszkanie i dwie działki) oraz samochód. Nie jest zatem osobą ubogą, niemogącą ponieść kosztów sądowych. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest także fakt, że zaskarżone w tej sprawie jest postanowienie wydane w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych, których inwestorem był, jak ustaliły organy nadzoru budowlanego, Z. Z. oraz E. Z.. Podkreślić zatem należy, iż prowadzenie działalności inwestycyjnej (robót budowlanych) również wiązać się musi z dysponowaniem określonymi środkami finansowymi, co jednoznacznie przemawia za tym, iż skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W konsekwencji zaskarżone postanowienie referendarza WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2016 r. było prawidłowe i należało utrzymać je w mocy. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 par. 1 p.p.s.a.